કેળા-ટમેટાનું શાક

સામગ્રી…

  • ચાર કેળાનાં પતીકા
  • એક મોટું ટમેટું, પાકું સમારેલું 
  • તેલ બે ચમચા
  • એક સૂકુ આખું મરચું
  • રાઈ ૧/૪ ચમચી
  • જરૂ ૧/૪ ચમચી
  • હીંગની જરા છાંટ

રીત…

તપેલીમાં બે ચમચા તેલ મૂકી વઘારની સામગ્રી એક પછી એક નાખવી. રાઈ તડ તડ થાય એટલે સમારેલા ટમેટાનો વઘાર કરવો. જરા હલાવી બે મીનિટ ઢાંકી રહેવા દેવું. ત્યાર બાદ કેળાના પતીકા નાખી, હલાવી, બીજી ત્રણેક મીનિટ ઢાંકીને ચડવા દેવું.

ગરમ પરોઠા સાથે આરોગો.  આ શાક ઠરશે ત્યારે ઘટ્ટ થશે.


લેખક: કોકિલા રાવળ

રિઅરવ્યૂ મિરર

આપણે હતાં

2 car garage

અને હતું ટુ-કાર ગરાજ હોમ.

પા એકર લોન,
પેવ્ડ ડ્રાઈવવે.

ડ્રાઈવવે પર, રોજ રોજ જીવેલા એક એક દિવસને
ટોસ કરી
ટ્રેશ કરી ફેંકવાને ખુણામાં રાખેલો ગાર્બેજ કેન!

 


ટીવી ઉપર રોજ હતું ‘વ્હીલ ઓવ ફોર્ચ્યૂન’
પછી ફરતી’તી લાઈફ રોજ
ડ્રાયરમાં, વોશરમાં અને ડિશવોશરમાં

 


આપણે હતાં
ને હતું ટુ-કાર ગરાજ હોમ

ડિઝાઈનર કિચન
કિચનમાં ઈન્ડિયાથી લાવેલી
સોળ આની શુધ્દ, એક જાણીતી, માનીતી
કોરી ને કટ્ટ, સાવ પેટીપેક, બ્રાન્ડ ન્યૂ પત્ની!

ઘર ઝુરાપો છે છતાં
ઈન્ડિયાની નોસ્ટેલ્જીક વાતોથી ઘડી ઘડી ઊખડી જતાં
છતાંય
આપણે તો યુનાઈટેડ સ્ટેઈટ્સને જ ચોંટેલા એમ
જેમ ફ્રીજ ઉપર ચોંટેલા મેગ્નેટ્સ!

મેગ્નેટ્સમાં
‘નિન્જા ટર્ટલ’ થી માંડીને હતાં
તાજ-મહાલ
એલ્વીસ
બડવાઈઝર
એફ.ટી.ડી.
‘સે વિથ ફ્લાવર્સ’
ટ્વેન્ટી ફોર અવર્સ’
‘હમ આપકે હૈં કૌન?’
નમો અરિહંતાણં
શિકાગો બુલ્સ
તથા
માઈકલ જોર્ડન
અને તિવાના ખાતે પડાવેલો
પરસેવે રેબજેબ, મેક્સિકન ટોપામાં આપણો જ ફોટો.


રિઅરવ્યૂ મિરરની દેખાતી દુનિયાથી દૂર દૂર ખસવાનું,
ઘડી ઘડી સહેજ જોવાનું
જોવાનું એટલું કે –
આપણું હતું જે બધું, એ હવેથી આપણું ન રહેવાનું.


કવિ: ચંન્દ્રકાંત શાહ, અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો
સંપાદક: મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

રોલ નંબર ચાર

યસ સર. આ વંદના હતી. એનો ફોટો પણ અનોખો હતો, બે આંગળીઓનો ‘વી’ બનાવી વિનિંગ પ્રોફાઈલમાં હસતી હતી.

પહેલા જ્યારે ટેબ્લેટમાં એનો ફોટો નહોતો ત્યારે મેં એને બોલાવી. એ હળવે રહી પાસે આવી, મે કહ્યું, ‘તારો ફોટો નથી, ટેબ્લેટમાં પાડવો પડશે. અહિ ઊભી રહી જા, આ દીવાલ પાસે.’

એ દીવાલને અડકીની ઊભી રહી. હું ફોટો પાડવા જતો હતો ત્યાં કહે, ‘ઊભા રહો સાહેબ, એમ બધાના જેવો નહિ, આમ… આ રીતે પાડો મારો ફોટો.’ કહીને એણે જમણા હાથની બે આંગળીઓનો ‘વી’ બનાવી વી ફોર વિક્ટરીની પોઝીશનમાં ઊભી રહી.

એકવાર અમે બે શિક્ષકો બાળકોને સાથે લઈ સંગીત-ખુરશી રમાડતા હતા. સાથે અમે પણ રમતમાં જોડાયા. એ વખતે વંદના દોડતી પાસે આવી અને કહે, સાહેબ તમારે પેલા સાહેબને હરાવી દેવાના છે હો… જો જો, હારી ન જતા.’

photo credit: miraclefoundationindia.in

પણ રમતના અંતે હું હારી ગયેલો. એ નિરાશ થઈ અને ગુસ્સામાં પાસે આવી ને વંદના બોલી, ‘મેં કહ્યું એમ કેમ ન કર્યું? શું કામ હારી ગયા? હવે બીજી વાર ધ્યાન રાખજો, હારી ગયા તો કટ્ટી!’ એ ખરેખર ખૂબ ગુસ્સામાં હતી. પહેલી વાર એની વાત ધ્યાનમાં નહોતી લીધી પણ આ વખતે મને થયું કે હારી જઈશ તો એ રડવા જ માંડશે.

સંગીત-ખુરશી નો બીજો રાઉન્ડ શરૂ થયો. જેમ જેમ રમત આગળ ચાલી તેમ તેમ વંદનાની બૂમો અને સૂચનાઓ વધતી જ ગઈ. મને હારવા કરતા એની ચિંતા થવા લાગી. હારીશ તો એને કેમ સમજાવીશ એ વિચારતો હું રમતો હતો. અંતે એની પ્રાર્થના ફળી ને હું જીત્યો. એ પળે એ દોડતી આવી ને જોરથી મને વળગી ગઈ, ‘મેં કહ્યું તું ને સાહેબ, તમારે જીતવાનું જ હતું… મેં કહ્યું તું ને… મેં કહ્યું તું ને…’ મને જ નહિ બીજા બાળકોને પણ એ આ વાત મોટેમોટેથી કહેવા લાગી. મેં પણ વી ફોર વિક્ટરી માટે બે આંગળીઓ ઊંચી કરી.

એ વખતે એની આંખોમાં છલકાતી ખુશી જોઈ મને લાગ્યું કે હા, આજે તો હું જીતી ગયો છું!


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

રોલ નંબર ત્રણ

યસ સર.. કહેતોક ને નીતેશ ઊભો થયો. ક્લાસમાં સૌથી હોશિયાર અને ચપળ વિદ્યાર્થી. એક સવાલ પૂછો તો ત્રણ ત્રણ જવાબ આપે. રમતગમતમાં પણ આગળ અને ભણવામાં પણ આગળ. શરૂઆતમાં જોકે મેં એના પર ખાસ ધ્યાન નહોતું આપેલું પણ ધીરે ધીરે એની હરકતો મારું ધ્યાન ખેંચતી રહેલી.

એનું પ્રોફાઈલ પિક્ચર અનોખું રાખેલું. તેના ફોટામાં એક હાથે પ્લાસ્ટર હતું. એ વખતે શેરીમાં નિકળેલ એક રીક્ષાની પાછળ ટીંગાવા જતા પડી ગયેલો. પડોશમાં રહેતા છોકરાઓએ સમાચાર આપેલા કે નીતેશ એક મહિનો નહિ આવે. હાથ ભાંગ્યો છે એટલે સાજા થતા વાર લાગશે.

પણ થોડા દિવસ પછી મને એમ થયું કે રૂબરૂ નીતેશને જોઈ આવું તો સાચી પરિસ્થિતિ નો ખ્યાલ આવે.

એટલે મેં એમના પડોશમાં રહેતા છોકરાવને કહ્યું, ‘મને એમને ઘેર લઈ જશો?’

છોકરાઓએ ના પાડી, મેં કારણ પૂછ્યું તો કહે, ‘એના ઘર પાસે એક કૂતરું કરડે છે. અમને બીક લાગે.’

પણ દૂરથી મને એનું ઘર બતાવવાની શરતે એ લોકો મને લઈ ગયા. એ રીતે હું ગયો ત્યારે પ્લાસ્ટરવાળા હાથ સાથે નીતેશ શેરીની બહાર મારી સામે મને લેવા આવ્યો ને કહે, ‘હુ કેમ સામે આવ્યો ખબર છે સાહેબ? હું આવું તો શેરીનું કૂતરુ તમને કરડવા દઊં નહિ, એટલે આવ્યો.’

મને ઘરે આવેલો જોઈને એ ખુશ થયેલો. મેં એને સમજાવ્યું કે પ્લાસ્ટર તો ડાબા હાથે છે, વળી ચાલવામાં કઈં તકલીફ નથી, તો નિશાળે તો આવી શકાય. તને ફાવે તેવું કામ આપીશ. એ સમજી ગયેલો, બે દિવસ પછી નિશાળે આવવા લાગ્યો. અને બમણા ઉત્સાહથી ભણવા લાગ્યો. જો કે જમણા હાથથી લખવામાં એને મુશ્કેલી પડતી હતી ત્યારે મને ખ્યાલ આવ્યો કે એ ડાબેરી હતો!


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

દેશ એનો જ એ

ભવિષ્ય ભભૂકે, જુઓ ઊજળું આજનું ઇન્ડિયા:
રૂપેરી પડદે, મહેલ મજલે, ઝરૂખે ઊંચે,
સભા સરઘસે, સ્વતંત્રદિન ઉત્સવે ઊભરે,
નવીન ટીવી, રેડિયે

image credit: culturalindia.net

મ્યુઝિકબાર, બોલીવુડે,
નવીન રીતભાત, ને રિધમ, તાલ, બોલે, લયે,
નવી જ નવી ફેશને, ઊછળતે નવે યૌવને,
ગણાય અમ સુંદરી જગત શ્રેષ્ઠ, ડંકો બજે,
દલાલ સ્ટ્રીટમાં અમે ધનિક શેરસટ્ટે હવે.

પરંતુ નજરે પડે કમરતોડ કામે ચડ્યા
અગણ્ય કૃષિકાર ને મજુર, કૈ ભિખારી ભમે,
શિશુકુસુમની ફૂટે કૂંપળ ના ફૂટે ત્યાં ખરે,
બળે નવવધૂ, ગળે ગરીબ કૈં અકાળે ઢળે,
ભસે નીરસ ભાષણો પટુ પ્રધાન, ચાટુ થઈ
લવે કવિ, કરે ગુરુભજન – દેશ એનો જ એ.


ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયા : ( સોનેટ સંગ્રહ ) નટવર ગાંધી

રફુચક

તરલાબેન બહુ સુખેથી રહેતા હતાં. તેના વર તનસુખભાઈને ધમધમતો હોટેલનો ધંધો ચાલતો હતો. તરલાબેન તેમના ધંધામાં માથુ ન મારતા. બંનેને ભળતું પણ સારૂં. બંને તેના આવનાર બાળકની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. તરલાબેનને આઠમો માસ ચાલી રહ્યો હતો.

watercolor: Kishor Raval

એક રાતે તનસુખભાઈ ઘેર જ ન આવ્યા. રફુચક થઈ ગયા. બીચારાં તરલાબેન આખી રાત પડખા ઘસતા, રડતાં પડી રહ્યા. જાતજાતના વિચારે ચડ્યાં. કોઈ કારણ દેખાણું નહીં. બીજી કોઈ ખરાબ ટેવ પણ નહોતી. સુવા જતાં પહેલા પોતાના ભાઈને પણ ફોન કરી જણાવ્યું. ભાઈએ કહ્યું સવાર સુધી રાહ જો. હું સવારે બધી તપાસ કરાવું છું. પણ સવાર કેમ પાડવી! તેને કોઈ કારણ ન દેખાતા તનસુખભાઈના અકસ્માતના સમાચાર મળશે તેવા જ વિચાર આવતાં હતાં….

સવારે ભાઈ આવે તે પહેલા તો દરવાજાની બેલ વાગવી શરૂ થઈ ગઈ. એક પછી એક તકેદાર આવવા લાગ્યા. તનસુખભાઈએ ધંધામાં મોટી ઉધારી કરેલી અને ખોટ ખાધેલી. તેમનુ ઘર ડેલામાં હતું. સોસાયટીના મેનેજરને ખબર પડી, તરલાબેનની દયા આવી. તેણે ઘર ઉપર નોટીશ મૂકી દીધી કે ઘરમાલિક બહારગામ ગયા છે. અને બહારથી તાળુ મારી દીધું. અને તેમને ધરપત આપી કે ભાઈ આવશે ત્યારે તાળુ ખોલીશ. ભાઈને ફોન કરજો કે તમને મોડેથી આવીને તેડી જાય.

પછી તો ભાઈ આવીને તેડી ગયા. ટાઈમ થતાં તેની સુવાવડ પણ કરી. બાબો થોડો મોટો થયો એટલે તેને અલાયદુ ઘર પણ લઈ આપ્યું. આગલા ઘરને સમયસર તાળુ મારેલું એટલે ઘરવખરી બચી ગયેલી. ભાઈ તેને નીયમિત મદદ કરતાં રહેતાં.

તરલાબેન ભણેલા હતા એટલે તેણે ટ્યુસન શરૂ કરી દીધાં. મનને કામમાં પરોવ્યું. આમ સ્વતંત્ર જિંદગી શરૂ થઈ. ધીમે ધીમે તેમને હિંમત પણ આવતી ગઈ. બાબો પણ મોટો થવા લાગ્યો.

થોડાં વર્ષ પછી તનસુખભાઈ કોઈ સગાના લગ્ન પ્રસંગે ગયા હશે ત્યારે તે તેના સાઢુભાઈને મળ્યા. તરલા કયાં રહે છે તે પૂછ્યું તો સાઢુભાઈ કહે ઘેર આવો એટલે બધી વિગત આપીશ.

થોડાં દિવસમાં તો તનસુખભાઈએ સાઢુભાઇને ઘેર બેલ મારી. શાળીએ ઘર ખોલ્યું. તનસુખભાઈને જોઈ દરવાજા વચ્ચે ઉભી રહી અને તાડુકી: “શું મોઢું લઈને આવ્યા છો? ખબરદાર મારા ઘરમાં પગ મૂક્યો છે તો!” સાઢુભાઈ દરવાજા આગળ આવીને બોલ્યા “ઓફિસે મળવા આવજો. અત્યારે જાવ.”

બીજે દિવસે તનસુખભાઈ ઓફિસે પહોંચી ગયા. સાઢુભાઈ વ્હાલા થઈ બધું ભખભખી ગયાં. તેને એમ કે શાળીને પાછું સુખ મળે.

તનસુખભાઈ એક સાંજે તરલાબેનને ઘેર પહોંચી ગયા. ઘણી માફી માગી. તરલાબેન એકના બે ન થયા. અને કહ્યું કે તમારામાંથી હવે મને વિષ્વાસ ઉડી ગયો છે. હું તમારી સાથે નહીં રહી શકુ. 

તનસુખભાઈ દીકરાને જોઈ ખુશ થયા. દીકરાને બોલાવ્યો, “આવ બેટા.” દીકરો શરમાઈને માના ખોળે ભરાયો. તનસુખભાઈ ઉઠ્યા અને જતાં જતાં કહેતા ગયા…”આપણાં બાબાની ભણાવવાની જવાબદારી હું લઉ છું.” તરલાબેને બાબાના ઉજળા ભવિષ્ય માટે વિચાર કરી કહ્યું, “ભલે”.

તનસુખભાઈએ બેંગલોરમાં તરલ નામની ફાઈવ સ્ટાર હોટેલ ખોલી અને પાછાં તેના ધંધામાં ડૂબી ગયા. દીકરો મોટો થયો ત્યાં સુધી તરલાબેન તેને તેના પપ્પા સાથે વેકેશનમાં મેળાપ કરાવતા. કોલેજમાં ગયો ત્યારે તનસુખભાઈએ તેને દસ લાખનો ચેક લખી આપ્યો.

આજે છોકરો એન્જિનિયર થઈ ગયો છે. અને સારી નોકરીએ લાગી ગયો છે. તરલાબેન હજી ટ્યુશન કર છે અને આનંદથી રહે છે.


લેખક: કોકિલા રાવળ, જાન્યુઆરિી ૨૦૧૮, ભાવનગર

અમારા બાપુના જન્મ દિવસે

અમારા બાપુના જન્મ દિવસે…
પહેલી ઓગષ્ટ, ૧૮૯૨
તેમનું મંતવ્ય:

“ગુજરાત મારી  ‘ગુણવંતી ગુજરાત’ છે. ગુજરાતે મને કદી દુભવ્યો નથી… ગુજરાતે મને પુરતા માન-સન્માન આપ્યા છે… તેમજ સહૃદયી મિત્રો અને જીવનમાં યશ અને પ્રતિષ્ઠા વધારનાર શ્રેષ્ઠ કલાકાર – વિદ્યાર્થીઓ પણ પ્રાપ્ત થયા છે… આજે ગરવી ગુજરાતે તેનું બિરુદ સાર્થક કરી બતાવ્યું છે. મારા હૃદયમાં મંત્ર રૂપે ગુજરાત જીવંત હતું. તે આજે સજીવ રૂપે પોતાના હૃદયમાં મને સમાવે છે. એથી બીજી જીવનની સાર્થકતા હું કલ્પી શકતો નથી.” 

–  ર. મ. રા.