વાંસનો અંકુર (પુસ્તક પરિચય)


photo credit – Wikipedia

ધીરૂબેન પટેલને હું મંબઈમાં કનુભાઈ સૂચકને ઘેર દર ગુરૂવારે મળતી. તેમને ગદ્યસભામાં ત્રણેક વરસ પહેલા મળેલી. ઉંમર નેવુથી ઉપર હશે. એક પ્રખ્યાત લેખિકાને મળીને મને આનંદ થયેલો. પાછી અમેરિકા આવી ત્યારે મને મારી ગરની લાઈબ્રેરીમાંથી તેમનુ ‘વાંસનો અંકુર’ પુસ્તક હાથમાં આવ્યું. સરળ ભાષામાં લખાયેલું આ પુસ્તક તો બે દિવસમાં વાંચી કાઢ્યું. અહીં તેનો મેં ભાવાનુવાદ લખ્યો છે.

image credit – goodreads.com

ધીરૂબેન પટેલની ક્રુતિઓમાં વારતા સંગ્રહ, નવલકથા, નાટક, રેડિયો નાટક, જોડકણાં, હાસ્યકથા નો સમાવેશ છે. તથા ટોમ સોયર અને હકલબેરી ફીન જેવી અંગ્રેજી પુસ્તકોનો ગુજરાતિમાં અનુવાદ પણ કરેલો છે.

રમણીકલાલ શેઠને ત્રણ દીકરીઓ હતી. તેમાંથી બે વિધવા થ્યા પછી બાપની સાથે રહેતી હતી. એકનું નામ કમળા અને બીજીનું નામ વિમળા. સૌથી મોટી દીકરીનું નામ સુશીલા હતું, જેણે બાપની વિરૂધ જઈ ગરીબ મોતીલાલ સાથી પ્રેમ લગ્ન કરેલા. પહેલી સુવાવડમાંજ તેના પ્રાણ ઉડી ગયા હતાં. બંને વિધવા બહેનોએ તરત બાળકને ઉછેરવાની જવાબદારી લઈ લીધી.

બાળક કેશવનો બહુ સારી રીતે ઉછેર થઈ રહ્યો હતો, પરંતુ રમણીકલાલની ઘરમાં બહુ ધાક હતી. જ્યારે તેને ગુસ્સો આવે ત્યારે આસમાને ચડી જતો. ઘરમાં કોઈ તેની ઈચ્છાની વિરૂધ કરતા નહીં.

મોતીલાલને કેશવ સાથે મળવાની વરસમાં ચારેક વાર ગોઠવણ થતી. ત્યારે મોતીલાલ અને કેશવ એકબીજાના ખબરઅંતર પૂછી લેતા.

કેશવનું ભણવામાંથી મન ઉઠી ગયું એટલે રમણીકલાલે તેને દુકાને બેસી જવાનો આદેશ આપ્યો. મન વગરનું પરાણે જતો. વિમળામાસી તેની ઉપર મમતા રાખતાં. રમણીકભાઈ કેશવ પાસે બહુ કામ કરાવતા. થાકીને આવે એટલે વીમળા માસી તેનુ ખાવાનુ ઢાંકી રાખતા.જ્યારે કેશવ રમણીકભાઈ સામે કાંઈ બોલવા જાય ત્યારે સજા તરીકે તેને ખાવાનુ ન મળતુ.

મોટો થયો ત્યારે તેને ત્યાંથી ભાગી છૂટવાનુ મન થયુ. તેણે દૂર કલકત્તા બાજુ નોકરી શોધી કાઢી પછી તેના ખરા બાપ મોતીલાલને મળવા ગયાે ત્યારે કેશવે કહ્યું કે , મારે થોડાં દિવસ તમારે ઘેર આવવું છે. તેને ઘેર થોડા દિવસ રહ્યો. મોતીલાલ પાસે થોડી જમીન હતી તે દીકરાના નામે કરવાના હતા. કેશવે તે જમીન ફઈના નામે કરી આપી કારણકે ફઈ અને મોતીલાલ સાથે રહેતા હતા. પછી બાપને કહ્યું હું બહુ દૂર જાઉં છું અને તમને દર મહિને પૈસા મોકલતો રહીશ. તમે મારા ખરા બાપ છો.

જ્યારે શેઠને ખબર પડી ત્યારે એટલું જ બોલ્યા, હું પણ આવી જ રીતે મારા બાપને ત્યાંથી ભાગી ગયો હતો અને જાત મહેનત કરી ઉપર આવ્યો છું.

આમ આ વાર્તા આજની પેઢીને પણ લાગુ પડે તેવી છે.


લેખિકા : ધીરૂબેન પટેલ ( વાંસનો અંકુર ) પુસ્તક પરિચય
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s