દરિયાની સફર

અમે આઠ બહેનોએ Norwegian cruise line લઈને Caribbean Island જવા માટે નક્કી કર્યું. એક બહેન વર્જિનિયાથી સીધ્ધા અમને માયામી airport મળવાના હતાં. નીકળવાના આગલા અઠવાડિયે હરીકેન ડોરિયન Bahamaમાં આવ્યુ હતુ. મારાં છોકરાંઓ ચિંતા કરતા હતા. મારા સિવાય બધાનો બહુ ઉત્સાહ હતો. મારૂ મન જરા ઉચક હતુ. 

ત્રણ દિવસ અગાઉ અમે મીટીંગ પણ ગોઠવેલી. બધાંએ એકબીજાના કાગળિયા મેળવ્યા. કેવા કપડા પહેરવા વગેરેની વાતો કરી.એક બિજાને કિધુ — બધા પોઝીટીવ વિચાર કરો. કાંઈ નથી થવાનુ. છેલ્લા સમાચારો ક્રુઝ લાઈનમાંથી મેળવી લીધી.

વહેલી સવારના આલારામ મૂકી અમે સાત બહેનો ફિલાડેલ્ફિયા એરપોર્ટથી માયામી જવા ઊપડ્યા. Orlandoમાં પ્લેન બદલ્યુ. લગભગ બાર વાગે માયામી પહોંચ્યા. ત્યાં ક્રુઝવાળા માણસો હાજર હતાં. અમારી બેગ ઉપર અમારા નામઠામ વાળુ પતાકડુ ચોંટાડી તેમને બેગ સોંપી. બગો અમને અમારી રૂમ પર સીધ્ધી મળવાની હતી. પછી અમને બોટ ઉપર જમવાની જગ્યામાં લઈ જવામાં આવ્યા.

પહેલે દિવસે  O’Sheehan’s Bar & Grillમાં બુફે જમ્યા. પછી અમે અમારી રૂમ જોવા ગયા. હોટેલ જેવી સરસ વ્યવસ્થા હતી. બે ખાટલા, બાથરૂમ અને બાલકની હતી. બધું ચોખ્ખુ ચટાક હતું. વળી વચમાં દરવાજો હોવાથી અમે ચારે બહેનો એકબીજાની રૂમમાં જઈ શકતા. થોડો આરામ કર્યો ત્યાં અમારો સામાન આવી ગયો. તે ગોઠવી નક્કી કર્યા પ્રમાણે ચાર વાગે ચા કોફી માટે ભેગા થયા. પછી બોટની ટુર કરી. ડેક ઉપર ચાલવા ગયા. સાંજે બોટ ઉપરની Manhattan Roomમાં જમ્યા. બોટ ઉપર ત્રણ ચાર રેસ્ટોરંટ હતી. જ્યાં જમવુ હોય ત્યાં જમી શકાતું હતું. અમે વેજીટેરિયન હોવાથી અગાઉ કહીએ તો બનાવી આપતા હતાં. અમે સાંજે રેસ્ટોરંટમાં જમતા. બ્રેકફાસ્ટ અને લંચ માટે ગાર્ડન કાફેમાં જતા. સાંજે અમે સૌ બની ઠીનીને ડિનર લેવા જતાં.

The group, with Kokila holding President Obama’s hand. Photo: Asha Mittal

બીજે દિવસે ફાયર ડ્રીલ કરાવી. આખો દિવસ બોટ ઉપર જાત જાતના શો અને મ્યુઝીકના પ્રોગ્રામ ચાલતા.

ત્રીજા દિવસે Puerto Ricoનું મુખ્ય શહેર San Juanની city tour  માટે બસમાં જુના અને નવા શહેરની સહેલ કરાવી. ગાઈડ બધા મુખ્ય જગાઓ માટે અમને માહિતગાર કરતો હતો. નવા શહેરમા ઘણા પ્રેસીડન્ટના પુતળા એક જગ્યાએ વોકપાથ ઉપર હારબંધ હતાં. અમને ત્યાં ૧૦ મીનિટના વિશ્રામ માટે ઉતાર્યા. અમે પ્રેસીડન્ટ કેનેડી અને પ્રેસીડન્ટ ઓબામા આગળ ઉભા રહી ફોટા પડાવ્યા.

Photo: Kokila Raval

ચોથા દિવસે અમને St. Thomasમા ઉતાર્યા. બસમાં અમને પહેલા તો panoramic views માટે લઈ ગયા. પહાડ ઉપર વસેલુ આ પથ્થરોનુ શહેર કહેવાય છે. પહાડની ઉપલી સપાટીએ પહોંચ્યા પછી અમને બસમાંથી નીચે ઉતાર્યા. ત્યાં અમને દોરડા કાર્ટમાં બેસાડી એક પહાડ ઉપરથી બીજા પહાડ ઉપર સવારી કરાવી. કુદરત ઉપર ઓવારી જવાય એવી જગા છે. ત્યાં બ્રીટનના કાયદા પ્રમાણે ડાબી બાજુ વાહનો ચલાવાય છે. અહીં પણ રસ્તાના ફેરિયા પાસે થી થોડું શોપીંગ કર્યું.

Photo: Kokila Raval

પાંચમા દિવસે અમને વર્જીન આઈલેન્ડના Tortola બીચ ઉપર બસમાં બેસાડી લઈ ગયા. અમે આઠે જણાએ દરિયામાં છબછબિયા કર્યા. પાછા ફર્યા ત્યારે અમને શોપીંગ એરિયામાં ઉતાર્યા. ત્યાંથી અમારી બોટ બહુ નજીક હતી. લગભગ બે વાગે બોટ ઉપર જઈ જમ્યા. Tortola પણ વર્જીન આઈલેંડ ઉપર આવેલુ છે. અહીં પણ બ્રીટીશ રાજ હોવાથી ડાબી બાજુ વાહન ચલાવવાનો કાયદો છે.

છઠા અને સાતમા દિવસે અમે બોટ ઉપર જ રહ્યા. બહામાના Nasau Island ઉપર જવાના હતા પરંતુ

Image: nhc.noaa.gov

ચોવીસ કલાક અગાઉ ખબર પડી કે Hurricane ઉંબેરટો આવી રહ્યુ છે. એટલે અમને તોફાનની બીજી તરફથી Cubaના રસ્તેથી પંદરમીના સવારના મીયામી પહોંચાડ્યા. ત્યાંથી પાછા ઘરે ફર્યા.

બોટ ઉપર રોજ જાત જાતના શો થતા હતા. સમય પાસ કરવાનો જરા પણ વાંધો નહોતો. એક સાંજ સરસ ડાન્સ બતાવ્યો. એક સાંજ કોમેડીની હતી. એક સાંજ જાદુના ખેલ હતા. એક સાંજ સંગીતની મહેફિલ હતી. ત્યાં કસીનો (જુગારના મશીન) હતા. દારૂના બાર હતા. ચિત્રોનુ પ્રદર્શન તથા તેનુ છેલ્લે લીલામ પણ હતું. ઝવેરાતની તથા બીજી દુકાનો હતી. મસાજ કરાવવાની તથા ચાઈનીઝ દવાઓ વેચાતી હતી. બ્યુટી પાર્લર અને હજામની દુકાન પણ હતી. બોટોક્ષ (મોઢા ઉપરની કરચલી કાઢવાની ટ્રીટમેંટ)પણ હતી.

બોટ ઉપર પાંચ હજાર પેસેંજરો હતા. તેમાથી પચાસ આપણાં દેશી હતા. ખૂબ મજા કરી. બોટ ઉપર સ્વીમીંગ પુલ તથા જકુઝી પણ હતા. અમે અનંત-કડી રમ્યા. પત્તા રમ્યા. હવે તે બધું સ્વપ્ન થઈ ગયુ…


લેખક: કોકિલા રાવળ        

ફૂલો

Photo: Kokila Raval

તું પ્રેમ કરે છે

ત્યારે

મારી ભીતર

વિસ્તરતા વૃક્ષની ડાળીઓ હાલે છે

પાંદડાં ગુસપુસ કરે છે 

અને

આખા વૃક્ષને ફૂલો આવે છે.


કવિયત્રી: પન્ના નાયક ( અરસ પરસ )ના સૌજન્યથી

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ

અધિકાર

પછી માણસે એમ પૂછ્યું કે જન્મ અને મૃત્યુની વચ્ચે
મારા અધિકાર ક્યા ક્યા?

હવા તારો અધિકાર છે,
પાણી તારો અધિકાર છે,
આકાશ પણ તારો અધિકાર,
ને પૃથ્વી તારો અધિકાર છે;
ના, પરંતુ અગ્નિ નહીં.

ત્યારે માણસે એમ પૂછ્યું કે હવામાં મારો શો અધિકાર?
ગાતું એક હવામા ઊડતું પંખી.

અને માણસે એમ પૂછ્યું કે પાણીમાં મારો અધિકાર?
મોજાંઓ ને પરપોટા ને વહેણ.

અને માણસે પૂછ્યું, મારો આકાશે શો અધિકાર?
ભાનુ , ચંન્દ્ર , તારામંડળ ,સ્વપ્ન , અને એક શ્રદ્ધા .

અને માણસે ત્યારે પૂછ્યું , ને પૃથ્વી પર મારો શો અધિકાર?
પ્રેમ,
પ્રદક્ષિણતી પૃથ્વી પર
જેમ રચાયો તેમ;
પ્રેમ લખાયો હકનામામાં સહી ,
નીચે બારીક નોંધ રહી:
કિંતુ એના સંપ્રદાનમાં , સંપાદનમાં નહીં .


 

 

કવિ : વિરાફ કાપડિયા ( આ કવિતા તેમને માટે ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

મારો હાથ ચાલ્યો નહીં

કલકત્તામાં કોમી હિંસાનો દાવાનળ ફાટી નીકળ્યો હતો. બાપુ એક સળગતા લત્તામાં જઈને રહ્યા અને પોતે ઢાલ થઈને ઊભા. હિંસાના બનાવો એમની નજદીકમાં પણ બનવા પામ્યા. પણ બાપુ પ્રાણાર્પણથી હિંસાની ઝાળો હોલવવા ઊભા છે એ જોઈ ધીમે ધીમે સૌને સાન આવી.

સાંજની પ્રાર્થના-સભામાં હજારો લોકો આવે. એક સાંજે પ્રાર્થના પછી સૌ વેરાતાં હતાં. એક નવયુવક નિર્મળબાબુ પાસે થઈ પસાર થતા બોલ્યો: જુઓ આ. ( એમ કહી એક પિસ્તોલ એણે બતાવી. ) આજે બાપુ પાસે બેઠેલા કોમી નેતાઓને મારવા માટે આ લાવ્યો હતો. પણ મારો હાથ ચાલ્યો નહિ. અમે કંઈ પણ કરીએ તો આ માણસ ( ગાંધી ) તરત ઉપવાસ ઉપર ઊતરી બેસે છે. અમારી બધી શક્તિ એણે ખલાસ કરી દીધી. ગઈ કાલ સુધી અમે વીર પુરુષો ( હીરોઝ )માં ખપતા હતા. આજે અમારી ગણના હિચકારા ખૂનીઓમાં- કાયરોમાં થાય છે. આ માણસ… આ માણસ…ગાંધી… એણે અમારી આ સ્થિતિ કરી મૂકી.

નવયુવકની આંખોમાં હતાશાને દબાવી માનવજાતિ માટેની આશા ઊપસવા કરી રહી હતી.


સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી ( ગાંધી-ગંગા ) ભાગ ૨ ના સૌજન્યથી

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

નવરાત્રીના ગરબા

 

This past week, a lovely book came my way via Whatsapp. Titled “ચાંદો ઊગ્યો ચોકમાં”, the collection of garba songs is delightful. Download the entire book, or order a print copy from the publishers.

 

Here’s a classic one…


Kokila Raval

આયો મેહુલિયો!

આયો, મેહુલિયો આયો! 

         હે જી ધરતીનો ભઈલો આયો:

શી શી વીરપસલી લાયો?

          મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

              લીલૂડી સાડી લાયો;

               ઝરણાંનાં ઝાંઝર લાયો;

એ તો આલી આલીને મલકાયો:

     મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

        બે’નીનો દેશ જુએ;

         જંગલ ને ડુંગર ઘૂમે;

 એના મોરનો કંઠ ટહુકાયો!

        મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

           બે’ની સાથે કરે વાત,

            ટમટમટમ, ઘણી રાત:

એના હૈયે ઉમંગ એનો ગાયો,

મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!


કવિ: પ્રહલાદ પારેખ (‘બારી બહાર’  સૌજન્યથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

એવી એક રાત હતી

રાતના બે વાગી ગયા હતા. કોણ જાણે કેમ પણ તે રાતે ઊંઘ નહોતી આવતી. હું બારી તરફ પડખું ફરીને પડી રહ્યો હતો. દૂર દૂર બેચાર તારા આછા ઝબકી રહયા હતા. બાકી આખું આકાશ કાળું ડિબાંગ હતું. અચાનક બાળપણની સ્મૃતિઓ ઊભરાવા લાગી: ‘ઘેર ભણાવવા આવતા છોટાલાલ માસ્તર… સંતાઈ જવાની રમત રમતી વખતે અંધારી ઓરડીના બારણા પાછળ છુપાઈ જવું… નોરતા આવે ત્યારે લહાણીમાં નવી નોટબુક અને પેન્સિલ મળે તેનો આનંદ… દિવાળીમાં થતો કોડિયાંનો ઝગમગાટ અને વહેલી સવારે આંગણામાં રંગોળી પૂરતી બહેન…’ વર્ષો થઈ ગયાં છતાં બધું આંખ સામે સ્પષ્ટ તરવરતું હતું. છોટાલાલ માસ્તર ભલે કડક હતા પણ એમની પાસેથી અમે બે ભાઈઓ ઘણું શીખ્યા હતા. એક અફસોસ રહી ગયો કે મોટા થયા પછી એમના ઘરે જઈને એમના પગમાં ના પડાયું. સાથે રમ્યા હતા એમાંથી કોઈ કોઈ મિત્ર ચાલ્યા ગયાનું યાદ આવ્યું અને મન ગમગીન થયું. ત્યાં સ્વર્ગવાસી માતાપિતા સાંભરી આવ્યાં. એમની સાથે કેટલીએ વાતો દિલ ખોલીને કરવી હતી, ના થઈ. રડવાનું મન થઈ આવ્યું પણ રડી ના શકાયું. થોડી વારમાં બહાર વાદળ ગર્જી ઊઠ્યાં અને પેટછૂટ્યાં વરસવા લાગ્યાં. મારાથી પથારીમાં પડી ના રહેવાયું. ઊઠી ગયો અને બારી પાસે જઈ ઊભો રહ્યો. મુશળધાર વરસાદ તરફ એકીટશે ક્યાંય સુધી જોઈ રહ્યો. વચ્ચે વચ્ચે વીજળી ચમકતી ત્યારે દૂરના લેન્ડસ્કેપની તસ્વીર ખેંચાતી હતી.

એકાદ કલાક પછી આકાશ  પૂરું ઠલવાઈ ગયું અને ભીની ધરતી પર ચાંદની નીતરવા લાગી. ઘરની બહાર નીકળવાનું મન થયું. સ્ક્રીનડોર ખોલી પાછળના પેટીઓ પર જઈ ઊભો રહ્યો, પવનની આછી લહેરમાંથી ઘાસની મીઠી સુગંધ આવી રહી હતી, એક બે ઊંડા શ્વાસ લીધા. હૈયામાં થોડી કળ વળી. આભ તરફ જોયું તો ચંદરવામાં જડેલાં રત્નો જેવા તારા મને ટગર ટગર જોઈ રહ્યા હતાં. મીઠું હસીને જાણે મને કહી રહ્યા હતા: ‘તું શાને દિલગીર છે? સુખદુ:ખની ઘટમાળ તો ચાલ્યા કરવાની. સૌ મુસાફર છે. જીવન સફર કોઈની વહેલી તો કોઈની મોડી પૂરી થવાની જ છે. તેથી ઉદાસ રહીને ફરવાથી શો ફાયદો ? આ ડગરનાં જે જે મળે અને જેની સાથે સ્નેહના તાણાવાણા બંધાય એ માણી લે, અને સ્મૃતિમાં સંઘરી લે. વિશાળ જગતમાં તારી નજર ફેરવ, તું એકલો નથી. સૃષ્ટિ આનંદસભર છે. ચારે બાજુના ખુલ્લા વિસ્તારમાં તારી દૃષ્ટીને વિહરવા દે. મનનો બધો વિષાદ ધીમે ધીમે ઓગળી જશે.’ હૃદયમાં હળવાશનો અનુભવ થયો.

ક્ષિતિજમાં પરોઢનો ઉઘાડ થતો દેખાયો. પક્ષીઓનો કલરવ શરૂ થયો. અને એક જૂનું ગીત મનમાં ગુંજવા લાગ્યું:

યે દુનિયા એક સુંદર બગિયા, શોભા ઈસકી ન્યારી હૈ

હર ડાલી પર જાદુ છાયા, હર ડાલી મતવાલી હૈ

અદભુત પંછી ફૂલ મનોહર કલી કલી ચટકીલી બાબા

દુનિયા રંગરંગીલી…

છેવટે મારી આંખમાં આંસુ ઊભરાયાં!   


લઘુ નિબંધ: રમેશ શાહ  (‘ઈજન’ના સૌજન્યથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

પવનમાં ગૂંચ

આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

એક ઝપાટો એવો આવ્યો કે
ખિજાઈ ગઈ છે સીમ
ભાન ભૂલીને આડીઅવળી
વરસે છે રીમઝીમ
બે-ચાર કાંકરી હોય તો ઠીક આ ઘરમાં ઘૂસ્યો વાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

કચરા પૂંજા બીકના માર્યા
સાથે ચઢી ગયા આકાશ
પાન ખરેલા ટોળે વળીને ભેગા
કરતા ભાગાનાસ
ભીંતોમાંથી ભાગી જવાના પ્રયાસો કરતી તિરાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો


કવિ: શકુર સરવૈયા (ઝળઝળિયાં)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

પોકોનો પ્રવાસ

પોકોનો માઉટન્સ ફિલાડેલ્ફિયાની નજીક આવેલી એક હરિયાળી જગા છે. આ ભૂરા પહાડો પાનખરરૂતુ પહેલા અવનવા રંગો ધારણ કરે છે. ખાસ કરીને વસંત, ગ્રીષ્મ અને હેમંત રૂતુમાં કુદરતને માણવાની જગા છે. વસંતમાં રંગ બે રંગી ફૂલો, ગ્રીષ્મમાં લીલુછમ અને હેમંતમાં રંગીન દુનિયા બની જાય છે.ત્યાં નાના નાના ગામો વસેલા છે. અમે લેઈક હારમની જવા માટેની તૈયારીઓ શરૂ કરી.

Lake Harmony, photo credit: resortsandlodges.com/lodging/usa/pennsylvania/pocono/pocono-mountain-rentals.html

શુક્રવારની બપોરે અમે બે કારમાં જવા ઉપડ્યા. ફિલાડેલ્ફિયાથી દોઢેક કલાક દૂર લેઈક હારમની આખા કુટંબને જાત જાતની પ્રવૃતિઓ કરવા માટે સગવડતા ભરેલી જગા છે. લીલા રંગને ધારણ કરેલા પહાડો ની સાથે જી.પી. એસ જોતા જોતા રસ્તો જલ્દી કપાઈ ગયો.

કારમાં બેસીને થાક્યા હતા એટલે રજીસ્ટ્રેશન પતાવી અમારી રૂમમાં સામાન ગોઠવી ચા, કોફી પીવા ઉપડ્યા. અમારી અડધી ટુકડી કેડીઓમાં ચાલવા નીકળી બીજીટુકડી સાઈકલ સવારીએ ઉપડી. સાંજે થાક ઉતારવા લેઈક ઉપર ઓપન બાર હતો. અમે સૌ સૂર્યાસ્ત જોતા જોતા સોડા લેમન કે બીયર સાથે પોટેટો ચીપ્સની ઝ્યાફત ઉડાવી. ત્યાર પછી ડીનરની જગ્યા પસંદ કરી જે નવેક માઈલ દૂર હતી.

બીજે દિવસે સવારે સારો બ્રેકફાસ્ટ લઈ પાછા બે ટુક્ડીમાં છૂટા પડ્યા. એક ટુકડી બાળકોને વોટર સ્લાઈડ કરાવવા લઈ ગઈ. તેમાં ઉંચેથી શરૂ થતી આ સ્લાઈડ વાંકી ચૂંકી ઝડપભેર શ્વાસ અધ્ધર કરાવી દ્યે તેવી ઉપડે પછી ધૂબાકા સાથે છીછરા પાણીમાં પછાડે. બીજી ટુકડી પાછી કેડીઓમાં ચાલવા અને ટુરીસ્ટની દુકાનોમાં ફરી. આમ બે દિવસ ક્યાં ગયા તેની ખબર ન પડી.

Water slide, image credit: qctimes.com/travel/stay-at-great-wolf-lodge-get-a-water-park-as

ત્યાંની આકર્ષણની જગ્યાઓમાં વ્હાઈટ વોટર રાફ્ટીંગ, બાઈકીંગની ટ્રેઈલ, વાઈનરીમાં વાઈન ટેસ્ટીંગની જગાઓ, પોકોનો ઓપન બઝાર, એર ટુર, હિમાલય આરોગ્ય સેંટર, અમેરિકન બોટીંગ, નેટીવ ઈંડિયન મ્યુઝીયમ, હાઉસ ઓફ કેંડલ, ઈનડોર ગો કાર્ટસ, રોલર સ્કેટીંગ, પ્લેનેટ અર્થ ગેલેરી, કેન્ડી સ્ટોર્સ, વાઈલ્ડ એનીમલ પાર્ક અને ફીશ રીઝર્વેશન સેંટર . સ્ટ્રાઉટ્સબર્ગ નામના ગામ આગળ વૃજધામ પણ છે.

અમે બે દિવસ મોજ કરી રવિવારે સાંજે ઘર ભેગા થઈ ગયા.

 

 


કોકિલા રાવળ, મે ૨૦૧૯

પુસ્તક પરિચય–  Lunch with Buddha

ઓટો નામના માણસની પત્ની ગુજરી ગઈ પછી તે બહુ નીરાશ રહેતો હતો. તેની બહેન ભાઈને આ પરિસ્થિમાંથી કાઢવા ન્યુયોર્કથી સીયાટલ સુધીનો પ્રવાસ ગોઠવે છે. બહેન નોર્થ ડાકાોટાથી તેના વર અને છ વર્ષની દીકરી સાથે સીયાટલ એરપોર્ટ સીધા મળવાના હતા. ઓટોના બે બાળકોને વેકેશન હોવાથી સાથે જોડાણાં. આવતા સત્રમાં તેઓ ઘર છોડી કોલેજ જવાના હતાં એટલે તેને વધારે એકલાપણું લાગી રહ્યું હતું . 

સીયાટલમાં બે દિવસ સાથે રહયા પછી તેઓ વોશીંગટન સ્ટેટમાં આવેલી વહેતી નદીમાં અસ્થી પધરાવવા કાર રસ્તે  ઉપડાયા. ત્યાર પછી બનેવીના મિત્રને એક જુની ટ્રક નોર્થ ડાકોટા પહોંચાડવાની હતી એટલે બહેન બધાં બાળકોને લઈને ત્યાંથી છૂટી પડી. 

સાળો બનેવી નવસો માઈલની મુસાફરીમાં જાત જાતના અનુભવો મેળવતા આનંદ કરતા અઠવાડિયા પછી પાછા કુટંબ સાથે ભેગા થયા.

બનેવી બુદ્ધના ધર્મ ઉપર પુસ્તકોનો લેખક હતો અને તેના વ્યાખ્યાનો માટે પ્રખ્યાત હતો. મુસાફરી દરમિયાન બનેવીના રમુજી સ્વભાવના કારણે દરેક પ્રસંગે ઓટોને હળવાશથી બુદ્ધના સિદ્ધાંતોથી જિંદગી જીવવાની કળા શીખવતા તેનુ મન હળવું કર્યું.


નવલકથાકાર: રોનાલ્ડ મેરૂલ્લો — Ronald Merullo, Lunch with Buddha

નોંધ: બીજા બે પુસ્તકોના નામ —Breakfast with Buddha and Dinner with Buddha

સંપાદક: કોકિલા રાવલ