રોલ નંબર પાંચ

કોઈ બોલ્યું નહિ એટલે મેં જરા મોટે અવાજે રીપીટ કર્યુ, ‘રોલ નંબર પાંચ…?’

‘એ નથી આવ્યો સાહેબ… રોજ મોડો જ આવે છે.’ બીજા બાળકો બોલ્યા.

મને યાદ આવ્યું. થોડા મહિના પહેલા પણ આવું જ થયેલું. હું ત્રણ-ચાર વાર રોલ નંબર પાંચ ની બૂમ મારી પણ એ આવ્યો નહોતો. થોડી વાર રહીને ધીમે પગલે એ વર્ગમાં આવેલો.

મેં તરત જ રોક્યો, ‘કેમ આટલા મોડા મારા સાહેબ ?’

એ કંઈ બોલ્યો જ નહિ.

‘જા તારા મમ્મીને બોલાવી આવ.’ મેં કહ્યું. એનું ઘર નજીક જ હતું.

‘હું ઊઠ્યો ત્યારે મમ્મી ઘરે નો’તી.’ આટલું બોલી એ રડવા લાગ્યો.

‘અરે? મમ્મી નહોતી એમાં રોવા માંડવાનું ભાઈ? જા પપ્પાને લેતો આવ.’

‘ઈ પણ સવારથી રોવે જ છે સાયેબ…’ આંસુ લૂછતા એ બોલ્યો. આખા ક્લાસરૂમની સાથે મારાથી પણ હસી પડાયું, ‘પપ્પાયે રોવે છે? તારી જેમ?’

એ મારી સામે જોઈ રહ્યો, ‘હું બોલાવા નહિં જાઉં સાયેબ.’ એના દયામણા અવાજથી હું વધુ નારાજ થયો. ‘રહેવા દે, હું જ ફોન કરીને બોલાવું છું… જા બેસી જા.’

મેં ટેબ્લેટમાંના એના પિતાના કોન્ટેકમાંથી એનો નંબર કાઢ્યો ને ફોન કરી એના પપ્પાને આવી જવા કહ્યું. જોકે છેક રીસેસના સમયે એ આવ્યા એ મને ગમ્યું નહોતું.

નાસ્તો કરવાનું મુલતવી રાખી મેં તેમની સાથે વાત શરૂ કરી, ‘જુઓ તમારું ઘર નિશાળની સાવ સામે છે, અને તોયે તમારો છોકરો આમ મોડો આવે? એટલે તમને બોલાવ્યા છે.’

ક્લાસમાં બાળકો નહોતા એટલે મારા સવાલને સાંભળ્યા વગર જ એ માણસ ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા માંડ્યો. હું અચંબામાં પડી ગયો. આ પરિવારને રડવાનો આવો કોઈ માનસિક રોગ હોવાનું મારી જાણમાં નહોતું.

મેં પૂછ્યું, ‘થયું છે શું?’ મેં એને ખુરશી પર બેસાડ્યા. મારી વૉટરબૅગનું પાણી આપ્યું. એ હળવા પડ્યા.

‘તમારાથી શું છુપાવું સાહેબ.. મહેશની મમ્મી..’

‘કેમ? તેની મમ્મીને શું થયું? ફરી ચોથી ડીલીવરી? કે પછી કોઈ બીમારી?’

‘ના સાહેબ, એ તો તમે કહેલું એમ નાના કુટુંબની વાત મેં બરાબર યાદ રાખી છે.’

‘તો? તો થયું શું?’

‘એની મમ્મી રાતે જ.. ભાગી ગઈ છે.. ધનસુખ સાથે.. એની સાથે હીરા ઘસતો.. નવી બાઈક લઈ રખડતો.. એની સાથે.. સાહેબ.. મેં સગ્ગી આંખે..’ એ ફરી ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગ્યો. હું એના દર્દને સમજવા કોશિશ કરવા લાગ્યો. એની આંખમાંથી કચડાયેલા સપનાઓનો કાટમાળ ખરી રહ્યો હતો. મેં એને સાંત્વના આપી શાંત પાડ્યો.

જતા જતા કહેતો ગયો, ‘સાહેબ મહેશને આ વાત કરતા નહિ. હું થોડા દિવસમાં એને મનાવી પાછી લઈ આવીશ. નાનકાને સાથે લઈને ગઈ છે. મને એની ફિકર છે. હું મહેશને રોજ તૈયાર કરીને મોકલી દઈશ, જરા મોડું થાય તો સાચવી લેજો.’

તરછોડીને ચાલી ગયેલી પત્નીને મનાવી લાવવાના એના ભરોસાને મનોમન સલામ કરતા મેં એને ખાતરી આપી કે ‘મહેશની ચિંતા કરતા નહિ. હું તેનું ધ્યાન રાખીશ.’

તેના ચહેરા પર એક બેબસ બાપ અને એક લાચાર પતિની રેખાઓ આપસમાં જ ટકરાઈ રહી હતી. એ મેં જોઈ હતી.

બસ એ દિવસે એની આંખોમા મેં આપેલા ભરોસાને યાદ કર્યો અને આજે હજુયે ક્લાસમાં પહોંચી ન શકેલા ગેરહાજર મહેશની હાજરી પૂરી દીધી.


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

હરનિશભાઈની સ્મરણાંજલી

હરનિશભાઈની સ્મરણાંજલી કરતાં તેની ‘સુપર-કંડક્ટર’ વાર્તા યાદ આવી. તે મારી મન ગમતી વાર્તા છે, જે ‘સુધન’માં મળશે.  તેમના ત્રણ પુસ્તકો પ્રકાશિત થયા છે: ‘સુધન’, ‘સુશીલા’ અને છેલ્લી ૨૦૧૮ની ‘તીરછી નજરે અમેરિકા’. આ જુનમાં સૌને પોતાનાં હાથથી ‘તીરછી…’ વહેંચી.

આ છેલ્લુ પુસ્તક હળવી શૈલીથી લખાયેલુ છે. આવતી કાલે, ન્યુ જર્સી ખાતે લિટરરી એકેડમી ઓફ નોર્થ અમેરિકાએ ‘હરનિશ સાથે એક સાંજ’ નામનો કાર્યક્રમ રાખ્યો છે. સૌ મિત્રો તેમની યાદમાં બે શબ્દ બોલશે. સ્મરણાંજલી હાસ્યાંજલીમાં પલ્ટી જશે કારણકે અમને સૌને તેના સંપર્કમાં રહીને અમારાં પોતાના અનુભવો છે. -કોકિલા રાવળ

Harnish Jani (1941 – 2018) photo credit: sureshbjani.wordpress.com

‘તીરછી નજરે અમેરિકા’માં કનુભાઈ સૂચકે પ્રતિભાવ લખેલો તે નોંધ-પાત્ર છેં…

‘ગુજરાત મિત્ર’ સુરતથી પ્રગટ થતું લોકપ્રિય સમાચાર પત્ર છે. દર બુધવારે તેની દર્પણ પૂર્તિમાં અમેરિકા નિવાસી ઉત્તમ હાસ્ય-લેખક શ્રી હરનિશ જાનીના ‘ફિર ભી દિલ હૈ હિંદુસ્તાની’ કટારમાં નિયમિત રીતે લેખ પ્રગટ થાય છે. મેં તેમની આ કટાર પ્રગટ થવાની શરૂ થઈ ત્યારથી નિયમિત રીતે વાંચી છે અને માણી છે.

લેખકનાં અગાઉ પ્રસિદ્ધ થયેલાં ‘સુશીલા’ અને ‘સુધન’ પુસ્તકો ‘ગુજરાત રાજ્ય સાહિત્ય અકાદમી’ અને ‘ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ’ દ્વારા પુરસ્કૃત થયાં છે. હાસ્ય-પ્રધાન લેખોના આ લેખકની કલમ અને વાણીમાં નિર્દંભ સરળ ભાષા, ખાસ વિશેષતા છે. રોજ-બરોજની જિંદગી સાથે ઘટતી સત્ય ઘટનાઓને તેઓ ડંખ વગરના કટાક્ષમાં રજૂ કરે છે. તેઓ ફરિયાદ નહીં વાસ્તવમાં ઊપજતા સહજ હાસ્યને રસળતી વાણીમાં વ્યક્ત કરે છે. તેઓ સમાજસુધારક નથી કે નથી ઉપદેશક. તેઓ તો વહેતી જિંદગીની પળોમાં આનંદથી વહી જતું એક માત્ર પાત્ર છે. ખરેખર તો એવું અનુભવાય છે કે હસતાં હસતાં તેઓ લખતા હશે કે લખતાં લખતાં તેઓ હસતા જતા હશે. અને લાગે કે તેઓ હસાવવા માટે નહીં આપણી સાથે હસવા માટે જ લખે છે. ગત અને સાંપ્રત ઘટનાઓને તટસ્થતાથી નિહાળે છે અને તેમાંથી પ્રાપ્ત થતા આનંદને એકલપંથીની જેમ માણવાને બદલે સહુની સાથે માણે છે.

કનુ સૂચક (કવિ – લેખક – આર્કિટેક્ટ), વિલે પાર્લા, મુંબઈ

આંગણામાં રોપેલા

આંગણામાં રોપેલા આસો તે પાલવના
છોડ હવે થઈ ગયા છે ઝાડ,
તોય સખી! અવસર આવ્યો ન મારે આંગણે!

તાજાં ફૂલોના હાર ગૂંથ્યા છે એટલા કે
વાસી ફૂલોના થયા પ્હાડ, તોય સખી.

સાવ રે કુંવારાં મારાં પાનેતર ફાડીને વાટ્યે-વાટ્યે મેં તો
રોપી ધજાઓ એંધાણની.


કવિ : ઘનશ્યામ ઠક્કર ( અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો ) મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી