નિવેદન

અમદાવાદ,
તને છોડવા છતાં
ક્યાં છોડી શકાયું છે?

ને
અહીંયા આટલું રોકાવા છતાં
ક્યાં વસી શકાયું છે?

ભાષાને તાંતણે
મારી ગઈકાલ
આજની સાથે જે
ગુંચવાઈ ગઈ છે
તેની કવિતા છે

 


કવિ — ભરત ત્રિવેદી (કલમથી કાગળ સુધી)ના સૌજન્યથી, મહાશિવરાત્રી, ૨૦૦૪

Bharat Trivedi, batrivedi@insightbb.com, 217 546-3812
73 McCarthy Drive, Springfield Illinois 62702, USA

સંપાદક : કોકિલા રાવળ


 

શું શું સાથે લઈ જઈશ હું? – બે કવિતા

સંભારવા બેઠા

આજ બધું સંભારવા બેઠાં,
પાનખરે અમે લીલી વસંતને ખોળવા બેઠાં!

કવિ સુરેશ ગાંધી (શું શું સાથે લઈ જઈશ હું?)
સંકલન : મહેન્દ્ર મેઘાણી / સંપાદક: કોકિલા રાવળ


સાંભરી જાઉં

જો ક્યારેક હું સાંભરી જાઉં,
તો પંખીડાને ચણ પૂરજો,
એકાદ વૃક્ષને પાણી પાજો,
ગાયડીની ડોક પંપાળજો ને ગલૂડિયાં રમાડજો…
જો ક્યારેક હું સાંભરી આવું તો !

કવિ: હરિકૃષ્ણ પાઠક (શું શું સાથે લઈ જઈશ હું?)
સંકલન: મહેનદ્ર મેઘાણી / સંપાદક:કોકિલા રાવળ


 

કાચી સોપારીનો કટ્ટકો

એક કાચી સોપારીનો કટ્ટકો રે

credit: indiamart.com

એક લીલું લવિંગડીનું પાન
આવજો રે… તમે લાવજો રે…મારા મોંઘા મે’માન
એક કાચી સોપારીનો….

કાગળ ઊડીને એક ઓચિંતો આવિયો
કીધાં કંકોતરીનાં કામ,
ગોતી ગોતીને આંખ થાકી રે બાવરી
લિખિતંગ કોનાં છે નામ ?

એક વાંકી મોજલ્લડીનો ઝટ્ટકો રે
એક ઝાંઝરનું ઝીણું તોફાન
ઝાલજો રે… તમે ઝીલજો રે… એનાં મોંઘા ગુમાન
એક કાચી સોપારીનો…

ઊંચી મેડી ને એના ઊંચા ઝરૂખડા
નીચી નજરુંના મળ્યા મેળ,

ઉંબરમાં સાથિયા ને ટોડલિયે મોરલા
આંગણમાં રોપાતી કેળ  ?

એક અલ્લડ આંખલડીનો ખટકો રે
એક હૈયામાં ઊઘલતી જાન
જાણજો રે…. તમે માણજો રે… એની વાતું જુવાન
એક કાચી સોપારીનો …


કવિ : વિનોદ જોશી ( ઝાલર વાગે  જૂઠડી )

અધ્યક્ષ, ભાવનગર યનિવર્સિટી

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

 

   

   

  

 

ઇ-મેલમા

photo: Kokila Raval

કોઈ દિવસ ઢાઈ અક્ષર ક્યાં લખે ઇ-મેલમાં
દુનિયાભરના વાયરસ એ મોકલે ઇ-મેલમાં

ખાનગી વાતો બધી કરતા રહે એ ફોરવર્ડ
બેવફાઈમાં નવો રસ્તો મળે ઇ-મેલમાં

હોટ મેલે મળશે અથવા મળશે યાહુ ડોટ પર
મોટાભાગે બે જ સરનામા હશે ઇ-મેલમાં

ચેટરૂમે, સામસામે રાતભર વાતો કરે
પ્રેમીઓનાં આમ પણ સપનાં ફળે ઇ-મેલમાં

જોત જોતામાં તો પડછાયા દિગંબર થૈ જતા
ક્લિક કરો ને આવરણ સૌ ઊતરે ઇ-મેલમાં

રાત દિવસ અક્ષરો ઘૂંટાય છે કી બોર્ડ પર
સ્પર્શ એનાં ટેરવાંઓનો હશે ઇ-મેલમાં

હા વતનની ધૂળ ખાવા જાઉં પાછો દોસ્તો
પ્લેનની જ્યારે ટિકિટ સસ્તી મળે ઇ-મેલમાં

જિંદગીની ખૈર ચાહો તો હવે એક્ઝિટ કરો
કે હવે તો જાસાચિઠ્ઠી નીકળે ઇ-મેલમાં

જોતજોતામાં ગઝલ ઇ-મેલની આવી ચડી
બેઠાં બેઠાં મોકલું તેને બધે ઇ-મેલમાં 

શું કરી શકીએ પછી આદિલ જો સરવર ડાઉન હો
કાગળો હાથે લખ્યા ક્યાં જૈ શકે ઇ-મેલમાં


૯મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૨ // ન્યુ જર્સી
ગઝલકાર: આદિલ મનસૂરી // પુસ્તક: ગઝલના આયના ઘરમાં
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

ફૂલો

Photo: Kokila Raval

તું પ્રેમ કરે છે

ત્યારે

મારી ભીતર

વિસ્તરતા વૃક્ષની ડાળીઓ હાલે છે

પાંદડાં ગુસપુસ કરે છે 

અને

આખા વૃક્ષને ફૂલો આવે છે.


કવિયત્રી: પન્ના નાયક ( અરસ પરસ )ના સૌજન્યથી

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ

અધિકાર

પછી માણસે એમ પૂછ્યું કે જન્મ અને મૃત્યુની વચ્ચે
મારા અધિકાર ક્યા ક્યા?

હવા તારો અધિકાર છે,
પાણી તારો અધિકાર છે,
આકાશ પણ તારો અધિકાર,
ને પૃથ્વી તારો અધિકાર છે;
ના, પરંતુ અગ્નિ નહીં.

ત્યારે માણસે એમ પૂછ્યું કે હવામાં મારો શો અધિકાર?
ગાતું એક હવામા ઊડતું પંખી.

અને માણસે એમ પૂછ્યું કે પાણીમાં મારો અધિકાર?
મોજાંઓ ને પરપોટા ને વહેણ.

અને માણસે પૂછ્યું, મારો આકાશે શો અધિકાર?
ભાનુ , ચંન્દ્ર , તારામંડળ ,સ્વપ્ન , અને એક શ્રદ્ધા .

અને માણસે ત્યારે પૂછ્યું , ને પૃથ્વી પર મારો શો અધિકાર?
પ્રેમ,
પ્રદક્ષિણતી પૃથ્વી પર
જેમ રચાયો તેમ;
પ્રેમ લખાયો હકનામામાં સહી ,
નીચે બારીક નોંધ રહી:
કિંતુ એના સંપ્રદાનમાં , સંપાદનમાં નહીં .


 

 

કવિ : વિરાફ કાપડિયા ( આ કવિતા તેમને માટે ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

આયો મેહુલિયો!

આયો, મેહુલિયો આયો! 

         હે જી ધરતીનો ભઈલો આયો:

શી શી વીરપસલી લાયો?

          મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

              લીલૂડી સાડી લાયો;

               ઝરણાંનાં ઝાંઝર લાયો;

એ તો આલી આલીને મલકાયો:

     મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

        બે’નીનો દેશ જુએ;

         જંગલ ને ડુંગર ઘૂમે;

 એના મોરનો કંઠ ટહુકાયો!

        મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

           બે’ની સાથે કરે વાત,

            ટમટમટમ, ઘણી રાત:

એના હૈયે ઉમંગ એનો ગાયો,

મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!


કવિ: પ્રહલાદ પારેખ (‘બારી બહાર’  સૌજન્યથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

પવનમાં ગૂંચ

આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

એક ઝપાટો એવો આવ્યો કે
ખિજાઈ ગઈ છે સીમ
ભાન ભૂલીને આડીઅવળી
વરસે છે રીમઝીમ
બે-ચાર કાંકરી હોય તો ઠીક આ ઘરમાં ઘૂસ્યો વાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

કચરા પૂંજા બીકના માર્યા
સાથે ચઢી ગયા આકાશ
પાન ખરેલા ટોળે વળીને ભેગા
કરતા ભાગાનાસ
ભીંતોમાંથી ભાગી જવાના પ્રયાસો કરતી તિરાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો


કવિ: શકુર સરવૈયા (ઝળઝળિયાં)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

ભુલાય કેમ?

છોડ્યું ભલે વતન ચાલીસ વર્ષ પ્હેલાં,

ને છો વસું સુદૂર દેશ, પરંતુ જાણો

હું દેશનો બહુ વિચાર કર્યા કરું છું,

જેવી મળી તક મને બસ દોદી જાતો

 ને પ્હોંચીને પ્રથમ ગામ જૂને જઉં છું,

જ્યાં જ્યાં વસ્યો જઈ બધે મળું મિત્ર જૂના,  

જ્યાં નોકરી કપરી કૈંક કરી વખાની,

ને હા જી હા કરી ખુશામત શેઠની મેં 

દિવાળી બોનસ, પ્રમોશન કંઈક લીધાં, 

જ્યાં ઓરડી લઘુકથી ઘર માંડ્યું પ્હેલું,

દાંપત્યના પ્રથમ જ્યાં પગલાં ભર્યાં, ને

દેવે દીધો રતન શો અમ પુત્ર ખોયો,

એ દેશ , ગામ, ઘર, લોક ભુલાય કેમ ?

એ તો રમે રગરગે, ઉર હેમખેમ.


લેખક: નટવર ગાંધી,  ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયા — સોનેટ સંગ્રહ — Natwar Gandhi, India India — Collection of Sonnets

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

આષાઢ

આષાઢ ઉચારં, મેઘ મલારં,

બની બહારં જલધારમં,

દાદૂર ડકારં, મયૂર પુકારંમ,

તડિતા તારં વિસ્તારં;

ના લહી સંભારં, પ્યાસ અપારં,

નંદકુમારં નિરખ્યારી,

કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી,

ગોકુલ આવો ગિરધારી !


[આષાઢમાં મેઘમલાર રાગ ગવાય છે. જળવૃષ્ટિઓની શોભા બની છે.દેડકા ડકાર કરે છે. વિજળી વિસ્તારથી ચમકે છે. પરંતુ તમે મારી સંભાળ ન લીધી. નંદકુંવરને નીરખવાની તૃષા મને અત્યંત છે…… ]


સૌજન્ય કોકિલા રાવળ, લોકસાહિત્યમાં ઋતુ ગીતો, સંપાદક ઝવેરચંદ મેઘાણી