મૂંજવણ

watercolor: Kishor Raval

રોજ સવારે / બાગમાં / માલણ મૂંજાય-

શું વીણું?

ટહુકો

કે પછી ફૂલ?


કવિ — પ્રીતમ લખલાણી  (અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો) મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી
સંપાદક — કોકિલા રાવળ

ભૌંદ્

નામ તો એનું હતું ઘનશ્યામ પણ ગામમાં સૌ એને ભૌંદ્ ના હુલામણા નામે ઓળખતા. ગોળમટોળ જાડિયો દેહ, જડભરત જેવો ચહેરો અને જોતાં જ મૂરખ જણાઈ આવે તેવી આંખો. આમતો બાઘ્ઘાે, લોકો ઘણા મળે પણ ભૌંદ્ ની વાત કોઈ ઓર જ લાગતી. એની મૂર્ખામીમાં એનો સ્થૂળ દેહ જાણે વધારો કરતો હતો. બધા વાતો કરતા હોય તો વચ્ચે એકાદ વાક્ય એવું બોલી પડે કે એની મૂર્ખામી છતી થઈ જાય. બધા હસી પડે.

કશું કામ સોંપીએ તો એમાંય છબરડા વાળે. લોચા નોજ માણસ. પણ  ફેરો બધાનો ખાય. હસતું મો રાખે. એની ગમે તેટલી મશ્કરી કરીએ તો કદી ગુસ્સે થાય નહિ. એટલે બધાને ગમતો થઈ ગયેલો. છોકરાંઓ અને યુવાનો માટે તો એ મજાકનું સાધન થઈ ગયેલો. કામ સોંપ્યું હોય તો ક્યારેક ઊંધુ છતું કરી નાખે પણ કામ બધાનાં કરે.

ઉનાળાની બપોરે ખડકીના છોકરા પત્તાં ટીચતા હોય તો ભૌંદ્ પાણી ભરી લાવી પીવડાવે. મોટેરાં ગપ્પાં મારતા બેઠા હોયને ગામના રેલ્વેસ્ટેશનની હોટેલથી નાસ્તો મંગાવે તો ભૌંદ્ દોડતો જઈ લઈ આવે. કોઈનું દૂધ લાવી આપે, કોઈની શાકભાજી લઈ આવે, તો કોઈના નાનાં છોકરાં રમાડે. બપોરના સમયે પોસ્ટઓફિસ, બેંક કે સ્કૂલમાં ધક્કાફેરા ખાતો હોય. 

બધેથી થોડીઘણી બક્ષિસ રોકડમાં મળે તેમાં એનો ગુજારો ચાલે. કોઈ કોઈ જૂનાં કપડાં પેંન્ટશર્ટ વગેરે આપી દે તો વળી રમણમૂખીએ તો એને જૂની કાંદા ઘડિયાળેય ભેટ આપેલી, અને વાડાની ઓરડી રહેવાય આપી હતી!

આવો અમારો ભૌંદ્ એક દિવસ ગામમાંથી અચાનક અદશ્ય થઈ ગયો તે ફરી કદી દેખાયો જ નહીં. ગામની બેંકમાંથી એણે મોટી રકમની ધાપ મારી લીધી હતી અને વ્યક્તિગતેય ગામલોકોનું પચાસેક હજારનું ફુલેકુ ફેરવતો ગયો હતો. આટલું ઓછું હોય એમ તે દિવસથી રમણમુખીની છોડી લીલાનોય આજ દિ લગી પત્તો નથી.


લેખક — ડો. હરબન્સ પટેલ  ( ચોકટનો ગુલામ ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક — કોકિલા રાવળ.

વાદળ છાયા છુટ્ટાછવાયા વિચારો

સદીઓથી પોતાની હયાતીને સાબિત કરવા મથતો પવન પંખા જોડે સમાધાન કરી લેવાના મૂડમાં છે.

*****

ભીંતો પરથી ખરી રહેલાં પોપડાં દીવાલના બહેરા થઈ ગયેલા કાનની ચાડી ખાય છે.

*****

વૃક્ષને જોઈને આંખોને પ્રેમનો અર્થ સમજાતો જાય છે અને વ્યક્તિના કરમાઈ જવાનો અવાજ દરિયાની જેમ ઉછાળા મારે છે…

*****

શાંત પડેલા મોબાઈલમાં એસ. એમ. એસ.ની ઘંટડી સંભળાય છે ત્યારે ચાલુ વર્ગખંડમાં પાછલી બેન્ચનો તોફાન કરતો વિદ્યાર્થી યાદ આવી જાય છે…

*****

ઝાકળ પાંખડી પર હોય કે પાંપણ પર… ડાઘા છોડી જવાનો સ્વભાવ ક્યારેય નહીં છોડી શકે…

*****

ગમતી વ્યક્તિ આપણો ફોટો પાડે છે ત્યારે ફોટામાંની આપણી આંખોમાં એની ચમક ઝીલાતી હોય છે…

*****


 

લેખક — અંકિત ત્રિવેદી ( ‘ઓફ બીટ’ ના સૌજન્યથી )
સંપાદક — કોકિલા રાવળ.

મારી કવિતા

watercolor: Kishor Raval

મારી કવિતા ઘાસની પત્તીઓ જેવી છ
આ ધરતીમાંથી ઊગી નીકળતી-
ઝાકળભીના પવનોમાં વધતી જતી
રોજરોજ
તડકા ને વરસાદ ઝીલતી

મારી કવિતા બાળકો જેવી છે
ખુલ્લેખુલ્લુ ને મુક્તપણે બોલતી
વિશાળ દરિયાકાંઠે
છીપલાં ને શંખલાં વીણતી

મારી કવિતા વણજારો છે
પૂર્વ અને પશ્ચિમમાં થઈને
ગામડાં ને શહેરોમાં થઈને
રઝળપાટ કરતી
એને ખબર નથી પોતે શું શોધે છે
શું મેળવ્યું ને શું ગુમાવ્યું
રઝળપાટમાં નિમગ્ન

મારી કવિતા મારા જેવી છે
પોતાનામાં જ ખોવાયેલી-
શબ્દ મધમીઠા ચાખ્યા પછી
રસ્તો જ ભૂલી ગઈ છે એ


 કવિ — શરદચંન્દ્ર શેણોય ( કોંકણીમાંથી અનુવાદ )
અનુવાદક — જયા મહેતા  ( કવિતા ૨૦૦૭ માસીક )
સંપાદક — કોકિલા રાવળ

સાલ મુબારક!

સૌ વાંચકોને અમારા સાલમુબારક! 2020ના વર્ષે પર્યાવરણ માટે મોડુ થાય તે પહેલા કાંઈ કરવાનુ પણ લઈએ.

વૃક્ષારોપણ કરીએ, કે ટપકતા નળને સમા કરીએ, કે જમણવારોમાં કાગળ કે સ્ટાયરોફોર્મની જગ્યાએ થાળી-લોટો કે પત્રાવળા વાપરીએ, થેલીઓ ફરી વાપરીએ — અને ઘરેથી નિકળતા થેલીમાં તરસ છિપાવવા નાનો પ્યાલો રાખવો.

આવા નાના ફેરફાર તો આપણે સૌ કરી શકીએ. સાલ મુબારક!