પોપકોર્નનું ૬ હજાર વર્ષ જૂનું કનેક્શન


્બ્રિટનમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી માઈક શોટ્ટોન નામનો શખ્સ ખૂબ જ ચર્ચામાં છે. વાત એમ છે કે માઇક શોટ્ટોને એવી પિટિશન દાખલ કરી છે કે બ્રિટનના દરેકે દરેક થિયેટરમાં પોપકોર્ન પર પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવે. શોટ્ટોનની દલીલ એવી છે કે લોકોના મૂવી દરમિયાન પોપકોર્ન ખાવાથી તેને ખૂબ જ ખલેલ પહોંચે છે અને તે એક ચિત્તે મૂવી જોઇ શકતો નથી. શોટ્ટોનની ‘પોપકોર્ન હટાવો’ ની ઝુંબેશને ખાસ પ્રતિસાદ મળ્યો નથી અને છેલ્લા ૧૦ દિવસમાં તેની પિટિશનમાં માત્ર ૧૩૦ લોકોએ જ હસ્તાક્ષર કર્યા છે.

અલબત્ત,શોટ્ટોનની આ ઝુંબેશ સામે દાખલ કરવામાં આવેલી કાઉન્ટર પિટિશનમાં પોપકોર્ન પ્રેમીઓએ એવી દલીલ કરી છે કે પોપકોર્ન વિના તેમને ફિલ્મ જોવાની મજા જ આવતી નથી.

પિટિશન-કાઉન્ટર પિટિશનનો આ ‘ખેલ’ ભલે નિરર્થક હોય પરંતુ આપણે ત્યાં પણ એવા ઘણા લોકો છે જેમને પોપકોર્નના સ્વાદ વિના ફિલ્મ ફિક્કી જ લાગે છે.

આજે પોપકોર્નની વાત એટલા માટે કેમકે અમેરિકામાં ૧૯૫૮ના વર્ષથી ૧૯ જાન્યુઆરીના દિવસને ‘નેશનલ ‘ પોપકોર્ન ડે’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

એ વાત જાણીને નવાઈ લાગશે કે પોપકોર્નનો ઈતિહાસ ૬ હજાર વર્ષ પુરાણો છે. મેક્સિકોની બેટ ગુફામાંથી વર્ષ ૧૯૪૮-૧૯૫૦ દરમિયાન સંશોધકોને કેટલાક સેમ્પલ્સ મળી આવ્યા હતા. જેમાં એક કડી પોપકોર્નની પણ મળી હતી, એ મુજબ ઇ. સ. પૂર્વે ૩૬૦૦ની આસપાસ બેટ ગુફામાં રહેતો માનવી પોપકોર્ન ખાતો હતો.

એશિયા સાથે પણ પોપકોર્નનો ઘણો જૂનો નાતો છે. ૧૫મી સદીના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન ભારત, ચીન, સુમાત્રાના લોકો પોપકોર્ન ખાતા હોવાના આધારભૂત પુરાવા મળ્યા છે.

photo credit: https://popcornplaza.com/media/wysiwyg/health-issues-with-movie-popcorn.jpg
photo credit: https://popcornplaza.com/media/wysiwyg/health-issues-with-movie-popcorn.jpg

પરંતુ પોપકોર્નને ખરી લોકપ્રિયતા ૧૯૩૦ના દાયકામાં આવેલા ગ્રેટ ડિપ્રેશન દરમિયાન મળી હતી. આ સમયગાળા દરમિયાન સસ્તા ફૂડની વાત આવે તો તેમના માટે પોપકોર્નનો વિકલ્પ સૌ પ્રથમ રહેતો. કેમકે, પાંચ – સાત સેન્ટ્સમાં ત્રણ-ચાર લોકો ખાઈ શકે તેટલી મોટી પોપકોર્ન બેગ આસાનીથી મળી રહેતી. ૧૮મી સદીના અંત સુધી હાથબનાવટના પોપકોર્ન મળતા હતા. આજે એક અંદાજ અનુસાર અમેરિકન ૧૮૮૫ના વર્ષના ચાર્લસ ક્રેટર્સે પોપકોર્ન બનાવી શકે તેવું મોબાઇલ મશીન બનાવ્યું હતું. આમ, આજે પોપકોર્નના મશિન જોવા મળે છે તેનું શ્રેય અમેરિકાના ચાલર્સ ક્રેટર્સને જાય છે.

ભારતમાં પોપકોર્ને ખાસ કરીને ૧૯૮૦ ના દાયકા બાદ પોતાનું સ્થાન જમાવવાનું શરુ કરી દીધું. ભારતના મલ્ટિપ્લેક્સ માટે પણ પોપકોર્ન ‘કમાઉ દીકરા’ સમાન છે. કેમકે, મલ્ટિપ્લેક્સ તેમની ૭૦ ટકા આવક પોપકોર્ન – soft drinksના વેચાણ દ્વારા રળી લે છે. બેંગલોરના આઈનોક્સ થિયેટરની જ વાત કરવામાં આવે તો છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ત્યાં રાજપન પસંદ માત્ર પોપકોર્નના વેચાણથી વાર્ષિક રૂપિયા ૧૫ લાખની કમાણી કરે છે. રાજપન પસંદના મતે દરરોજ સરેરાશ ૧૫૦૦ લોકો મૂવી જોવા માટે આવે છે અને તેમાંથી ૧૪૦૦ જેટલા લોકો પોપકોર્ન – soft drinkનું કોમ્બો ખરીદે છે. જેના લીધે અમારી દૈનિક આવક જ રૂપિયા ૩.૫૦ લાખ થઈ જાય છે. લાઈટ બીલ-સ્ટાફના પગાર મેન્ટેનન્સને બાદ કરવામાં આવે તો પણ હું પ્રતિ માસ રૂપિયા ૧.૫૦ લાખ કમાઈ લઉં છું. રહી વાત ફિલ્મ અને પોપકોર્નના કનેક્શનની કરવામાં આવે તો તે વિષે કોઈ સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી. પરંતુ લેજન્ડ આલફ્રેડ હિચકોકની સસ્પેન્સ ફિલ્મો સાથે આ નાતો બન્યો હોવાનું પણ કહેવાય છે. જેનું કારણ એ છે કે લોકો રોમાંચ અનુભવે ત્યારે પોતાના નખ ચાવવાનું શરૂ કરી દેશે. આલફ્રેડ હિચકોકની ફિલ્મ દરમિયાન લોકો નખ ચાવવાને સ્થાને પોપકોર્ન ખાય તેવું ગતકડું અમેરિકામાં શરૂ કરાયું અને તે કારગત નીવડ્યું.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s