દુશ્મન,એક લઘુકથા

‘હું કંટાળી ગઇ છું.’ મંજુએ કટાણું મોં કરીને ચોખવટ કરી : ‘આવી ગંધ તે કોણ વેઠે નિત ઊઠીને? તમે ભલે ને કકળાટ કરતા ફરો. સાંજે પાછા આવશો ત્યારે તમારું આ આસોપાલવ...’ કેતનને આગળના શબ્દો નહીં જીરવાય એમ સમજી એણે વાક્ય અધૂરું છોડી દીધું. બધા ‘પેન્ડ્યુલા’ રોપતા હતા, એ દિવસોમાં કેતન દેશી આસોપાલવ લઇ આવેલો. મંજુએ … Continue reading દુશ્મન,એક લઘુકથા

ગાય તેનાં ગીત

આપણને થાય એવું વાદળને થાય એવું ઝરણાને થાય એવું ઘાસને આવી ઘટનામાં જે ડુંગરને થાય થાય નેવેથી દડદડતા ગામને તમનેયે થાય ચાલ ટહુકો થઈ જાઉં અને ઝાડ તળે ગહેકું કે પાનમાં અને ચોમાસું ગાજે છે રાનમાં આંખોમાં પાણી તો આવે ને જાય નથી ભીતર ભીનાશ થતી ઓછી વધઘટનો કાંઠાઓ રાખે હિસાબ નથી પરવા સમંદરને હોતી … Continue reading ગાય તેનાં ગીત

વાંસનો અંકુર (પુસ્તક પરિચય)

ધીરૂબેન પટેલને હું મંબઈમાં કનુભાઈ સૂચકને ઘેર દર ગુરૂવારે મળતી. તેમને ગદ્યસભામાં ત્રણેક વરસ પહેલા મળેલી. ઉંમર નેવુથી ઉપર હશે. એક પ્રખ્યાત લેખિકાને મળીને મને આનંદ થયેલો. પાછી અમેરિકા આવી ત્યારે મને મારી ગરની લાઈબ્રેરીમાંથી તેમનુ ‘વાંસનો અંકુર’ પુસ્તક હાથમાં આવ્યું. સરળ ભાષામાં લખાયેલું આ પુસ્તક તો બે દિવસમાં વાંચી કાઢ્યું. અહીં તેનો મેં ભાવાનુવાદ … Continue reading વાંસનો અંકુર (પુસ્તક પરિચય)

વંદન અને મંથન

પ્રાર્થનાભૂમી -- વંદન અને મંથન ગાંધીજીના કર્મયોગનો પ્રાણ.સવારે અહીં પ્રાર્થના કરી સૌ આશ્રમમવાસીઓ કામે ચડતા ને સાંજે અહીં જ પ્રાર્થના કરી કામનો હિસાબ માંડતા. ગાંધીજીની કેટલીય આકરી કસોટીઓ, વિટંમબણાઓ વખતે આ સ્થળ સાચા નિર્ણયનું કે મંથનનું સાથી રહ્યું છે. Prarthana Bhoomi -- Prayer and Introspection The Prarthana Bhoomi (prayer ground) provided the vital force for Gandhiji's … Continue reading વંદન અને મંથન

એક વિરાટ નકશીદાર મંદિર

એક વિરાટ નકશીદાર મંદિર, મંદિર પર સોનાનો કળશ, બાજુમાંથી પસાર થતી એક ગામડિયણ એના માથા પર માટીનો ઘડો આ બંનેની વચ્ચે હું ઊભો છું કાચો કુભ લઈને. મને ખબર નથી કે તૃપ્તિ થાય એવું જળ સુવર્ણકળશ આપશે કે માટીનો ઘડો ! ! ૯-૭-૧૯૮૮ ( સંપાદન : સ્વ. સુરેશ દલાલ ) ‘કવિ અને કવિતા કેટલાંક કાવ્યો’ … Continue reading એક વિરાટ નકશીદાર મંદિર

કાળુડો રંગ

હાં રે મને વા’લો છે આભમાં ઊભેલી કો વાદળીનો કાળુડો રંગ. હાં રે બીજો વા’લો છે હીરલે મઢેલી મધરાતડીનો કાળુડો રંગ. હાં રે મને વા’લો છે ભાભી તણા ઘાટા અંબોલડાનો કાળુડો રંગ, હાં રે બીજો વા’લો છે માવડીના નેણાંની કીકીઓનો કાળુડો રંગ. હાં રે મને વા’લો ગોવાલણીની જાડેરી કામળીનો કાળુડો રંગ, હાં રે બીજો વા’લો … Continue reading કાળુડો રંગ

કાવ્યને પામવાની કૂંચી

ઘણાં વરસ પહેલાં એક વિદ્યાર્થીએ કોઈ કાવ્યની એક પંક્તિ દેખાડીને મને પૂછેલું: ‘આનો અર્થ શો થાય?’ મેં પંક્તિ વાંચી. પંક્તિ આ પ્રમાણે હતી: ‘ચકલીની ચાંચમાંથી સૂરજ નીકળ્યો.’ મેં વળતો સવાલ કર્યો: ‘આમાં ન સમજાય તેવું શું છે?’ ‘ચકલીની ચાંચમાંથી તે કંઈ સૂરજ નીકળતો હશે?’એણે તરત જવાબી પ્રશ્ર્ન કર્યો. તો ચકલીની ચાંચમાંથી શું નીકળે?’ મેં સામો … Continue reading કાવ્યને પામવાની કૂંચી

ડર 

પછી મારાથી પુછાઈ ગયું આંગળીઓને હવે તમે આટલી બધી ધ્રુજો શાને? કરચલીદાર આંગળીના ટેરવે ફૂટી રતાશ હસીને જાણે એકઠી કરી રહી કુમાશ,કહે: કેટકેટલી લાગણીઓની ટ્રેનો દોડી મહીં ભાવવાહી પળોના કાફલા રોકાયા અહીં હવે તો એની સ્મૃતિઓ ક્ષણિક ડોકાય છે પછી તો આંગળીઓએ પૂછી લીધું જ મને ડર વૃધ્ધત્વનો હવે સતાવી રહ્યો છે તને? લક્ષ્મણ રાધેશ્વર, ભાવનગર, ૧-૬-૨૦

પુસ્તક પરિચય – સ્વર્ગની લગોલગ

મૈત્રેયીદેવીના પિતા સુરેન્દ્રનાથ દાશગુપ્ત એક વિદ્વાન લેખક હતા. ૧૯૦૮થી જ્યારે તે તરૂણ હતા ત્યારે માર્ગદર્શન માટે તેને રવીન્દ્રનાથ ટાગોર સાથે પત્રવ્યવહાર ચાલતો હતો. ૧૯૨૩માં, જ્યારે મૈત્રેયીદેવી નવ વર્ષના હતા, ત્યારે તેમને પહેલીવાર રવીન્દ્રનાથને જોયાનુ યાદ છે. ત્યાર પછી પિતાની પ્રેરણાથી રવીન્દ્રનાથને પત્રો લખવાનુ શરૂ કર્યું હતું. ૧૯૨૭માં તેને રવીન્દ્રનાથ તરફથી પહેલો પત્ર મળ્યો હતો. પત્રોની … Continue reading પુસ્તક પરિચય – સ્વર્ગની લગોલગ

હિંદી અને અંગ્રેજ

પહેલી વખત મુંબઈ આવ્યો હતો. સાંજે ધોબી તળાવ પાસેના એડવર્ડ થિયેટરમાં ‘ એક જ ભૂલ’ નાટક જોવાના ઈરાદાથી નીકળ્યો. ટ્રામમાં ધોબી તળાવ તો આવ્યો. પણ ત્યાંથી ઘણી દોડધામ કરી પણ એડવર્ડ થિયેટર મળ્યું નહીં. આખરે થાકી કંટાળીને પાછા ધોબી તળાવના ચોગાનમાં આવીને એક ટેકસી બોલાવી કહ્યું : “ એડવર્ડ થિયેટર લઈ લે.” ટેકસીવાળો સામે જોઈ … Continue reading હિંદી અને અંગ્રેજ