વિચારોની વસંત

હાસ્યની છોળો ઉડાડ્યા કરવી, સમજદાર લોકોનો આદર
અને શિશુઓનો સ્નેહ પામવો,
દિલેર ટીકાકારોની કદર મેળવવી અને
દગાખોર દોસ્તોને ખમી ખાવા, જીવનના સૌં દર્યને માણવું,
અન્યોમાં અનોખું હોય તેની ખોજ કરવી,
એકાદ ઉમદા બાળકને ઉછેરીને કે એક નાનો બાગ સીંચીને
જગતને થોડું બહેતર બનાવી દેવું,
અરે, આપણા થકી એકાદ જિંદગી મધુર બની એ જાણવું
– તેનું નામ સફળતા.

— એમર્સન


વિચારોની વસંત, વેરાયેલા થોડા વિચાર-પુષ્પો
વીણ્યાં ને ગુજરાતીમાં ઉતાર્યાં, જયંત મેઘાળી
સંપાદક કોકિલા રાવળ

મારા ગમતા સુવાક્ય — પ્રેમથી પ્રેમ પામીએ

અતિ પરિચયથી અવગણના પેદા થાય છે. –– સૂકિત

જહાં ગાંઠ તહાં રસ નહીં , વહીં પ્રિતિ કી હાનિ. — રહીમ

પ્રેમ પામવા કરતાં વિશ્વાસ પામવો એ વધુ મોટો સરપાવ છે. — અજ્ઞાત

પ્રેમ અને વહેમ બંને એક સાથે એક જ હૃદયમાં રહી શકતા નથી. — ખલીલ જિબ્રાન

પ્રેમ છે ત્યાં વહેમ નહીં , વહેમ ત્યાં નહીં પ્રેમ. — લોકોકિત

પ્રેમનાં માર્ગમાં ચાલાકી ઘણી ભૂંડી ચીજ છે. — રૂમી લોકોક્ત


પુસ્તક: પ્રેમથી પ્રેમ પામીએ
લેખક: ડો. કાન્તિ રામી                                         

ભાવનાગર ગદ્યસભાનાં નવા કવિઓ

સહુની આણી

ગગન, ધરા, પાણી, સહુની આણી નાખી,
માણસે બસ નિજની જ કરી ઉજાણી.
– દર્શન પાઠક ‘દર્શન’, ભાવનાગર ગદ્યસભા

પુસ્તકોની પીડા

“બંધ કબાટમાં પુસ્તકે
આત્મ હત્યા કરીને
ચિઠ્ઠીમાં લખ્યું
મોબાઈલના ત્રાસ થી…”
– જગન પંડ્યા, ભાવનાગર ગદ્યસભા

વિચારોની વસંત

સુખની ક્ષણો આપણને આશ્ચર્ય પમાડવા આવે છે.
આપણે એને પકડી નથી રાખતા, એ આપણને છોડતી નથી.
— એશ્લી મોંન્ટેગ્યુ

*

હાથ પરનું કામ એવા તન્મય પ્રેમથી કરીએ કે જાણે
રુદિયેથી ખેંચાયેલા દોરાથી કપડું વણતા નહોઈએ:
એનું વસ્ત્ર જાણે પ્રિયતમને પહેરવાનું નહોય!
— ખલિલ જિબ્રાન

*

સાદગી એ કલાનો સહુથી અણમૂલ શણગાર છે.
— આલ્બ્રેશ્ટ ડ્યુર

*

પરમાત્માનો કેટલો પાડ માનું? આ ઉજાસવંત દિવસ,
તરુલોકની આ હરિયાળી લીલા,
અને નીલરંગી સ્વપ્ન-શું આકાશ, પ્રકૃતિની સકલ સંપદા
આ સર્વ જે અનંત છે, અણખૂટ છે:
આ બધાં બદલ આભારવશ છું.
— ઈં. ઈ. કમ્મિન્ગ્સ

*

કોઈ આપણી કથની સાંભળે, કે દિલસોજ હાથ લંબાવે,
કે પોરસાવનારાં બે વેણ કહે,
કે કોઈ એકલવાયા જીવને હૂંફ આપે,
બસ, એ વખતે જીવનમાં કૈંક અસાધરણ વાત બને છે.
— લોરેટ્ટા ગિર્ઝાટ્લીસ

*

વસુંધરાને ચાહજે, સચરાચરને સ્નેહ દેજે,
દોલત સામે ન જોજે
અને હાથ લાંબા કરે તે પ્રત્યેકને કંઈક આપી છૂટજે,
મૂરખાઓ ને ગાંડિયાઓનેની પડખે સદા ઊભો રહેજે,
કમાણી ને મહેનત પારકાં કાજે ખરચજે
પછી જોજે, તારા રોમેરોમે સુખની બંસી બજી ઊઠશે.
— વોલ્ટ વ્હીટમેન


વિચારોની વસંત, વેરાયેલા થોડા વિચાર-પુષ્પો
વીણ્યાં ને ગુજરાતીમાં ઉતાર્યાં, જયંત મેઘાળી
સંપાદક કોકિલા રાવળ

વિચારોની વસંત

હૃદયની કુંજમાં એક હરિયાળું વૃક્ષ રાખજો:
કદાચ કોઈ પંખીનું ગાન ત્યાં ગુંજશે.
— ચીની કહેવત


જે દિવસે એક હાસ્ય ન વેરાયું
એ દિવસ ફોગટ ગયો સમજવો.
— સેબસ્ટીયન ચેમ્ફર્


યૂં હી સારી ઉમ્ર એક હી ગલતી કરતે રહે…
ધૂલ થી ચેહરે પર ઔર આઇના સાફ કરતે રહે.


વૃક્ષ વાવે છે એ પોતાની જાત ઉપરાંત
બીજાંઓને પણ ચાહે છે.
— થોમસ ફુલ્લર


સુંદર હોવું એટલે આપણે હોઇએ એ જ રહીએ તે.
અન્યો આપણો સ્વીકાર કરે એ જરૂરી નથી.
આપણે ખુદને સ્વીકારીએ એ મહત્તવનું છે.
– થીય ન્હાત હાન્હ


કોઇ ભૂમિ વિદેશ હોતી જ નથી,
માત્ર પ્રવાસી જ પરદેશી હોય છે.
— રોબર્ટ લૂઇ સ્ટીવન્સન



સંકલન: જયંત મેઘાણી, વિચારોની વસંત

કહેવતો

 

* ૧ સિંહ મરે પણ ઘાસ ન ખાય

* ૨ સુખે સાંભરે સોની ને દુ:ખે સાંભરે રામ

* ૩ સુથારનું મન બાવળિયે

* ૪ સૂતા જેવું સૂખ નહીં ને મૂઆ જેવું દુ:ખ નહીં

* ૫ સૂરજ કાંઈ છાબડે ઢાંક્યો રહે નહીં

* ૬ સૂંઠને ગાંગડે ગાંધી ન થવાય

* ૭ સેવા કરે તેને મેવા મળે

* ૮ સો ઉંદર મારીને બિલાડી પાટે બેઠી

* ૯ સો ગળણે ગાળીએ ત્યારે એક વાત કરીએ

* ૧૦ સોટી વાગે ચમચમ વિદ્યા આવે ઘમઘમ


મોટો કોશ, સંપાદક: રતિલાલ સાં. નાયક
અક્ષર પ્રકાશન,અમદાવાદ

ગાંધીજીના વિચારો

  1. કોઈની મહેરબાની માગવી એટલે આપણી સ્વતંત્રતા વેચવી.

    photo credit: સત્યનો ચહેરો
  2. જ્યાં પ્રજાનો અવાજ સંભળાય છે, પ્રજાના પ્રેમને પ્રાધાન્ય છે, ત્યાં ‘ડેમોક્રસી’ સંભળાય છે, એમ કહેવાય.
  3. સ્ત્રીને અબળા જાતિ કહેવી એ તેની બદનક્ષી કરવા બરાબર છે, એ પુરુષોનો સ્ત્રી પ્રત્યેનો અન્યાય છે.
  4. ધર્મમાં અસ્પૃશ્યતાને માન્યતા મળી નથી, એ શેતાનની તરકીબ છે. શેતાન હંમેશા શાસ્ત્રનો હવાલો આપતો આવ્યો છે. પરંતુ શાસ્ત્રો બુદ્ધિ અને સત્યથી પર ન જઈ શકે. શાસ્ત્રો બુદ્ધિ નિર્મળ કરવા અને સત્ય પ્રગટાવવા રચવામાં આવ્યા છે.
  5. બીજાની વસ્તુ તેની રજા વિના લેવી તે અલબત્ત ચોરી છે.

પુસ્તક: સત્યનો ચહેરો, ગાંધીજીની વિશ્વભરમાંથી પ્રકાશિત, પોસ્ટલ સ્ટેમ્પ્સ અને અવતરણોની સ્મરણિકા
સંકલન: ઉત્પલ ભાયાણી, હિતેન આનંદપરા, અપૂર્વ આશર

ગુજરાતી કહેવતો

 

  • લક્કડ કા લાડુ ખાવે વો ભી પસ્તાવે, નખાવે વો ભી પસ્તાવે.
  • ભેંસ ભાગોળે, છાશ છાગોળે, ઘરમાં ધમાધમ.
  • છાશમાં માખણ જાય ને બૈરી ફુવડ કહેવાય.
  • વાંઢાને ઘેર વલોણું નહિને અપાસરે ઢોકળા નહિ.
  • સુતારનું મન બાવળિયે.
  • દરજીનો દિકરો જીવે ત્યાં સુધી સીવે.
  • ધોબીનો કુતરો નહીં ઘરનો નહીં ઘાટનો.
  • ગરજ સરી એટલે વૈદ વેરી.
  • બ્રાહ્મણ ફેરા ફેરવી દે ઘર ચલાવી ન દે.
  • ડોક્ટરની ભુલ કબરમાં, વકિલની ભુલ ફાંસીને માંચડે.
  • કાજી દુબલે ક્યોં તો સારા ગાંવકી ચિંતા.
  • હળદરને ગાંઠીએ ગાંધી ન થવાય.
  • ઘરના ઘંટી ચાટે ઉપાધ્યાયને આટો.
  • ઊંટના અઢારેય વાંકા.
  • આભ ફાટે ત્યાં થીગડું ન દેવાય.
  • તેજીને ટકોરો, ગધેડાને ડફણાં.
  • અંબાડી હાથી ઉપર શોભે, ગધેડા ઉપર નહીં.
  • હાથીના દાંત દેખાડવાના જુદા અને ચાવવાના જુદા.
  • સો ચુહા મારકે બિલ્લી હજકો ચલી.
  • બિલાડી બચ્ચા માટે સાત ઘર ફેરવે.

લેખક: મંજુ પટેલ

ગાંધીજીના વિચારો

  • સ્ૃષ્ટિ આપણી જરૂરિયો પૂરી પાડવા જેટલું દરરોજ ઉત્પન કરે છે અને જો દરેક જણ પોતાને જરૂર જોઈતું લે અને વધારે ન લે, તો આ દુનિયામાં ગરીબાઈ ન રહે અને આ દુનિયામાં કોઈ પણ માણસ ભૂખમરાથી ન મરે.
  • સત્ય હકાર છે, અહિંસા નકાર છે. સત્ય વસ્તુનું સાક્ષી છે, અહિંસા વસ્તુ છતાં તેનો નિષેધ કરે છે. સત્ય છે, અસત્ય નથી.
  • સત્યાગ્રહ એ શુધ્દ અહિંસક શસ્ત્ર છે.
  • ધર્મ એ માણસની વ્યક્તિગત વસ્તુ છે.
  • અનાથ દીનદુખિયાંની સેવા કરવી એ ધર્મ.

પુસ્તક: સત્યનો ચહેરો, ગાંધીજીની વિષ્વભરમાંથી પ્રકાશિત પોસ્ટલ સ્ટેમ્પ્સ અને અવતરણોની સ્મરણિકા

ગિજુભાઈ બધેકાની વિચારયાત્રા

આપણને સમજીજાય છે

તમે આખી દુનિયાને ઠગી શકશો,પણ તમારા બાળકને ઠગી શકશો નહીં.

તમે આખી દુનિયાને આંજી શકશો, પણ તમારા બાળકને આંજી શકશો નહીં.

તમે તમારું ચારિત્ર્ય ઈશ્વરથીએ છૂપું રાખી શકશો,પણ તમારા બાળકથી છૂપું રાખી શકશો નહીં. કુદરતે એમને કોણ જાણે કેવીએ શક્તિ આપી છે કે તેઓ તમને જાણી જ જવાનાં.

તેઓ તરત સમજી જાય છે કે – આપણી આંખમાં અમૃત છે કે ઝેર છે, આપણી વાણીમાં કડવાશ છે કે મીઠાશ છે, આપણા સ્પર્શમાં કોમળતા છે કે કર્કશતા છે. તેઓ આપણને તરત સમજી જાય છે.


તમને હોંશ થઈ

તમને હોંશ થઈ કે આપણે બાળકને માટે કઈંક કરવું જોઈએ.

તમે એક જ કરવા માગો છો. તો શું કરશો? છોકરાંને મારવા નહીં.

ધારો કે તમે કંઈક બે વાનાં કરવા માગો છો, તો શું કરવું? બાળકને વઢવું નહીં.

ધારો કે તમારે કઈંક ત્રણ કરવા છે. તો શું કરવુ ? બાળકને લાલચ આપવી નહીં.

ધારો કે તમે બાળકને માટે ચાર કાંઈક કરવા ધારો છો. તો શું કરવું ? તો બાળકને વારે વારે શિખામણ દેવી નહીં, વારે વારે વાંક કાઢ્યા કરવો નહીં.


ઘડીભર છોડી દે!

ઘડીભર રાજદ્વારી પ્રપંચ છોડી દે ને તારા બાળક સાથે રમ.

ઘડીભર વેપારની ગડમથલ છોડી દે ને તારા બાળક સાથે રમ.

ઘડીભર કાવ્ય-સંગીતને છોડી દે અને તારા બાળક સાથે રમ.

ઘડીભર ભાઈબંધ-મિત્રોને છોડી દે ને તારા બાળક સાથે રમ.

ઘડીભર પ્રભુ-ભજનને પણ છોડી દે ને તારા બાળક સાથે રમ.


લેખક: ગિજુભાઈ બધેકા
પુસ્તક: સાત વિચારયાત્રા, ગિજુભાઈ બધેકાની વિચારયાત્રા
સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી, લોકમિલાપ