પીંકી

મકાન માલિક ભાડા માટે તકાદો કરીને બકતો બકતો ચાલ્યો ગયો પછી એણે થોડી વાર પથારીમાં પડ્યાં પડ્યાં અનિમેષ નેત્રે છત ભણી જોયા કર્યું. પછી આંખો મીંચી દીધી, પણ ત્યાં જ કરિયાણાવાળા રતિલાલ શેઠનો નોકર કિશન ઉઘરાણીનું કાગળિયું હાથમાં રમાડતો આવી પહોંચ્યો અને એને ઢંઢોળવા મંડ્યો.

લોચા વાળતી જીભે દયામણો ચ્હેરો કરી ‘આવતે અઠવાડિયે ચોક્કસ’ એમ કહી એને જેમતેમ કરી માંડ માંડ વિદાય કર્યો. પણ એય તે જતાં જતાં બબડાટ કરતો ગયો.

અંદરના ઓરડામાંથી લક્ષ્મીનું આછું ડુસ્કું સંભળાયું. એ બેઠો થયો ખૂણામાં લપાઈને શૂનમૂન ઊભેલી પાંચ વરસની પીંકી ભણી નજર ફેંકી એવી જ ઝડપથી પાછી ફેરવી લઈ પથારીમાંથી ઉઠી પાસે જ પડેલી આરામ ખુરસીમાં ફસડાઈ પડ્યો. ફરી પાછી એણે આંખો મીંચી દીધી.

બેચાર પળ વીતી ન વીતી ત્યાં તો હળવેકથી ફરી પાછું કોક એને ઢંઢોળતું હતું. જોયું તો પીંકી એના નાના નાના હાથો વડે પૈસા મૂકવાનું પાકીટ ધરીને ઊભી હતી ! ગયે મહિને પીંકીના જ્ન્મ દિવસે એણે પાંચ રૂપિયા પીંકીને ભેટ આપેલા. લક્ષ્મીએ તે મૂકી રાખવા માટે એને નાનું પાકીટ આપેલું. રોજ રાતે એ પાકીટ પીંકી, ઓશિકે મૂકી સૂઈ જતી. આજે એ પાકીટ પીંકી વગર કશું બોલ્યે ચાલ્યે પપ્પા સામે ધરી રહી હતી. એને બિચારીને ક્યા ખબર હતી કે ઘરમાં બચેલા એ છેલ્લા પાંચ રૂપિયાય પપ્પાએ એના ઓશિકેથી લઈ લીધા હતા ને પાકિટ તો ખાલી હતું!

પીંકીને એકદમ સોડમાં ખેંચી લઈ ચુંબનોથી નવરાવતી વખતે એની આંખોમાં પાણી છલકી આવ્યાં ત્યારે બારણાવચ્ચે ઊભેલી લક્ષ્મીય આંખ આડે પાલવનો છેડો અડાડી રહી.

લેખક: ડો. હરબન્સ પટેલ, ચોકટનો ગુલામ

પરદેશી પ્રીતમ

અમેરિકામાં એક નાગર કુટુંબ રહે. તેઓ તેના એકનાએક દીકરા સાથે રંગે ચંગે રહેતા હતાં. પૈસે ટકે સુખી હતા. દીકરો અશોક એન્જિનીયર થઈને નોકરીએ લાગી ગયો હતો. અશોકને ફરવાનો ભારે શોખ. શનિ-રવીમાં ઘરમાં ટકે જ નહીં. મા-બાપને તેને પરણાવવાના ઓરમાન હતા. ત્રીસેક વર્ષનો થયો હતો પણ પરણવાની ના જ પાડે. મા-બાપ સારા નાગરોના કુટુંબને શોધી છોકરીઓના ફોટા બતાવે.

થાકીને નેઓએ ભારતના સગાઓને પણ વીનંતિ કરી. ત્યાં ભાવનગરથી મામીનો ફોન આવ્યો. તેણે વાત વાતમાં કહ્યું કે: અમારી પાડોશમાં સંસ્કારી નાગર કુટંબ રહે જેની દીકરી અરૂણાં રૂપાળી છે. તેણે હમણાંજ શામળદાસ કોલેજમાં બી-એ નો અભ્યાસ પૂરો કર્યો છે. ઈંગલીશ પણ સારૂ જાણે છે. મા-બાપે દીકરા સાથે પ્લાન કર્યો કે થોડા દિવસ મામાને ઘેર રહી પછી બધા ગોવા ફરવા જશું.

અશોકનો કન્યા સાથે મેળાપ કરાવ્યો. જોતાવેંત અશોકને થયું કે this is it! સાદાઈથી લગ્ન કર્યા અને સાથે ગોવા પણ ફરવા લઈ ગયા. અરૂણાને વીઝા મળે પછી જવાનુ હતુ. મા-બાપ અશોક સાથે અમેરિકા પહોંચી ગયા.

દીકરો અંતે થાળે પડ્યો તેની ખુશાલીમાં સૌ ઓળખીતાઓને મીઠાઈ વહેંચી. અશોક યથાવત શની-રવી ફરવા નીકળી જતો. દસેક મહિનામાં વીઝા મળતાં અરૂણા આવી ગઈ. તેઓએ રીસેપ્શન ગોઠવ્યું.

અરૂણા સારી રીતે કુટુંબમાં ભળી ગઈ. સાસુ વહુને સારૂ ભળતુ. અશોકનુ શનિ-રવીમાં ફરવા જવાનુ અટક્યુ નહી. અરૂણાને સાથે ન લઈ જાય. મા-બાપને નવાઈ લાગી. તેઓએ અશોકને પૂછ્યુ કે અરૂણાને કેમ સાથે નથી લઈ જતો. તો જવાબ મળ્યો કે તમને નાગરાણી વહુ જોઈતી હતી તે મળી. મારે તો બીજી પટેલ ફ્રેન્ડ છે. તમે મને તેની સાથે લગ્ન કરવા ન દેત. હુ શનિ-રવીમાં તેની સાથે રહેવા અને ફરવા જાઉં છું.

લેખિકા: કોકિલા રાવળ, માર્ચ ૨૦૧૯

વિચારોની વસંત

હૃદયની કુંજમાં એક હરિયાળું વૃક્ષ રાખજો:
કદાચ કોઈ પંખીનું ગાન ત્યાં ગુંજશે.
— ચીની કહેવત


જે દિવસે એક હાસ્ય ન વેરાયું
એ દિવસ ફોગટ ગયો સમજવો.
— સેબસ્ટીયન ચેમ્ફર્


યૂં હી સારી ઉમ્ર એક હી ગલતી કરતે રહે…
ધૂલ થી ચેહરે પર ઔર આઇના સાફ કરતે રહે.


વૃક્ષ વાવે છે એ પોતાની જાત ઉપરાંત
બીજાંઓને પણ ચાહે છે.
— થોમસ ફુલ્લર


સુંદર હોવું એટલે આપણે હોઇએ એ જ રહીએ તે.
અન્યો આપણો સ્વીકાર કરે એ જરૂરી નથી.
આપણે ખુદને સ્વીકારીએ એ મહત્તવનું છે.
– થીય ન્હાત હાન્હ


કોઇ ભૂમિ વિદેશ હોતી જ નથી,
માત્ર પ્રવાસી જ પરદેશી હોય છે.
— રોબર્ટ લૂઇ સ્ટીવન્સન



સંકલન: જયંત મેઘાણી, વિચારોની વસંત

સ્વિચની શોધમાં

watercolor: Kishor Raval c 2001

ચમનને અનિદ્રાનું મોટું દુ:ખ!

ગામ આખાની ચમનને ચિંતા.
એને થાય કે
મને ઊંઘ ચડી જશેને
શેરબજારના ભાવ ગગડી પડશે
કે અમેરિકા ઇરાક પર હુમલો કરી બેસશે
ને ત્રીજું વિશ્વયુધ્ધ ફાટી નીકળશે

…અને આમ ને આમ તે સૂતો રહી જશે
ને બીજે દિવસ સૂરજ નહિ ઊગે તો શું?

 


કવિ: કમલેશ શાહ
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય એકાદમી

પુસ્તક પરિચય — And The mountains Echoed

image: WIkipedia | https://en.wikipedia.org/wiki/And_the_Mountains_Echoed

આ નવલકથા ભાઈબેનના પ્રેમની છે. તેઓ અફઘાનમાં ગરીબીમાં ઉછરતા હતાં. ત્યાં તેના મામા આવીને ત્રણ વર્ષની બેનને સારી રીતે ઉછેરવા પૈસાદારને ઘેર લઈ જાય છે, જ્યાં પોતે કામ કરતો હતો. તે અઅવાર નવાર તે લોકોને પૈસા પણ મોકલતો રહેતો. પૈસાદારના ઘરમાં બાળક ન્હોતું એટલે છોકરી સારી રીતે ઉછરી રહી હતી. આ બાજુ તેનો ભાઈ આખી જીંદગીજરતો રહ્યો.

જ્યારે પૈસાદારનાઘરમાં વર- વહુ વચે જગડો થયો ત્યારે વહુ છોકરીને લઈને ત્યાથી નીકળી જાય છે. અને પેરીસ લઈજાય છે. થોડા વરસ ત્યાં રહીને સાનફ્રાન્સિસકો જાય છે. છેલ્લે મોટી થતા છોકરી ગ્રીક આઈલેન્ડમાં સ્થાઈ થાય છે.

જ્યારે પૈસાદાર માણસ મરી જાય છે ત્યારે બધી મીલ્કત છોકરીને નામે મૂકી મરી જાય છે. એટલે મામા છોકરીને શોધને તેને પત્ર લખે છે. જ્યારે છોકરી પાછી કાબુલ જાય છે ત્યારે તેને ખબર પડે છે કે તેના સાચા મા-બાપ તો બીજા છે. એટલે શોધતી શોધતી ભાઈને મળવા જાય છે. ત્યારે ભાઈને અલઝામર થયો હોય છે. તે તેને ઓળખી શકતો નથી. આ વાર્તામાં બીજા સગાના સસબંધોની વાર્તા પણ જોડાય છે. બધાં સંબધોની ગંછણીઆપણને ઝકડી રાખે છે.


પુસ્તક પરિચય: કોકિલા રાવળ
પુસ્તક: And the Mountains Echoed
લેખક : ખલીદ હોસેઈની — આ લેખકની બીજી બે વાર્તા છે.

૧ . ‘ The kite Runner ‘ ની મૂવી બની છે.
૨ . ‘ A Thousand splendid suns ‘ વાર્તા છે.

ચાર ચિનાર

હું નવો સવો કોલેજમાં અધ્યાપક તરીકે જોડાયો તે દિવસોની વાત છે. SYBA નાં વર્ગમાં ગુજરાતી શિખવતો હોઉં ત્યારે હંમેશાં એમ બનતું — તેજલ અમીન મારી સામુ ટીકી ટીકીને જોયા જ કરતી.

શરૂઆતમાં તો મને એમ લાગ્યું કે એ વિદ્યાર્થીની બહું ધ્યાનથી મારું વકતવ્ય સાંભળે છે. પણ બે ત્રણ દિવસ સતત એમ ચાલ્યું એટલે મને કઈંક બીજા જ વિચારો આવવા લાગ્યા. પછી તો વળી એવુંય બનવા લાગ્યું કે હું વર્ગમાં નોટ્સ લખાવતો હોઉં ત્યારે ય તેજલ તો મારી સામું જ જોયા કરતી હોય. બીજાં બધા વિદ્યાર્થીઓ લખવામાં મશગુલ હોય ત્યારે એ લખવાનું કોરે મૂકી મારી સામે ત્રાટક માંડી બેઠી હોય!

નવી નવી નોકરી… અને આવી સરસ નોકરી કોઈ એક કાચી ઉંમરની છોકરી મારી સામે ટીકી ટીકીને જોયા કરે એને જ કારણે ખોવી પડે એ માટે હું તૈયાર નહતો. વળી મારી આર્થિક સ્થિતિય કાંઈ એટલી બધી સારી નહોતી કે મને પરવડે. વળી હું પરણિત હતો અને બે બાળકો તથા પ્રેમાળ પત્નીનો મારો નાનકડો સુખી સંસાર હતો. કાચી ઉંમરની છોકરી પ્રતિ મને કોઈ આકર્ષણ કે પ્રેમાંકૂરો ફૂટી નીકળે એવી કશી ખાસ સંભાવના ન્હોતી. અને નૈતિક રીતેય — આજકાલ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં બને છે તેમ ભાવુક છોકરીઓની કુમળી લાગણીઓનો ગેર ફાયદો ઉઠાવવાનોય મારો ઈરાદો ન્હોતો. હું તો હતો સીધોસાદો આદમી.‘લફરા’ ની મને સૂગ હતી ત્યાં વળી આ તેજલ અમીન.

કોલેજ તરફથી કાશ્મીરની ‘ટૂર’માં મારે જોડાવું પડ્યુ. મને પાક્કો વ્હેમ હતો કે ‘ટૂર’માં જનારા અધ્યાપકોમાં મારું નામ જોઈને જ તેજલે પોતાનું નામ લખાવ્યું હતું. આ વ્હેમ ખાત્રીમાં ત્યારે પલટાવા માંડ્યો કે આખેયે પ્રવાસ દરમિયાન તેજલે — અને એની આંખોએ — મારો પીછો કર્યા કર્યો. હદ તો ત્યારે થઈ ગઈ કે જ્યારે એક સાંજે ચારેક વાગ્યે અમારા ઉતારા બહાર અલાયદી ઈઝી ચેર નાખી હું સિગાર ફૂંકી રહ્યો હતો. ત્યારે હળવા પગે તેજલ મારી નજીક આવી અને પછી હિંમતભેર મારી સમક્ષ પ્રસ્તાવ મૂક્યો: “સર, આજે સાંજે આપણે ચાર ચિનાર બાજુ ફરવા જઈશું?” પછી તો મને સ્હેજ ગભરામણ પણ છૂટી. જ્યાં સુધી આ વાત મારી અને એની વચ્ચે હતી ત્યાં સુધી તો ઠીક, પણ પછી જો બીજા કોઈના ધ્યાન પર આવે તો?

“કોણ, કોણ?” થીરકતા અવાજે મારાથી પૂછાઈ ગયું.

“આપણે બે” તેજલે ધીમેથી જવાબ આપ્યો.

મને થયું: આ નાદાન છોકરીનો ભ્રમ ભાંગવાની ક્ષણ આવી પહોંચી છે. એટલે મેં એને નીચે બેસવા કહ્યું. પછી મારા સુખી લગ્નજીવન, મારી પત્ની મારાં બાળકો, યુવાનીની લપસણી ધરતી પર એણે રાખવી જોઈતી સાવધાની વગેરેવગેરે કંઈ કેટલુંય એક ટૂંકા પ્રવચનમાં મે એને કહી સંભળાવ્યું. આખોય સમય એ નીચું મોં કરી ધરતી ખોતરતી રહી. મેં મારું વકતવ્ય પૂરું કર્યું. એટલે એણે કહ્યું: ‘સર મારે તો તમને એ જગ્યા બતાવવી હતી જ્યાં બે વર્ષ પહેલાં મારા એકના એક સગા મોટાભાઈનું મૃત્યું થયું હતુ, અને એ જણાવવું પણ હતું કે એ તદન તમારા જેવા માત્ર દેખાવમાં જ નહી બોલવે-ચાલવે, પહેરવે- ઓઢવે, હાઈટ બોડીમાં બધી રીતે તમારા જેવા જ હતા.’


લેખક: ડો. હરબન્સ પટેલ
પુસ્તક: ચોકટનો ગુલામ

યુધ્ધ

image credit: https://fictionandfolly.wordpress.com/tag/cory-booker-isnt-to-blame-in-newark-alone/

અહીં / નેવર્કમાં
હલ્લોની લપડાકો ખાઈખાઈને ચપટાં થઈ ગયાં છે ગાત્રો
‘બાય બાય’ ની સોગઠી ગાંડી થઈ છે.
‘યા’, ‘યૂ આર વેલકમ’, ‘થેંક્યૂ વેરી મચ’ની ભૂતાવળોની
વચ્ચેથી નીકળે છે અલિપ્તતાનો લાંબો રસ્તો.

image credit: https://roofandfloor.com/mumbai/om-sagar-park-ghatkopar-west/pdp-o4u

….ઊઠો હવે, ચાલો આપણા દેશ.

દેશ

ઘાટકોપરની ગલીઓ અળશિયાંની જેમ વીંટળાય.
કીકીમાં બેસી જાય આખ્ખુંય ઘાટકોપર ગામ.

 

 

 

 

 

 


કવિ: શકુર સરવૈયા
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

વૈષ્ણવ જન

In memory of Gandhi’s death anniversary, here is Vaishnava Jana To, an old hymn made popular again by Gandhi. To see it come alive, see this video commissioned by Narendra Modi this year: ,Gandhi’s favourite ‘bhajan’ goes global, artists from 124 nations pay musical homage.


વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ,
જે પીડ પરાઈ જાણે રે;
પર દુ:ખે ઉપકાર કરે તોયે,
મન અભિમાન ન આણે રે. વૈષ્ણવ ૦

સકળ લોકમાં સહુને વંદે,
નિંદા ન કરે કેની રે;
વાચ, કાછ, મન નિશ્ચળ રાખે;
ધન ધન જનની તેની રે. વૈષ્ણવ ૦

સમ દ્રષ્ટિ ને તૃષ્ણા ત્યાગી,
પર સ્ત્રી જેને માત સમાન રે;
જિહ્હવા થકી અસત્ય ન બોલે ,
પર ધન નવ ઝાલે હાથ રે. વૈષ્ણવ ૦

મોહ માયા વ્યાપે નહિ તેને,
દ્રઢ વૈરાગ્ય જેના મનમાં રે;
રામ નામ શું તાળીરે લાગી,
સકળ તીરથ તેના તનમાં રે. વૈષ્ણવ ૦

વણ લોભી ને કપટ રહિત છે,
કામ, ક્રોધ નિવાર્યા રે;
ભણે નરસૈંયો તેનું દરશન કરતાં
કુળ ઈકોતેર તાર્યા રે. વૈષ્ણવ


લેખક: ઉમાશંકર જોશી ( મારા ગાંધીબાપુ )
સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી ( લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ )

ગોવા છાન છાન…

છાતીમ વૃક્ષો ફૂલોથી લચી પડ્યાં છે, આથી આખ્ખું ય ગોવા મ્હેક મ્હેક થઈ ગયું છે. અહીં જાણે નવેમ્બરમાં — દિવાળીની મોસમ સાથે વસંત બેઠી ન હોય! એમ, હવામાંય કેફ છે થોડો. જો કે હજી સમીરને મદીર કે અધીર કહી શકાય એવા રાગપરાગને પ્રસરવાની વાર છે. છતાં પાછી વળતી શરદના નીલા આકાશમાં રુદ્રપલાશનાં ઓસરતાં ફૂલો કેસરી પિચકારી મારી દિશાઓને રમણીય બનાવી રહ્યાં છે. આ છાતીમ એટલે કે સપ્તપર્ણીયનાં વૃક્ષો માળ ઉપર મેડી ઉપર માળ હોય એ રીતે પણ ફાલેલા છે. વિસ્તારની વાતે એ ય બદામડી વાદે ચડ્યાં છે જાણે! આછી લીલી ઝાંયવાળાં, ઝાંખાં સફેદ ગુલછડી બધ્ધ અને પાંદડે પાંદડે પ્રગટી આવ્યાં હોય એવાં, આ સપ્તપર્ણીનાં ફૂલો, આખા ય વૃક્ષને ઊઘલાવી અને તોર સાથે ઊભાં છે — બલકે થોડુંક ઝૂકીને ઝૂલે છે. એમની માદક મ્હેકથી, વર્ષામાં બંધ રહેલાં આપણાં બારી બારણાં, ખૂલે છે જાણે! છાતીમની ગંધવતી છાયામાં અમે અમારા રથને રોકીને પોરો ખાઈએ છીએ. તડકા અને છાંયા ચિતરતી આ લીલીપીળી વેળાને, અમે હૂફાળી કોફી સાથે ધીમે ધીમે માણી રહ્યાં છીએ. પારદર્શક પરિસરમાં નિખાલસ મિત્રોની સહજ વાતોએ હોવાપણાને હળવુફૂલ કરી દીધું છે આજે…!

photo credit: http://pulikotilthomasjoseph.blogspot.com/2010/05/this-tree-fascinated-me.html

કલકત્તાની જેમ ગોવાના કાગડા પણ નોનવેજીટેરિયન વધારે છે, ને સવારે ચાર વાગ્યાના બોલવા માંડે છે. સાચ્ચે જ એ કર્કશ નથી લાગતા બલ્કે ગમે છે એ અવાજો — તન્દ્રાની હોડીમાં તરતા હોઈએ છીએ ત્યારે તો ખાસ….! બારીમાંથી જોયું હતું — પૂર્વાકાશમાં, તો આશો વદ અગિરાશનો ચંન્દ્ર હોડી જેઓ ને પાસે જ શુક્ર ઝળહળતો હતો. આ યુતિને જોતાં જોતાં બ્હાર નીકળેલા તે હવે પાછા રૂમમાં ગોવાની સવાર લઈ આવ્યા છીએ… ને વિનોદ જોશીએ તો હજી રજાઈ નીચે રાતને રોકી રાખી છે. ચા-ના પ્યાલા રકાબી ખખડવા માંડ્યાં છે… જલદી તૈયાર થઈને મડગાંવ જવાનું છે… આજનું વેન્યું મડગાંવનું રવીન્દ્રભવન છે.


લેખક: મણિલાલ હ. પટેલ

( તોરણમાળ ) ગોવાની સફરના બે ફકરા

પુસ્તક પરિચય – Two Lives by Vikram Seth

વિક્રમ શેઠનુ ‘Two Lives’ પુસ્તક દેશ અને જાતિય ભેદની પ્રેમ કહાની છે અને આપણને જકડી રાખે છે .

વિક્રમ શેઠના શાંતિકાકા ૧૯૩૦માં ભારતથી જર્મની દાંતના દાક્ટર થવા ગયા. ત્યાં યહુદી કુટુંબમાં પેઈંગ ગેસ્ટ તરીકે રહ્યા. જ્યાં ઘરની દિકરી સાથે તે પ્રેમમાં પડ્ડેયા.

image: https://en.wikipedia.org/wiki/Two_Lives_(non-fiction)

થોડાં સમયમાં હીટલરની નાઝી પાર્ટી યહુદીને વીણી વીણી પધ્ધતિસર ગેસ ચેંબરમાં મોકલ્યા. ત્યાં બીજું વિશ્વ યુધ્ધ શરૂં થાયું, અને તેમાં શાંતિકાકાની ભરતી થઇ. લડાઇમાં તે દરમ્યાન તેની ઉત્તરઆફ્રિકા, મીડલ ઈસ્ટ અને મોન્ટે કસીનોમાં નીમણુક થઇ — એ યુદ્ધમાં તેનો જમણો હાથ ખડી પડ્યો.

બાકીનું ભણતર ઈંગલાંડ, કેલિફોર્નિયા, અને ચાઈનામાં પૂરૂં કરી લંડનમાં પ્રેકટીશ શરૂં કરી. શરૂઆતમાં હાથની તકલીફ હોવાને કારણે બીજાના મદદનીશ તરિકે કામ કર્યું. પછી ઘરમાં જ પોતાનું દવાખાનુ ખોલ્યું.

તેની પ્રેયસી જ્યારે લંડન આવી ત્યારે તે કોઈને ઓળખતી ન હોવાથી શાંતિકાકા સાથે રહેવા લાગી. બે વર્ષ પછી તેઓએ લગ્ન કર્યાં.

વિક્રમ શેઠ પોતે જ્યારે ઈંગલાન્ડ ભણવા ગયા ત્યારે કાકી સાથે પરિચય થાયો. તેને કાકા-કાકીની માયા બંધાણી. આ વાર્તા કાકીના ગુજરી ગયા પછી લખાણી. કાકીના જર્મન રહેતા મિત્રોની સાથે થયેલો પત્રવ્યવહારનો ઘણો ઉલેખ છે. બાકી કાકાનો ઈનટરવ્યુ કટકે કટકે લેધો. વિક્રમ શેઠ પોતાનો અનુભવ પણ ઉમેરે છે.

કાકીના ગુજરી ગયા પછી કાકા દસ વર્ષે મર્યા. તેની માંદગીનો અનુભવ સરસ રીતે આલેખાયો છે. પાછળથી કાકા વીલ બદલાવિ. તેની વિક્રમ શેઠના મન ઉપર થતી અસર ખાસ નોંધ પાત્ર છે.


પુસ્તક પરિચય લેખક: કોકિલા રાવળ