પરમ 

રોઝી ઘરે આવી તેને વધૂ દિવસ થયા ન હતાં. આખો પરિવાર તેની આગળ પાછળ. રોઝી ત્યાં બેઠી, રોઝી સૂઈ ગઈ, તેણે પાણી પીધું કે નહીં? ‘મમ્મી, રોઝી મારું મોં ચાટે છે. જો ઢીંગલી લઈ બગીચામાં ભાગી.’

Image: vcahospitals.com

કોઈ બિસ્કીટ ખવરાવે, કોઈ કેક. કોઈ વળી મોઢા આગળ દૂધ મુકે. દૂધ-બ્રેડ ભેગા કરી ખવરાવવાની સલાહ પણ આપે. મારી ડોક્ટર પત્ની મીતાને ચિંતા થતી. તે કહેતી – ‘તમે બધા ખવરાવી ખવરાવી રોઝીને મારી નાંખશો.’

રોઝીના વાળ કથ્થઈ, મટમેલા રંગના. તેમાં ગુલાબી-સોનેરી ઝાંપ. ગોળમટોળ પેટનો ભાગ ઢળતો. ભરાવદાર લાંબુ મોં. આંખો ઊંડી, હંમેશા અધમીચી. તેના રેશમી વાળ પર હાથ ફરે અને લસરપટ્ટી ખાવા મજબુર થઈ જાય.

મીતાનું ડોકટરી જ્ઞાન રોઝી પાછળ લાગતું. કેટલા વાગે છોડવી, બાંધવી? ખોરાક કેવો, કેટલો આપવો. રસી ક્યારે મુકાવવી. હું રોઝીને મારી રીતે તૈયાર કરતો. એક વખતે સમજાવેલી વાત, રોઝી હંમેશા યાદ રાખતી. એકવાર કરેલી ભૂલ ફરીને ન કરતી.

એક સાંજે ફરીને પાછા આવ્યાં. નોકરે ડરતા ડરતા કહ્યું ‘રોઝી હાથમાં આવતી નથી. સાંકળે કેમ બાંધવી?’ – અમે બધાએ ખૂબ પ્રયત્નો કર્યા પણ રોઝી હાથ ન આવી તે ન જ આવી. દોડતી ગેરેજમાં ભરાઈ ગઈ. મેં કહ્યું, તેને બોલાવવાનું બંધ કરો. એકલી છોડી દો.’ –

બધા પોતપોતાના કામમાં લાગ્યા. જમવાનો સમય થયો, પણ તે જમવાના વાસણ નજીક ફરકી સુદ્ધા નહી. રોઝીની બેસવાની જગ્યા ખાલી….. ખાલી….. રોઝી ફરાર હતી.

નોકર કામ કરીને ગયા. મીતા અને બાળકો નિંદ્રાધીન થયો. વાંચતા-વાંચતા મારી આંખ પણ મળી ગઈ, તે છેક અડધી રાતે નીંદર ખુલી.

મારી સામેની બારીમાંથી ચાંદની ઉછળતા મોજાંની જેમ ઘસી આવી હતી. પલંગ પર સુતેલી મીતાની સુડોળ કાયા પર અથડાતી, ઓળઘોળ થઈ હસી ઉઠતી હતી. ચંદ્ર પૂરબહારમાં શીતળતા લુંટાવતો હતો, હું મીતાની મોહિનીમાં ઘેરાઈ ગયો હોત કે, અચાનક મને રોઝી યાદ આવી. ચિંતા થઈ, મારા પગ બગીચા તરફ વળ્યા.

બગીચામાં ફૂલ, પર્ણ, લતા-વેલ બધું રૂપેરી ચાંદનીમાં નહાઈ રહ્યું હતું. ચમેલીના ફૂલ, મહેંદીના પાંદડા… બધે ચાંદનીનો ઉન્માદ સળવળતો હતો. મારી નજર બગીચાના ખૂણામાં પડી. રાતરાણીના છોડ નજીક, આગળના પગ પર હડપચી ગોઠવી રોઝી મસ્તીમાં બેઠી હતી. તેની અડોઅડ પડોશીનો ‘પરમ’ મોં લાંબુ કરી, અધમીંચેલી આંખે રોઝીને જોતો નિરાંતથી બેઠો હતો. તે આનંદમાં હતો.

હું બંને ને એકી ટસે જોઈ રહયો, અને પછો મીતા તરફ વળ્યો…


લેખિકા: આરતીબા ગોહિલ ‘શ્રી’, ૯૫/A, રૂપાલી સોસાયટી, તળાજા રોડ, ભાવનગર – ૩૬૪૦૦૨. Mobile: +91 94277 54207

મામીની train ride

બે વર્ષ પહેલા મામીએ જુના મિત્રો તથા ભત્રીજાને મળવાનો પ્લાન કર્યો. ટ્રેઈન રસ્તે એકલા હરખભેર Philadelphia થી Connecticut ઉપડ્યા.

પહેલું ઘર Stamford માં હતું. ત્યાંથી મિત્રોએ એકબીજાને ઘેર પહોંચાડ્યા. બધાંની આગતા સ્વાગતા માણી, જુના દિવસો યાદ કર્યા તેથી મામી મોજમાં હતાં. રવિવારની સવારે ભત્રીજા અને ભત્રીજા-વહુ મામીને Stamford station સુધી કારમાં મૂકવા આવ્યા. પાર્કીંગની તકલીફ હોવાથી ભત્રીજા કારમાં રહ્યા. ભત્રીજા-વહુ મામીને સ્ટેશનની અંદર મૂકવા આવ્યા. પાટિયા ઉપર ટાઈમ ટેબલ બદલાતા હતા. અને તે પ્રમાણે લાઉડ સ્પીકર ઉપર બોલાતું હતું. મામીની ગાડી ચાર મીનીટમાં પહેલા track ઉપર આવે છે તેવી જાહેરાત થઈ. ભત્રીજા-વહુને આવજો કરી મામીએ પગથિયા ઉતરવાના શરૂ કર્યા. નીચે આવ્યા ત્યારે ગાડી ઉભેલી જોઈ. પહેલો જે ડબો જોયો તેમાં મામી ગોઠવાઈ ગયા. તરત એક મીનિટમાં ગાડી શરૂ થઈ.

image: http://i.dailymail.co.uk/i/pix/2015/10/02/07/2CFF9F5900000578-3257233-image-m-27_1443767837123.jpg

ટીકિટ ચેકર આવ્યો. થોડાં જણની ટીકિટ ચેક કરી તેણે જાહેર કર્યું કે હવે પછીના સ્ટેશને ટ્રેઇન ખાલી કરવાની છે. બધાંની સાથે મામી પણ ઉતરી ગયા. Information desk પાસે જઈ મામીએ પૂછ્યું કે તેને Philadelphia જવાનુ છે; હવે કઈ train લેવાની છે? ટીકિટ બતાવી. મામીને કહે તમે ખોટી trainમાં ચડ્યા છો. આતો સબવે સ્ટેશન છે.

તમારે Penn સ્ટેશનથી Philadelphia જવાનુ છે. એટલે પહેલા તમે ન્યુયોર્ક બાજુ જાવ ત્યાથી તમને તમારૂ Amtrakનું connection મળશે.

મામીએ બીજી ટીકિટ ખરીદી Penn સ્ટેશન તો પહોંચ્યા. પુછપરછ કર્યા પછી ખબર પડી કે Amtrak બીજા ટર્મીનલ ઉપર આવે છે. કાં બહાર નીકળીને ટેક્ષી કરો, અથવા અંદરથી ચડ ઉતર કરીને પણ જઈ શકાશે. મામીને New Yorkમાં એકલા ટેક્ષી કરીને જતા બીક લાગી એટલે અંદર જ પૂછતા પૂછતા ચડ ઉતર કરી. સાથે એક નાનકડી સૂટકેઈસ હતી. એટલે એને ખેંચતા ખેંચતા ઉપડ્યા. દાદરા આવે ત્યારે ઉંચકવી પડતી હતી. આમ ગડમથલ કરતાં કરતાં ખરી જગ્યાએ પહોંચ્યા.

દીકરી અગ્યાર વાગે Philadelphia ના સ્ટેશને તેડવા આવવાની હતી. એટલે સેલ ફોનથી થોડી થોડી વારે ટેક્ષ મેસેજ કરતાં હતાં. પરંતુ છેલ્લો ટેક્ષ ભત્રીજાને કરેલો એટલે બધાં મેસેજ તેને પહોંચતા હતાં. થાકને લીધે મામી દીકરીનુ નામ એંટર કરવાનુ ભૂલી ગયેલા.

આટલી ચડઉતર કર્યા પછી મામી ખૂબ થાક્યા હતા. સેલ ફોન કરતાં પણ હાથ ધ્રુજતા હતાં. એટલે પહેલા કોફી અને મફીન ખરીદ્દયા, ઉભા ઉભા લુસ લુસ ખાધું. જરા જીવમાં જીવ આવ્યો…

પછી ક્યા track ઉપર ગાડી આવશે તેની તપાસ કરી. ટીકીટ બારીએ ટીકીટ બતાવી. મામીને પૂછવામાં આવ્યુ કે આ ટીકીટ તો Stamford થી શરૂ થાય છે. તમે અહીં કેમ છો? મામીએ વીગતથી સમજાવ્યું. તેણે જણાવ્યુ કે તમે trainનુ connection ચુકી ગયા છો એટલે ટીકીટ રી ઈસ્યુ કરવી પડશે. તેણે મામીને બીજી બારીએ જવા કહ્યું અને સાથે બીજી એક બાઈ સાથે નોટ લખી મોકલી. મામીના મોતિયા મરી ગયા. Credit card હતું એટલે ચિંતા ન્હોતી. પરંતુ મામીની દયા ખાઈને ફરી ચાર્જ ન કર્યો, અને ક્યાંથી train ઉપડશે તે સમજાવ્યું. મામી ત્યાં જઈ ટોળા સાથે ઊભા રહ્યા. ગાડી આવી ત્યારે તેજ ટીકીટ ચેકર બધાંને ગાઈડ કરતો હતો. તેણે હસીને મામીને દોરીને વિદાય આપી.

ગાડીમાં ગોઠવાઈ ગયા પછી મામીએ દીકરીને ફોન જોડ્યો. દીકરી કહે હું સ્ટેશને જઈ પાછી ઘેર આવી. ટેક્ષ મેસેજ મળ્યા નથી. Trenton (NJ) થી ટ્રેઈન બદલવાની હતી. ટ્રેઈન બદલાવીને પાછો ફોન કરવાની સુચના આપી.

Trenton સ્ટેશન ઉપર થોડી વાટ જોવાની હતી. ત્યાં બાજુમાં બાંકડા ઉપર એક છોકરી આવીને બેઠી. મામી સાથે વાતોએ વળગી. તે પહેલી વાર Philadelphia જતી હતી. તે થોડી ગભરાટમાં હતી. મામીએ નેતા ગીરી સંભાળી. તેને સાંતવન આપ્યુ કે સ્ટેશન આવશે ત્યારે તેને જણાવશે. મામી અહીં ઘણીવાર આવેલા એટલે તેમને બધો ખ્યાલ હતો. આમ અલકમલકની વાતો કરતાં બેઠાં. તે તેના બોયફેન્ડને મળવા જતી હતી. ટ્રેઈન ફાસ્ટ હતી એટલે સમય કપાતા વાર ન લાગી. Philadelphia નુ 30th Street નું સ્ટેશન આવ્યુ એટલે તેઓ બંને સાથે ઉતર્યા. મામીએ તેને ટેક્ષીનુ સ્ટેન્ડ કઈ બાજુ છે તે બતાવ્યુ. ત્યા તો મામીએ તેમના જમાઈરાજને જોયા.

અગાયાર વાગ્યાને બદલે મામી અઢી વાગે Philadelphia પહોંચ્યા હતાં. લંચનુ સ્ટોપ કરીને તેઓ ઘર ભણી ઉપડ્યા.

ઘેર પહોંચીને વીગતે ભત્રીજાને પહોંચનો ફોન કર્યો. ત્યાં દીકરીએ ચાની તૈયારી કરી.

મામી હવે train માં બેસે તે પહેલા ટીકીટ બારીએ પૂછ્યું હોય તો પણ મુસાફરોને ચડતા પહેલા પૂછે છે. દરવાજે ટીકીટ ચેકર હોય તો તેને પણ પૂછે છે. આમ દુધનાં દાજ્યા  ફૂકી ફૂકીને છાશ પીએ છે.


લેખક: કોકિલા રાવળ

મામીની જોય રાઈડ

આ વર્ષે મામી પાછા અમેરિકાથી ભારત જવા ઉપડ્યા. સીધા અમદાવાદ પહોંચ્યા. ત્યાંથી દસેક દિવસ માટે રાજકોટ ગયા. ત્યાંથી પછી બસમાં ભાવનગર ઉપડ્યા. ભાવનગરમાં માંડ ઠરીઠામ થયા ત્યાં પાછાં લગ્ન પ્રસંગે અમદાવાદ જવાનુ થયું. ચારેક દિવસ લગ્ન માણી, મામી પાછાં બસમાં ભાવનગર જવા ઉપડ્યા.

મામી ઉજાગરાથી ખૂબ થાકેલા. બસમાં જોલા ખાતાં ખાતાં બાજુમાં બેઠેલા બેન સાથે વાતો શરૂ કરી. એ પણ ભાવનગર જતાં હતા. પછી વાતો વાતોમાં ભાવનગરની ઓળખાણ કાઢી. મામી તેની સાસુને ગયે વર્ષે જ મળેલા. સાસુજીએ રોટલી સિવાય બધી રસોઈ તૈયાર રાખેલી. વહુએ કામેથી આવી મામીને ગરમ ગરમ રોટલી કરી જમાડેલા. પછી તો બસમાં એમને ઘરોબો થઈ ગયો. અલકમલકની વાતો કરતાં ભાવનગર ક્યારે આવી ગયું તેની ખબરે ય ન રહી.

તેઓ પાણીની ટાંકી આગળ ઉતર્યા. તરત બેન તો મામી માટે રીક્ષાવાળા હારે રકઝક કરતા ઉભા. મામી એક બે મીનિટ બાજુમાં ઉભા. જ્યાં પાછળ જોયું તો મામીની બસ ઉપડી ગયેલી. મામીને યાદ આવ્યું કે એમની સૂટકઈસ તો બસમા જ રહી ગઈ છે…

બેન એ કરેલા ભાવની હા પાડી. મામીએ રીક્ષામાં બેસી રીક્ષા વાળાને જણાવ્યુ કે એમની સૂટકેઈસ બસમા રહી ગઈ છે. મામી ગયે વર્ષે ડાયમંડ ચોકમાં ઉતરેલા જે પછીનુ સ્ટોપ હતું. તેમને બસરૂટનો અંદાજો હતો એટલે એમણે રીક્ષાવાળાને તે રસ્તે લઈ જવાની સૂચના આપી.

રીક્ષાવાળો તો ફુલ પાવરમાં મારંમાર બસના રૂટ ઉપર ઉપડ્યો. બે ત્રણ સ્ટોપ ઉપર તો બસને આંબવા જાય ત્યાં બસ ઉપડી ગઈ હોય. એક બાજુથી મામીનો જીવ ઊડી ગયો હતો. કારણ કે પાસપોર્ટ, પૈસા વગેરે તો સૂટકેઈસમાં હતાં. બીજી બાજુ તેમને ધરપત હતી કે બહુ બહુ તો છેલ્લા બસ ટર્મીનલ સુધી જવુ પડશે.

રીક્ષાવાળો તેના સીસોટી-જેવુ, અવાજવાળુ હોર્ન વગાડતો બધી ગાડી, રીક્ષા, સાયકલ, તથા માણસો; બધાંની વચ્ચેથી રસ્તો કાઢતો ઉપડ્યો…

મામીને સીનેમામાં જોયેલી કારની રેઈસ યાદ આવી ગઈ. પછી તો જોઈ રાઈડના અનુભવનો રોમાંચ અનુભવતા બેઠાં. સરદારનગર આગળ રીક્ષાવાળાએ બસને પકડી પાડી. તેણે સૂટકેઈસ ઉંચકવામાં મદદ કરીને રીક્ષા મામીના ઘર ભણી ઉપાડી. મામીએ તેને મો માગ્યા પૈસા આપ્યા. રીક્ષાવાળાના મોના ભાવ ઉપરથી લાગ્યું કે વધુ માગ્યા હોત તો વધું મળત!

મામી ખો ભૂલ્યા

આ વર્ષે મામી અમદાવાદથી રાજકોટ અને પછી ભાવનગર જવાના હતાં. પૂરતાં પૈસા વટાવી લીધા હતાં, એટલે મામીએ જીવ જેવો વ્હાલો પાસપોર્ટ અને વગર જરૂરી વસ્તુઓ અમદાવાદ રહેવા દીધાં.

photo: Kokila Raval

ભાવનગરમાં થોડાં દિવસ થયા ત્યાં લંડનવાળી ભાણેજનો ફોન આવ્યો. મામીને સાથે જેસલમીર અને જોધપુર જવાનું આમંત્રણ આપ્યું. મામી તો ફરવાના ભારે શોખીન એટલે તેણે હા પાડી દીધી…

ભાણેજ ટ્રેન અને હોટેલનું બુકીંગ કરવાના હતાં તેથી તેણે મામીને સૂચના આપી કે પાસપોર્ટ નંબર ઈ-મેઈલથી મોકલી આપવો. હવે?

મામીએ દીકરીને ઈ-મેઈલથી જણાવ્યું. તેનો જવાબ આવ્યો કે તે બહાર છે અને સાથે કમ્પ્યુટર નથી લાવી. બે કલાક પછી મોકલશે. મામીએ વિચાર્યું કે તાતકાલિક ન મોકલી શકે તો ભારતમાં બાર વાગી જાય સાથે મારા પણ બાર વાગી જાય! મામીએ પ્લાન બી પ્રમાણે દીકરાને જલ્દી પાસપોર્ટ નંબર મોકલવાની અરજ કરી. દીકરાએ તરત બધી વિગત મોકલી આપી. મામીનું કામ થઈ ગયું. તેમણે ભાણેજને નંબર પણ મોકલી આપી. ભાણેજને જણાવવાની જરૂર પણ ન પડી કેપાસપોર્ટ સાથે નથી.

છતાં આગલા અનુભવને કારણે ભાણેજે યાદ કરાવ્યું કે સાથે પાસપોર્ટ લાવવાનું ભૂલતાં નહીં. હોટેલમાં બતાવવો પડશે…

મામી હવે ખો ભુલી ગયા છે. ભવિષ્યની ટ્રીપમાં ન જાણે નારાયણ ક્યારે પાસપોર્ટની જરૂર પડે!


લેખક: કોકિલા રાવળ (મામીના છબરડાં)

મામીની ચીવટ

ત્રણ વર્ષ પહેલાં મામી અમેરિકાથી દીકરી સાથે ભારત ગયા. દીકરી સાથે ભાવનગર થઈ વડોદરામાં લગ્ન માણ્યા પછી હોટેલમાં બે દિવસ સાથે રહી, ત્યાથી બંને છૂટા પડાયા. ત્યાં સુધી તો દીકરી પાસપોર્ટ, પૈસા, ટીકિટ વગેરેનું ધ્યાન રાખતી હતી. દીકરી હજી બે ત્રણ દિવસ રોકાવાની હતી. મામી બે મહિના ભારતમાં વધારે રોકાવાના હતાં. મામીએ એક સૂટકેઈસમાં નજોઈતો બધો સામાન વડોદરામાં ભાઈને ઘેર મૂકી રાખ્યો.પાસપોર્ટની જરૂર ન લાગતા તે પણ સૂટકેઈસમાં મૂકી દીધો…

photo: Kokila Raval

બેનના કુટંબી જનો સાથે કારમાં ફરવા નીકળયા. પહેલા આણંદ થઈને મધુભાન રીઝોર્ટ સેંટરમાં રહેવા ગયા. ત્યાં બે દિવસનો મુકામ હતો. પહેલે દિવસે તો બનેવીએ બધી ફોર્માલીટી પતાવી બે રૂમની વ્યવસ્થા કરી દીધી. આવી ચકાચક જગ્યામાં મામીએ બધાં સાથે મોજ કરી. બીજે દિવસે મેનેજરે મામીને બોલાવી કહ્યુ કે તમારો પાસપોર્ટ જોઈશે. હવે? પાછા વડોદરા જાવુ અને આવવું એમાં તો દિવસ ભાંગે.

મામી એ દીકરીને ફોનમાં વાત કરી. દીકરી કહે તું મુંજામાં. હું મધુભાનમાં મારાં કંમ્પુટરમાંથી તારા પાસપોર્ટની બધી વિગત છે તે મોકલી આપું છું. મામીને હાશકારો થયો. પંદરેક મીનિટ પછી મામી મેનેજરને કહેવા ગયા કે મારી દીકરી તમને મોકલશે. ત્યા તો તેણે મામીને સમાચાર આપ્યા કે દસેક મીનીટ પહેલાંજ બધી વિગત આવી ગઈ છે… you are all set.

લેખક: કોકિલા રાવળ ( મામીના છબરડા )

મિત્રતા

સેરા અને ડેવીડ ખાસ મિત્રો હતાં. કોલેજ કેંપસમાં બધે સાથેને સાથે ફરતાં. ડેવીડને મા-બાપની આર્થીક મદદ ન હોવાથી દરેક સેમીસ્ટરમાં બે વિષયના ક્લાસ ભરતો. બાકીના સમયમાં કેંપસ ઉપર જ લાઈબ્રેરીમાં કામ કરી ભણવાની ફીના પૈસા કમાતો. તે સેરા કરતા ભણવામાં પાછળ રહી ગયો. સેરાને માબાપની આર્થીક મદદ હોવાને કારણે ફુલ ટાઈમ કોર્સ કરવાથી તેનો અભ્યાસ જલ્દી પૂરો થયો.

watercolor: Kishor Raval

સેરાને કોલેજમાં પ્રોફેસરની પદવી મળી ગઈ. આ ચાર પાંચ વર્ષમાં તેવોનો સબંધ ઘનીષ્ટ થયો.

લગ્ન કરવાનુ નક્કી કર્યુ. સેરાએ તેનો ખર્ચો ઉપાડી લીધો. ડેવીડ તેની નાની નોકરી છોડી ફુલ ટાઈમ કોલેજ જવા લાગ્યો.

લગ્ન કર્યા પછી કોલેજની નજીકમાં એપાર્ટમેંટ રાખી તેઓએ નવો સંસાર શરૂ કર્યો. બંનેને કોલેજની નજીક રહેવાનુ ફાવી ગયું હતું. રોજ કેંપસ ઉપર હાથમાં હાથ પરોવી ફરવા લાગ્યા. શનીરવીમાં આજુબાજુ ફરવા જતાં. ઝાડ નીચે અઢેલીને બેસતાં. પીકનીકનો સામાન લઈ નદી કિનારે પથારા નાખતાં. બહાર જૂદીજૂદી રેસ્ટોરંટમાં જમવા જતાં. ક્યારેક મૂવી જોવા પણ ઉપડી જતાં. આમ આનંદથી દિવસો પસાર થતાં હતાં….

ટુંક સમયમાં ડેવીડનું ભણતર પૂરૂ થયું. નોકરી શોધવાના ઘણાં પ્રયાસ કર્યા પરંતુ ઈકોનોમી ખરાબ હોવાને કારણે કંયાય પત્તો ખાતો ન્હોતો. સેરાને થયું બીજી લાઈન લ્યે તો જોબ મળવાની વધારે શક્યતા હતી. એટલે તેણે આગ્રહ કરી ડેવીડને મદદ કરી બીજી ડીગ્રી લેવરાવી. બંનેએ નક્કી કર્યું કે ડેવીડ કમાતો થાય પછીજ બાળકો થવા દેવા. આમ તેઓનો સંસાર ચાલ્યે જતો હતો…

નોકરી મળી પણ ગઈ. હવે હાશકારો થતાં ફેમીલી પ્લાનીંગના વિચારો શરૂં કર્યાં. જાત જાતના નુસ્ખા કર્યા પછી પણ સેરા ગર્ભવતી ન્હોતી થતી. ધીરે ધીરે ડેવીડને સેરા સાથે સેક્સમાં વાંધા પડવા માંડ્યા. તેનો સ્વભાવ પણ બદલાવા લાગ્યો. વડક-છડક ગુસ્સા શરૂ થઈ ગયા. સેરાએ મેરેજ કાઉન્સીલરને મળવાની ઈચ્છા દર્શાવી. સેરાને બાળકની મા થવાના બહુ કોડ હતાં. પોતે દાકતર પાસે જઈ આવી. સેરા બાળક ધારણ કરી શકે તેમ હતી. હવે દાકતર પાસે જવાનો ડેવીડનો વારો હતો.ડેવીડે ઘસીને ના પાડી કે તે દાકતર પાસે નહીં જાય.

ચૌદ વર્ષના લગ્ન પછી તેઓએ છૂટાછેડા લેવાનુ નક્કી કર્યું. ઝગડા કર્યા વગર શાંતિથી છૂટાછેડા લીધાં. ડેવીડ સાથે મિત્રતાનો સબંધ ચાલુ રહયો.

બંનેના રસ્તા અલગ થઈ ગયા. ડેવિડને bisexualમાં રસ પડયો અને તે મોજમાં છે… સેરાને બેચાર સાથે ડેટીંગ કર્યા પછી કાંઈ જામ્યું નહીં. આમ થોડાં વર્ષ નીકળી ગયા…

આજકાલ સેરા કોઈ તરંગમાં રહેવા લાગી છે. તેનાથી ચાર વર્ષે નાનો બોયફ્રેન્ડ મળ્યો. તે પણ લગ્ન જીવનથી દાઝેલો. હમણાં તો તેની સાથે હરેફરે છે અને મજા કરે છે. ફક્ત તેને બાળક નથી તેનો અફસોસ રહી ગયો છે. અત્યારે તે બાળકની મા બનવાની ઉમર પણ વટાવી ચૂકી છે. રીટાયર થવાની ઉમર થઈ ગઈ છે પરંતુ થઈ શક્તિ નથી. ડેવીડને મદદ કરવામાં તે પૈસા બચાવી શકી નથી. તે પણ એક બીજી સમસ્યા છે…


લેખક: કોકિલા રાવળ, જુલાઇ ૨૦૧૭

દોરી

બાપાજી હાથમાં છાપુ લઈ, ફળિયાના હિંડોળે ઝુલી રહ્યાં છે. છાપામાંથી નજર ઊંચી કરી અડખે-પડખે જોઈ લ્યે છે. ક્યારેક ધ્યાન ઘર ઉપરેય જયા કરે છે. બાપાજી ધીમું-ધીમું મલકાય છે.

‘બા’ જી યાદ આવે છે. બાપાજીને એક વાતે નિરાંત છે કે બાજી લીલીવાડી જોઈને ગયા છે.

watercolor: Kishor Raval

બાપાજીની નજર ઊડતી-ઊડતી અગાશીએ જાય છે. વહુબા કપડા સૂકવી રહ્યાં છે. બાપાજી જોઈ રહે છે. વહુબા કપડાંની લાં…બી ને બેવડ કરેલી આખે આખી દોરી ભરી દે છે. નાના કપડાં, મોટા કપડાં, નવા કપડાં, જૂનાં કપડાં, કપડાં જ કપડાં. બાપાજી પોરસાય છે. આટલા કપડાં તો હોય જ ને! કેટલું ભર્યુંભાદર્યું ઘર છે. ત્રણ દીકરા, બે વહુઓ, દીકરાના ઘરેય ત્રણ-ત્રણ છોકરાવ. બધાંય થઈને બાર જણાં, ને બધાયના કપડાં એક હારે, એક દોરીએ ટીંગાય.

બાપાજીથી પોતાની સરખામણી દોરી સાથે થઈ જાય છે.બાપાજીને ઉધરસનું એક ઠસકું આવે છે. આવું બધું હવે થવા માંડ્યું છે. બાપાજી આંખ ઝીણી કરી ફરીથી કપડાંની દોરી સામું જુએ છે. વળી ઠસકું ચડે છે. બાપાજીને યાદ આવે છે; હમણાં-હમણાંથી એક કામવાળી બાઈ ઘરે આવતી દેખાય છે. પણ એ તો ખાલી બાપાજીના કપડાં જ સૂકવતી હોય છે. છેક ભંડારિયાની ઓથે, ને એય વહુબાએ કાઢી નાખેલી જૂની દોરી પર.

બાપાજીને કાંક ગંુગળામણ જેવું થાય છે, ને ફરી પાછું ઠસકું આવી પડે છે. બાપાજીને દોરી તૂટતી જતી હોય એવું લાગે છે.


૨૭.૧૦.૦૧ (સાંપ્રત, સપ્ટેંબર ૨૦૦૩)
લેખક: નસીમ મહુવાકર, ભાવનગર
પુસ્તક: અમે

મામી મુંજાણાં

મામીની આ વર્ષની મુલાકાતમાં અમેરિકાથી અમદાવાદ આવ્યા. ત્યાંથી વોલ્વો  બસ લઈ રાજકોટ ઊપડ્યા. લીમડીમાં દસ મીનિટનો વિરામ હતો. મામીને ખાવુ – પીવુ તો ન્હોતું, પરંતુ બાથરૂમ જવુ હતું. બેસીને પગ ઝકડાઈ ગયા હતાં અને પગ પણ છૂટો થશે તેમ વિચારી ઉપડ્યા.
Photo credit: economictimes.indiatimes.com

બાથરૂમ ગયા તો પુરૂષ પાઈપ છોડી સફાઈ કરતો હતો. પહેલા તો નવાઈ લાગી કે પુરૂષ કેમ સ્ત્રીના બાથરૂમમાં કામ કરે છે! ધીરે ધીરે સાચવીને ભીનામાં ચાલતા બાથરૂમ સુધી પહોંચ્યા. અંદરથી આગળિયો વાસી કામ તો પતાવ્યું. આગળિયો તો ખૂલ્યો પણ બાથરૂમનો દરવાજો જામ થઈ ગયેલો.

મામી તો મુંજાઈ ગયા. પાંચ મીનિટ વીતી ગઈ હતી. એટલે એમણે તો બારણા સાથે ધડબડાટી બોલાવી. આગળિયો ખખડાવ્યો, બૂમાબૂમ કરી મૂકી. ઘણાં પ્રયત્ન કર્યા. અંદર ખેંચ્યો, બહાર ધક્કો માર્યો…અંતે પેલા કામ કરતા હતા તે ભાઈએ દરવાજો ખોલ્યો.

બીજી ટ્રીપમાં બાજુમાં બેસનારને કહીને જવું અને બારણું અટકાવેલુ રાખવું તેવો નીર્ધાર કરી, પાછાં વોલ્વોમાં ગોઠવાઈ ગયા. વિડિયો જોતાં બાકીની સફર આનંદથી પૂરી કરી.

દોડ

રણ અફાટ હતું. એ ખેંચાયે જતો હતો. પાણી દૂર દૂર જતું હતું. તરસ વધતી જતી હતી. ભટકી-ભટકી થાકી જવાયું. આખરે તળાવ મળ્યું. લાગલું જ મોઢું લગાવી પાણી પીવા માંડ્યો. તરસ છીપી જ નહીં. જાણે પેટમાં કાણું પડ્યું. બધું પાણી બહાર નીકળી ગયું.

એનાથી જાગી જવાયું. માંડ માંડ ઊંઘ આવી હતી. એણે આકાશમાં નજર ફેરવી. તારોડિયા ઝાંખો પ્રકાશ ફેલાવતા હતા.

એને પોતાની તનતોડ મહેનતને અંતે મળ્યું હતું : દિવાલો. ચાર કાળી દિવાલો. અંધારું. એનાંથી ઘેરાયેલું ઘર. આવતી કાલે પણ એવું જ હશે.

પેલો રઘલો હતો. એને મહેનતને નામે મીંડું હતું. અંતે એને મળ્યું હતું : દિવાલો ચૂનાથી રંગાયેલી દિવાલો. બે મેડીઓ. એંશી વીઘા ખેડ. એક ટ્રેક્ટર, વીજળીની લાઇટથી ઝગતું ઘર. આવતી કાલે પણ એવું જ હશે.

પડખે વહેતી નદીનો અવાજ સંભળાયો. એ ઊભો થયો. નદી તરફ ચાલ્યો. ચોતરફ ઊંઘે ઘેરાવો ઘાલ્યો હતો. માણસ, પશુ, પંખી, વૃક્ષો – સૌ એમાં ઘેરાઇ ગયાં હતાં. ગામ આખુંય ઘસઘસાટ સૂઇ રહ્યું હતું.

Image credit: gdb.rferl.org

ભેંશો અને ગાયો ગમાણમાં બેપરવા લાંબી પડેલી હતી. પડખેથી નીકળ્યાં તોય કાળીયા કૂતરાને ખબર ન પડી. પોતાને કેમ ઊંઘ નથી આવતી?

એ નદી કિનારે પહોંચી ગયો. ઠંડી હવાનો સ્પર્શ થયો. માએ જાણે મમતાભર્યો હાથ ફેરવ્યો.

નદી પડખે એ બેઠો. પગ બોળ્યા. ઠંડું લાગ્યું. મજા આવી. શરીરમાં ઝણઝણાટી વ્યાપી ગઇ. અજબ નશો છવાઇ જવા લાગ્યો. પ્રકૃતિ આખી શા માટે નિદ્રાધીન બની ગઇ હતી તેની એને ખબર પડી ગઇ.

એણે નદીમાંથી ખોબો પાણી પીધું. સંતોષ સાથે એ ખળખળ વહેતી નદીને જોઇ રહ્યો.


હરીશ મહુવાકર, ભાવનગર

મામી ગભરાણાં

મામી પહેલી વાર એકલા અમેરિકાથી ભારત જવા ઉપડ્યા દીકરી એરોડ્રોમ મૂકવા આવી હતી. તેણે મામીને સીક્યોરીટી સુધી પહોંચાડયા અને સૂચના આપી કે તારે A વીંગમાં જવાનું છે. ભલે કહી મામીએ તેની વિદાય લીધી.

સીક્યોરીટીની વીધિ પતાવી મામી આગળ ઉપડ્યા. A wing તો દેખાયો,પણ તેમા જમણી બાજુ કે ડાબી બાજુ જવુ તેમ વિચારતા જમણી બાજુ વળી ગયા. હજી બે કલાકની વાર હતી એટલે ધરપત હતી. વિંડો શોપીંગ કરતાં કરતાં છેવાડે પહોંચ્યાં. ત્યાં 35 C દેખાણું. તેણે હાથમાં પકડેલા પાસપોર્ટ વચે દાબેલા બોર્ડીગ પાસ પર નજર નાખી તો 35 C છેવાડે મોટા અક્ષરમાં જોયું. એટલે ટોળુ બસમાં ચડતું હતું તેની સાથે બસમાં ચડી ગયા. દરવાજે ઉભેલી બહેને ખાલી પાસપોર્ટનો ફોટો જોયો અને તેને જવા દીધી હતી.
બસ તો બીજા ટર્મીનલ માટે ઉપડી. સૂર્યાસ્ત થઈ રહ્યો હતો, મામી તો આકાશના રંગો જોતા જોતા ભારતના સ્વપના જોતા બેઠા. પંદર મીનિટમાં બસ બીજા ટર્મીનલે પહોંચી. ત્યા ફરી બોર્ડીંગ પાસ અને પાસપોર્ટ ચેક કરવામાં આવ્યા. તેમને કહેવામાં આવ્યું કે તમે ખોટા ટર્મીનલમાં આવ્યા છો. આ બસ પાછી જાય છે તેમાં પાછા જાવ. 35 C તેની સીટનો નંબર હતો!
મામી વીલે મોઢે પાછા ફર્યાં. 35 C માંથી ઉતરી પાછા ફરતા બધી વીંડો શોપીંગની એંધાણીઓ જોતા ચાલતા હતા.ત્યાં જ્યાંથી શરૂઆત કરી હતી ત્યાં પહોંચયા. એટલે ખ્યાલ આવ્યો કે હવે સીધા જવાનું છે A wing ની સાઈન જોઈ. ખાતરી કરવા કોઈ બીજાગેઈટની બાઈને પૂછ્યંુ અને તેને બોર્ડીંગ પાસ બતાવ્યો. તેણે જણાવ્યુ કે તે બરાબર જઈ રહ્યા છેપરંતુ હજી ખાસુ ચાલવાનું છે. ગભરાયેલા મામીને હિંમત આવી ગઈ અને એમણે પગ ઉપાડ્યો..
લેખક: કોકિલા રાવળ, kokila@kesuda.com