આયો મેહુલિયો!

આયો, મેહુલિયો આયો! 

         હે જી ધરતીનો ભઈલો આયો:

શી શી વીરપસલી લાયો?

          મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

              લીલૂડી સાડી લાયો;

               ઝરણાંનાં ઝાંઝર લાયો;

એ તો આલી આલીને મલકાયો:

     મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

        બે’નીનો દેશ જુએ;

         જંગલ ને ડુંગર ઘૂમે;

 એના મોરનો કંઠ ટહુકાયો!

        મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

           બે’ની સાથે કરે વાત,

            ટમટમટમ, ઘણી રાત:

એના હૈયે ઉમંગ એનો ગાયો,

મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!


કવિ: પ્રહલાદ પારેખ (‘બારી બહાર’  સૌજન્યથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

પવનમાં ગૂંચ

આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

એક ઝપાટો એવો આવ્યો કે
ખિજાઈ ગઈ છે સીમ
ભાન ભૂલીને આડીઅવળી
વરસે છે રીમઝીમ
બે-ચાર કાંકરી હોય તો ઠીક આ ઘરમાં ઘૂસ્યો વાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

કચરા પૂંજા બીકના માર્યા
સાથે ચઢી ગયા આકાશ
પાન ખરેલા ટોળે વળીને ભેગા
કરતા ભાગાનાસ
ભીંતોમાંથી ભાગી જવાના પ્રયાસો કરતી તિરાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો


કવિ: શકુર સરવૈયા (ઝળઝળિયાં)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

ભુલાય કેમ?

છોડ્યું ભલે વતન ચાલીસ વર્ષ પ્હેલાં,

ને છો વસું સુદૂર દેશ, પરંતુ જાણો

હું દેશનો બહુ વિચાર કર્યા કરું છું,

જેવી મળી તક મને બસ દોદી જાતો

 ને પ્હોંચીને પ્રથમ ગામ જૂને જઉં છું,

જ્યાં જ્યાં વસ્યો જઈ બધે મળું મિત્ર જૂના,  

જ્યાં નોકરી કપરી કૈંક કરી વખાની,

ને હા જી હા કરી ખુશામત શેઠની મેં 

દિવાળી બોનસ, પ્રમોશન કંઈક લીધાં, 

જ્યાં ઓરડી લઘુકથી ઘર માંડ્યું પ્હેલું,

દાંપત્યના પ્રથમ જ્યાં પગલાં ભર્યાં, ને

દેવે દીધો રતન શો અમ પુત્ર ખોયો,

એ દેશ , ગામ, ઘર, લોક ભુલાય કેમ ?

એ તો રમે રગરગે, ઉર હેમખેમ.


લેખક: નટવર ગાંધી,  ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયા — સોનેટ સંગ્રહ — Natwar Gandhi, India India — Collection of Sonnets

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

આષાઢ

આષાઢ ઉચારં, મેઘ મલારં,

બની બહારં જલધારમં,

દાદૂર ડકારં, મયૂર પુકારંમ,

તડિતા તારં વિસ્તારં;

ના લહી સંભારં, પ્યાસ અપારં,

નંદકુમારં નિરખ્યારી,

કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી,

ગોકુલ આવો ગિરધારી !


[આષાઢમાં મેઘમલાર રાગ ગવાય છે. જળવૃષ્ટિઓની શોભા બની છે.દેડકા ડકાર કરે છે. વિજળી વિસ્તારથી ચમકે છે. પરંતુ તમે મારી સંભાળ ન લીધી. નંદકુંવરને નીરખવાની તૃષા મને અત્યંત છે…… ]


સૌજન્ય કોકિલા રાવળ, લોકસાહિત્યમાં ઋતુ ગીતો, સંપાદક ઝવેરચંદ મેઘાણી

 

આજ્ઞાંકિત

આપ કહો તો યુગ થઈ જીવું, આપ કહો તો પળ થઈ જાવું,
સ્વીકારો તો અગ્રિમ થાવું, તરછોડો, પાછળ થઈ જાવું.

આપ કહો એ સ્થાને બેસું, આપ કહો એ સ્થળ થઈ જાવું;
પટકો તો પાતાળે પહોંચું, ઝીલો તો વાદળ થઈ જાવું.

આ જીવને તો કોઈ પ્રકારે જળ થઈ રહેવું, જળ થઈ જાવું,
સાંનિધ્યે સાગર સમ લહેરું, ઝૂરું તો ઝાકળ થઈ જાવું.

દિવસ-રજની થાક્યાં હો તો આ પથ પરથી પાછાં વળો!

પેટાવો, હું ઝગમગ દીવો, બાળો તો કાજળ થઈ જાવું,
અલગારી મન, આસવ પીધો કોઈ નયનથી સીધેસીધો,
પગ લથડ્યા તો કોઈ રૂપાળી કેશલતામાં વળ થઈ જાવુ.

જાણી જોઈ આ છલનાને જીવ- મૃગે સંતોષી દેવી,
નહીંતર ભવરણ બાળી દેશે મૃગજળનું નિષ્ફળ થઈ જાવું.

પાંપણ સમ અડખેપડખેની હરિયાળીએ રહેવું ઝૂમી;
હૈયા સમ સ્પંદન ઝીલીને ઝરણાએ વિહવળ થઈ જાવું.

સાંજ સુધીનો સથવારો છે પથદર્શકનો,પથ્યાચકનો;
દોસ્તરૂપે જે વર્તે એના દાસ ‘ગની,’ કેવળ થઈ જાવું.


કવિ: ગની દહીંવાળા (મધુરપમાંથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

શ્રેયા — દિવ્યાક્ષી શુકલ

છબી તારી

છબી તારી

માવડી,

એકડો ઘૂંટાવતી

મને લાગે

વ્હાલી વ્હાલી, ને

સરી પડે

ટપ ટપ અશ્રુ-બિન્દુ

તારી યાદમાં!


પ્રભાતે સંચરે                                                                                 

પ્રભાતે સંચરે

પ્રવાસે

પંખીગણ

સ્વેચ્છાએ નિજાનંદે,

નિશ્ચિત

નકશા વિના!

watercolor: Kishor Raval

કામણગારું

પર્ણ-વેલીનું

પ્રણય-નર્તન

બની રહે કામણગારું,

સમીર-સાંજનાં

સુમધુર સાથમાં!


   પ્રભાતે પ્રભાતે

થાય

ઉઘાડ

સૌરભ ભર્યો

પ્રભાતે પ્રભાતે,

ને મન

બની જાય વૃંદાવન!


કવિયત્રી: ડો. દિવ્યાક્ષી શુકલ, પુસ્તક:શ્રેયા, લઘુ ક।વ્ય

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ

                                                                                           

પર્ણ-પખેરું

Photo: Kokila Raval
વસંતને લીલી કુંપળથી સજાવતા રહ્યા
આખી ઋતુને રંગ બેરંગી બનાવતા ચાલ્યા
વાયરા આવતા જાતા વાત કહેતા રહ્યા
સંગ એની લઈ જાવાના વાયદા ચાલ્યા
સમયના વહેણ અવિતર વહેતા રહ્યા
લીલાશથી પીળાશ સુધીની સફરે ચાલ્યા
પાનખરના આગમને થોડા સુકા રહ્યા
આખરે વાયરાની કોટે વળગી ચાલ્યા
લો વાયરા સંગાથે અમે આ હાલી નીકળ્યા
બની રચના પર્ણ-પખેરુંની ઉડી ચાલ્યા

Rachana Upadhyaya Cammarata actvrachan@aol.com

સ્વિચની શોધમાં

watercolor: Kishor Raval c 2001

ચમનને અનિદ્રાનું મોટું દુ:ખ!

ગામ આખાની ચમનને ચિંતા.
એને થાય કે
મને ઊંઘ ચડી જશેને
શેરબજારના ભાવ ગગડી પડશે
કે અમેરિકા ઇરાક પર હુમલો કરી બેસશે
ને ત્રીજું વિશ્વયુધ્ધ ફાટી નીકળશે

…અને આમ ને આમ તે સૂતો રહી જશે
ને બીજે દિવસ સૂરજ નહિ ઊગે તો શું?

 


કવિ: કમલેશ શાહ
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય એકાદમી

યુધ્ધ

image credit: https://fictionandfolly.wordpress.com/tag/cory-booker-isnt-to-blame-in-newark-alone/

અહીં / નેવર્કમાં
હલ્લોની લપડાકો ખાઈખાઈને ચપટાં થઈ ગયાં છે ગાત્રો
‘બાય બાય’ ની સોગઠી ગાંડી થઈ છે.
‘યા’, ‘યૂ આર વેલકમ’, ‘થેંક્યૂ વેરી મચ’ની ભૂતાવળોની
વચ્ચેથી નીકળે છે અલિપ્તતાનો લાંબો રસ્તો.

image credit: https://roofandfloor.com/mumbai/om-sagar-park-ghatkopar-west/pdp-o4u

….ઊઠો હવે, ચાલો આપણા દેશ.

દેશ

ઘાટકોપરની ગલીઓ અળશિયાંની જેમ વીંટળાય.
કીકીમાં બેસી જાય આખ્ખુંય ઘાટકોપર ગામ.

 

 

 

 

 

 


કવિ: શકુર સરવૈયા
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

વૈષ્ણવ જન

In memory of Gandhi’s death anniversary, here is Vaishnava Jana To, an old hymn made popular again by Gandhi. To see it come alive, see this video commissioned by Narendra Modi this year: ,Gandhi’s favourite ‘bhajan’ goes global, artists from 124 nations pay musical homage.


વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ,
જે પીડ પરાઈ જાણે રે;
પર દુ:ખે ઉપકાર કરે તોયે,
મન અભિમાન ન આણે રે. વૈષ્ણવ ૦

સકળ લોકમાં સહુને વંદે,
નિંદા ન કરે કેની રે;
વાચ, કાછ, મન નિશ્ચળ રાખે;
ધન ધન જનની તેની રે. વૈષ્ણવ ૦

સમ દ્રષ્ટિ ને તૃષ્ણા ત્યાગી,
પર સ્ત્રી જેને માત સમાન રે;
જિહ્હવા થકી અસત્ય ન બોલે ,
પર ધન નવ ઝાલે હાથ રે. વૈષ્ણવ ૦

મોહ માયા વ્યાપે નહિ તેને,
દ્રઢ વૈરાગ્ય જેના મનમાં રે;
રામ નામ શું તાળીરે લાગી,
સકળ તીરથ તેના તનમાં રે. વૈષ્ણવ ૦

વણ લોભી ને કપટ રહિત છે,
કામ, ક્રોધ નિવાર્યા રે;
ભણે નરસૈંયો તેનું દરશન કરતાં
કુળ ઈકોતેર તાર્યા રે. વૈષ્ણવ


લેખક: ઉમાશંકર જોશી ( મારા ગાંધીબાપુ )
સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી ( લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ )