ઇ-મેલમા

photo: Kokila Raval

કોઈ દિવસ ઢાઈ અક્ષર ક્યાં લખે ઇ-મેલમાં
દુનિયાભરના વાયરસ એ મોકલે ઇ-મેલમાં

ખાનગી વાતો બધી કરતા રહે એ ફોરવર્ડ
બેવફાઈમાં નવો રસ્તો મળે ઇ-મેલમાં

હોટ મેલે મળશે અથવા મળશે યાહુ ડોટ પર
મોટાભાગે બે જ સરનામા હશે ઇ-મેલમાં

ચેટરૂમે, સામસામે રાતભર વાતો કરે
પ્રેમીઓનાં આમ પણ સપનાં ફળે ઇ-મેલમાં

જોત જોતામાં તો પડછાયા દિગંબર થૈ જતા
ક્લિક કરો ને આવરણ સૌ ઊતરે ઇ-મેલમાં

રાત દિવસ અક્ષરો ઘૂંટાય છે કી બોર્ડ પર
સ્પર્શ એનાં ટેરવાંઓનો હશે ઇ-મેલમાં

હા વતનની ધૂળ ખાવા જાઉં પાછો દોસ્તો
પ્લેનની જ્યારે ટિકિટ સસ્તી મળે ઇ-મેલમાં

જિંદગીની ખૈર ચાહો તો હવે એક્ઝિટ કરો
કે હવે તો જાસાચિઠ્ઠી નીકળે ઇ-મેલમાં

જોતજોતામાં ગઝલ ઇ-મેલની આવી ચડી
બેઠાં બેઠાં મોકલું તેને બધે ઇ-મેલમાં 

શું કરી શકીએ પછી આદિલ જો સરવર ડાઉન હો
કાગળો હાથે લખ્યા ક્યાં જૈ શકે ઇ-મેલમાં


૯મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૨ // ન્યુ જર્સી
ગઝલકાર: આદિલ મનસૂરી // પુસ્તક: ગઝલના આયના ઘરમાં
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

પુસ્તક પરિચય – The Best of Me

The Best of Me by Nicholas Sparks — આ નવલકથાની રચના ૧૯૮૪કેરોલાઈનાની હાઈસ્કુલમાં ભણતા એમાંદા અને ડોસનનીબંનેની જાત અલગ હતી. એમાંદા ઉંચા કુળની હતી અને પૈસાદાર કુટુંબમાં ઉછરેલી હતી. જ્યારે ડોસનનુ કુળ હલકુ ગણાતુ હતું. તેના બાપદાદા ખુની હતા પરંતુ તેનામાં એ સંસ્કાર ઉતર્યા નહોતા. ડોસન એકદમ શાંત અને નરમ હતો. એક ઉનાળામાં આ પ્રેમ પ્રસંગ પાગર્યો .

બંનેના અલગ રસ્તા થતા છૂટા પડ્યા. એમાંદા કોલેજમાં બહારગામ ભણવા જાય છે.  જ્યારે ડોસન ગરીબ હોવાથી કોલેજમાં ભણવા જઈ શક્યો નહીં.

ડોસનના બાપનો સ્વભાવ આકરો હતો. એકવાર ગુસામાં તેને ઘરમાંથી કાઢી મૂકયો તેથી તે એક કાર મીકેનીકને ત્યાં કામ શોધી ત્યાં ગરાજમાં રાતે પડ્યો રહેતો.મીકેનીકને છોકરા નહોતા એટલે તેને પોતાના છોકરાની જેમ રાખતો. એમાંદા વેકેશનમાં આવતી ત્યારે ડોસનને મળતી .

થોડા વખતમાં ડોસનને દરિયા વચાળે ઓઈલ રીગમાં નોકરી મળી. બંનેનુ મળવાનુ બંધ થાય છે.

એમાંદાના બાપને આ સંબધ મંજુર નહોતો. તેથી તેની ઉપર દબાણ કરી તેને પૈસાદાર ડોક્ટર સાથે પરણાવી.

ડોસન અને એમાંદા એકબીજાને ભૂલી નહોતા શક્યા. ડોસને લગ્ન ન કર્યા અને એમાંદાની યાદમાં જીવતો હતો. એમાંદા બધી વાતે સુખી હતી પરંતુ તેનુ લગ્ન જીવન પ્રેમ વીહોણુ હતુ. તેને ત્રણ બાળકો થયા પણ એક બાળક ગુજરી જતા તે અસ્વસ્થ રહેતી. વરસમાં બે ત્રણ વાર પીયર પહોંચી જતી. તે ગરાજના માલિકને મળતી અને ડોસનના સમાચાર પૂછતી.કોઈવાર તેને રસોઈ પણ કરી આપતી અને પોતાનુ મન ઠાલવતી.

મીકેનીક મરણપથારીએ પડ્યો ત્યારે તેણે બંને્ ઉપર પત્ર લખી વકીલને સોંપી રાખ્યા હતા. ફ્યુનરલ પત્યા પછી જ આ પત્રો સોંપવા તેવી ભલામણ કરેલી.

પચીસ વર્ષ પછી તેઓ મીકેનીકના ફ્યનરલમાં મળ્યા અને બે દિવસ સાથે ગાળ્યા.મીકેનીકની ઈચ્છા પ્રમાણે તેઓ અસ્થી પધરાવવા ગયા, જ્યાં મીકેનીક દંપતિ અવારનવાર જતા. જગ્યા રણિયામણી હોવાથી બંને અવાક થઈ ગયા. તેઓ પહેલા તો આખા ઘરમાં ફર્યા  અને કલ્પના કરી અને તેઓને ખ્યાલ આવી ગયો કે  મીકેનીકે શા માટે આ જગ્યા પત્ની માટે પસંદ કરી અને તેને સુંદર બગીચામાં દફનાવવામાં આવી.

ત્યાંથી તેઓ કમને છૂટા પડ્યા. ડોસનને ઘણાં વખતથી તેના ભત્રીજાઓ સાથે અણબનાવ હતો તેથી તે ગામમાં આવતો જ નહીં. ભત્રીજાઓને ખબર પડતા કે ડોસન ગામમાં ફ્યુનરલ અંગે આવ્યો હશે એટલે ડોસનનો પીછો કરી એક હોટેલમાં કોફી પીવા રોકાયેલા ડોસનને બંદૂકથી મારી નાખ્યો.

એમાંદાનો વર દારૂડિયો હતો બાકી તે સ્વભાવે સારો હતો.એમાંદા ફ્યુનરલમાં ગઈ હતી ત્યારે તેણે વધારે દારૂ ઢીંચ્યો અને ઘેર પહોંચવાની હાલતમાં નહતો એટલે દીકરાને  ફોન કરી બોલાવ્યો.

દીકરો બેનપણીને મળવા ગયો  હતો ત્યાંથી તે બાપને તેડવા નીકળ્યો.પાછા ફરતા કારનો અકસ્માત થયો . બાપને નાક ઉપર વાગતા લોહીલુહાણ હાલતમા હતો.દીકરાને છાતી ઉપર સખત ઈજા થઈ હોવાથી હોસ્પીટલમાં દાખલ કરવામાં  આવ્યો હતો.એમાંદાને ખબર પહોંચતા તે મારંમાર હોસ્પીટલમાં પહોંચી. ડોક્ટરના કહેવા પ્રમાણે તેને હાર્ટ ટ્રાન્સપ્લાંટની જરૂર પડી.

ડોક્ટરને તપાસ કરતા હમણાંજ કોઈનુ મૃત્યુ થયુ હતું તેવી ખબર પડી અને તે હાર્ટ દીકરાને બંધબેસ્તુ પણનીકળ્યુ. દીકરો ધીરે ધીરે સાજો થઈ ગયો. વરે દારૂ છોડવાનુ પણ લીધું.

ડોસને એકવાર એમાંદાને કહેલુ કે “I will give the best of me”. આ વાર્તાની મૂવી પણ બની છે, The Best of Me.


નવલકથાકાર: Nicholas Sparks

પુસ્તક પરિચય: કોકિલા રાવળ.

                                 

દરિયાની સફર

અમે આઠ બહેનોએ Norwegian cruise line લઈને Caribbean Island જવા માટે નક્કી કર્યું. એક બહેન વર્જિનિયાથી સીધ્ધા અમને માયામી airport મળવાના હતાં. નીકળવાના આગલા અઠવાડિયે હરીકેન ડોરિયન Bahamaમાં આવ્યુ હતુ. મારાં છોકરાંઓ ચિંતા કરતા હતા. મારા સિવાય બધાનો બહુ ઉત્સાહ હતો. મારૂ મન જરા ઉચક હતુ. 

ત્રણ દિવસ અગાઉ અમે મીટીંગ પણ ગોઠવેલી. બધાંએ એકબીજાના કાગળિયા મેળવ્યા. કેવા કપડા પહેરવા વગેરેની વાતો કરી.એક બિજાને કિધુ — બધા પોઝીટીવ વિચાર કરો. કાંઈ નથી થવાનુ. છેલ્લા સમાચારો ક્રુઝ લાઈનમાંથી મેળવી લીધી.

વહેલી સવારના આલારામ મૂકી અમે સાત બહેનો ફિલાડેલ્ફિયા એરપોર્ટથી માયામી જવા ઊપડ્યા. Orlandoમાં પ્લેન બદલ્યુ. લગભગ બાર વાગે માયામી પહોંચ્યા. ત્યાં ક્રુઝવાળા માણસો હાજર હતાં. અમારી બેગ ઉપર અમારા નામઠામ વાળુ પતાકડુ ચોંટાડી તેમને બેગ સોંપી. બગો અમને અમારી રૂમ પર સીધ્ધી મળવાની હતી. પછી અમને બોટ ઉપર જમવાની જગ્યામાં લઈ જવામાં આવ્યા.

પહેલે દિવસે  O’Sheehan’s Bar & Grillમાં બુફે જમ્યા. પછી અમે અમારી રૂમ જોવા ગયા. હોટેલ જેવી સરસ વ્યવસ્થા હતી. બે ખાટલા, બાથરૂમ અને બાલકની હતી. બધું ચોખ્ખુ ચટાક હતું. વળી વચમાં દરવાજો હોવાથી અમે ચારે બહેનો એકબીજાની રૂમમાં જઈ શકતા. થોડો આરામ કર્યો ત્યાં અમારો સામાન આવી ગયો. તે ગોઠવી નક્કી કર્યા પ્રમાણે ચાર વાગે ચા કોફી માટે ભેગા થયા. પછી બોટની ટુર કરી. ડેક ઉપર ચાલવા ગયા. સાંજે બોટ ઉપરની Manhattan Roomમાં જમ્યા. બોટ ઉપર ત્રણ ચાર રેસ્ટોરંટ હતી. જ્યાં જમવુ હોય ત્યાં જમી શકાતું હતું. અમે વેજીટેરિયન હોવાથી અગાઉ કહીએ તો બનાવી આપતા હતાં. અમે સાંજે રેસ્ટોરંટમાં જમતા. બ્રેકફાસ્ટ અને લંચ માટે ગાર્ડન કાફેમાં જતા. સાંજે અમે સૌ બની ઠીનીને ડિનર લેવા જતાં.

The group, with Kokila holding President Obama’s hand. Photo: Asha Mittal

બીજે દિવસે ફાયર ડ્રીલ કરાવી. આખો દિવસ બોટ ઉપર જાત જાતના શો અને મ્યુઝીકના પ્રોગ્રામ ચાલતા.

ત્રીજા દિવસે Puerto Ricoનું મુખ્ય શહેર San Juanની city tour  માટે બસમાં જુના અને નવા શહેરની સહેલ કરાવી. ગાઈડ બધા મુખ્ય જગાઓ માટે અમને માહિતગાર કરતો હતો. નવા શહેરમા ઘણા પ્રેસીડન્ટના પુતળા એક જગ્યાએ વોકપાથ ઉપર હારબંધ હતાં. અમને ત્યાં ૧૦ મીનિટના વિશ્રામ માટે ઉતાર્યા. અમે પ્રેસીડન્ટ કેનેડી અને પ્રેસીડન્ટ ઓબામા આગળ ઉભા રહી ફોટા પડાવ્યા.

Photo: Kokila Raval

ચોથા દિવસે અમને St. Thomasમા ઉતાર્યા. બસમાં અમને પહેલા તો panoramic views માટે લઈ ગયા. પહાડ ઉપર વસેલુ આ પથ્થરોનુ શહેર કહેવાય છે. પહાડની ઉપલી સપાટીએ પહોંચ્યા પછી અમને બસમાંથી નીચે ઉતાર્યા. ત્યાં અમને દોરડા કાર્ટમાં બેસાડી એક પહાડ ઉપરથી બીજા પહાડ ઉપર સવારી કરાવી. કુદરત ઉપર ઓવારી જવાય એવી જગા છે. ત્યાં બ્રીટનના કાયદા પ્રમાણે ડાબી બાજુ વાહનો ચલાવાય છે. અહીં પણ રસ્તાના ફેરિયા પાસે થી થોડું શોપીંગ કર્યું.

Photo: Kokila Raval

પાંચમા દિવસે અમને વર્જીન આઈલેન્ડના Tortola બીચ ઉપર બસમાં બેસાડી લઈ ગયા. અમે આઠે જણાએ દરિયામાં છબછબિયા કર્યા. પાછા ફર્યા ત્યારે અમને શોપીંગ એરિયામાં ઉતાર્યા. ત્યાંથી અમારી બોટ બહુ નજીક હતી. લગભગ બે વાગે બોટ ઉપર જઈ જમ્યા. Tortola પણ વર્જીન આઈલેંડ ઉપર આવેલુ છે. અહીં પણ બ્રીટીશ રાજ હોવાથી ડાબી બાજુ વાહન ચલાવવાનો કાયદો છે.

છઠા અને સાતમા દિવસે અમે બોટ ઉપર જ રહ્યા. બહામાના Nasau Island ઉપર જવાના હતા પરંતુ

Image: nhc.noaa.gov

ચોવીસ કલાક અગાઉ ખબર પડી કે Hurricane ઉંબેરટો આવી રહ્યુ છે. એટલે અમને તોફાનની બીજી તરફથી Cubaના રસ્તેથી પંદરમીના સવારના મીયામી પહોંચાડ્યા. ત્યાંથી પાછા ઘરે ફર્યા.

બોટ ઉપર રોજ જાત જાતના શો થતા હતા. સમય પાસ કરવાનો જરા પણ વાંધો નહોતો. એક સાંજ સરસ ડાન્સ બતાવ્યો. એક સાંજ કોમેડીની હતી. એક સાંજ જાદુના ખેલ હતા. એક સાંજ સંગીતની મહેફિલ હતી. ત્યાં કસીનો (જુગારના મશીન) હતા. દારૂના બાર હતા. ચિત્રોનુ પ્રદર્શન તથા તેનુ છેલ્લે લીલામ પણ હતું. ઝવેરાતની તથા બીજી દુકાનો હતી. મસાજ કરાવવાની તથા ચાઈનીઝ દવાઓ વેચાતી હતી. બ્યુટી પાર્લર અને હજામની દુકાન પણ હતી. બોટોક્ષ (મોઢા ઉપરની કરચલી કાઢવાની ટ્રીટમેંટ)પણ હતી.

બોટ ઉપર પાંચ હજાર પેસેંજરો હતા. તેમાથી પચાસ આપણાં દેશી હતા. ખૂબ મજા કરી. બોટ ઉપર સ્વીમીંગ પુલ તથા જકુઝી પણ હતા. અમે અનંત-કડી રમ્યા. પત્તા રમ્યા. હવે તે બધું સ્વપ્ન થઈ ગયુ…


લેખક: કોકિલા રાવળ        

ફૂલો

Photo: Kokila Raval

તું પ્રેમ કરે છે

ત્યારે

મારી ભીતર

વિસ્તરતા વૃક્ષની ડાળીઓ હાલે છે

પાંદડાં ગુસપુસ કરે છે 

અને

આખા વૃક્ષને ફૂલો આવે છે.


કવિયત્રી: પન્ના નાયક ( અરસ પરસ )ના સૌજન્યથી

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ

અધિકાર

પછી માણસે એમ પૂછ્યું કે જન્મ અને મૃત્યુની વચ્ચે
મારા અધિકાર ક્યા ક્યા?

હવા તારો અધિકાર છે,
પાણી તારો અધિકાર છે,
આકાશ પણ તારો અધિકાર,
ને પૃથ્વી તારો અધિકાર છે;
ના, પરંતુ અગ્નિ નહીં.

ત્યારે માણસે એમ પૂછ્યું કે હવામાં મારો શો અધિકાર?
ગાતું એક હવામા ઊડતું પંખી.

અને માણસે એમ પૂછ્યું કે પાણીમાં મારો અધિકાર?
મોજાંઓ ને પરપોટા ને વહેણ.

અને માણસે પૂછ્યું, મારો આકાશે શો અધિકાર?
ભાનુ , ચંન્દ્ર , તારામંડળ ,સ્વપ્ન , અને એક શ્રદ્ધા .

અને માણસે ત્યારે પૂછ્યું , ને પૃથ્વી પર મારો શો અધિકાર?
પ્રેમ,
પ્રદક્ષિણતી પૃથ્વી પર
જેમ રચાયો તેમ;
પ્રેમ લખાયો હકનામામાં સહી ,
નીચે બારીક નોંધ રહી:
કિંતુ એના સંપ્રદાનમાં , સંપાદનમાં નહીં .


 

 

કવિ : વિરાફ કાપડિયા ( આ કવિતા તેમને માટે ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

મારો હાથ ચાલ્યો નહીં

કલકત્તામાં કોમી હિંસાનો દાવાનળ ફાટી નીકળ્યો હતો. બાપુ એક સળગતા લત્તામાં જઈને રહ્યા અને પોતે ઢાલ થઈને ઊભા. હિંસાના બનાવો એમની નજદીકમાં પણ બનવા પામ્યા. પણ બાપુ પ્રાણાર્પણથી હિંસાની ઝાળો હોલવવા ઊભા છે એ જોઈ ધીમે ધીમે સૌને સાન આવી.

સાંજની પ્રાર્થના-સભામાં હજારો લોકો આવે. એક સાંજે પ્રાર્થના પછી સૌ વેરાતાં હતાં. એક નવયુવક નિર્મળબાબુ પાસે થઈ પસાર થતા બોલ્યો: જુઓ આ. ( એમ કહી એક પિસ્તોલ એણે બતાવી. ) આજે બાપુ પાસે બેઠેલા કોમી નેતાઓને મારવા માટે આ લાવ્યો હતો. પણ મારો હાથ ચાલ્યો નહિ. અમે કંઈ પણ કરીએ તો આ માણસ ( ગાંધી ) તરત ઉપવાસ ઉપર ઊતરી બેસે છે. અમારી બધી શક્તિ એણે ખલાસ કરી દીધી. ગઈ કાલ સુધી અમે વીર પુરુષો ( હીરોઝ )માં ખપતા હતા. આજે અમારી ગણના હિચકારા ખૂનીઓમાં- કાયરોમાં થાય છે. આ માણસ… આ માણસ…ગાંધી… એણે અમારી આ સ્થિતિ કરી મૂકી.

નવયુવકની આંખોમાં હતાશાને દબાવી માનવજાતિ માટેની આશા ઊપસવા કરી રહી હતી.


સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી ( ગાંધી-ગંગા ) ભાગ ૨ ના સૌજન્યથી

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

નવરાત્રીના ગરબા

 

This past week, a lovely book came my way via Whatsapp. Titled “ચાંદો ઊગ્યો ચોકમાં”, the collection of garba songs is delightful. Download the entire book, or order a print copy from the publishers.

 

Here’s a classic one…


Kokila Raval