મામીની નાદાનિયત

વર્ષો પહેલાની વાત છે. ત્યારે મામી મુંબઈનાં અંધેરી નામના પરામાં રહેતા હતાં. મુંબઈ શહેરમાં આવવુ જવું હોય તો બસ લઈને જતાં. ગલ્લીને નાકેથી જ બસ મળી જતી.

મામીના મોટાબેનને બોમ્બે હોસ્પીટલમાં માંદગીને કારણે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતાં. મામીને થયું ચાલને ખબર કાઢવા જાઉં. બપોરના ટાઈમે જમી કરીને નીકળ્યા. સાંજ સુધીમાં પાછા આવી જવાના હતાં. ત્યારે દીકરી હજી દોઢ જ વર્ષની હતી. ઘેર માસીજી રહેવા આવ્યા હતાં. એટલે તેની પાસે દીકરીને મૂકી મામી એકલા ગયા.

પાછા ફરતાં ઓફિસેથીનીકળતા લોકોનો ટ્રાફીક વધી ગયો હતો. બસ ભરેલી જ આવતી હતી. મામી ઉભા ઉભા થાક્યા હતાં. દીકરીમાં જીવ પહોંચ્યો હતો. આમ તો બપોરે સુવરાવીને નીકળ્યા હતાં. માસીને બહુ પજવતી નહીં હોય તેવા વિચાર કરતા હતાં ત્યાં એક કાર આવીને ઉભી રહી. ચાર પાંચ સજન દેખાતા માણસો હતાં. મામીને ક્યાં જવું છે તે પૂછ્યું. તેઓ પણ તે બાજુ જતાં હતાં. મામીએ વધારે વિચાર કર્યા વગર હા પાડી દીધી.

એક ભાઈ આગલી સીટમાં બેઠેલા તે પાછલી સીટમાં જતાં રહ્યાં. મામી તો આરામથી બેસી ગયા.

મામી સાથે ઓપચારિક વાતો કરી તેઓ ઓફિસની વાતો અને પોલીટીક્સની વાતોએ ચડ્યા. મામી તો થાક ઉતારતા આજુબાજુના પાટિયા વાંચતા બેઠા હતાં. ત્યાતો એક પછી એક બધાંના ઉતરવાના સ્થાનો આવતા ગયા તેમ ઉતરતા ગયાં.

મામી અને પેલા ડ્રાઈવીંગ કરતાં હતાં તે ભાઈ એકલા થઈ ગયા. થોડી આડી અવ

image: http://static.dnaindia.com/sites/default/files/styles/half/public/2017/01/09/536637-linking-road-010817.jpg

ળી વાતો કરી,પછી ભાઇ કહે તેને જુહુ સ્કીમમાં બંગલો છે, એ રસ્તો લઇએ, સાથે ચા પીએ, પછી ઘેર મૂકી જઈશ.

તેણે ધીરે રહીને મામીના સાથળ ઉપર હાથ મૂક્યો. આગળ શું થશે તે મામીને સમજાઈ ગયું. મામી ગભરાણાં અને ફસાઈ ગયા હોય તેવું લાગ્યું.

હવે આમાથી કેવી રીતે છટકવું તેના વિચાર કરવા લાગ્યા. જેવું બાંદ્રા અને લીંકીંગ રોડ, ખાર જવાનો રસ્તો આવ્યો ત્યાં ગાડી ધીરી પડી. લીંકીંગ રોડ જુહુ સ્કીમ બાજુ જતો હતો.

મામી ચાલુ ગાડીએ દરવાજો ખોલી ઉતરી ગયા. દોડીને ઘોડબંદરના બસ સ્ટોપ (એસ.વી. રોડ) ઉપર ટોળા વચ્ચે જઈ ઉભા રહી ગયા…


લેખક: કોકિલા રાવળ

મામીની train ride

બે વર્ષ પહેલા મામીએ જુના મિત્રો તથા ભત્રીજાને મળવાનો પ્લાન કર્યો. ટ્રેઈન રસ્તે એકલા હરખભેર Philadelphia થી Connecticut ઉપડ્યા.

પહેલું ઘર Stamford માં હતું. ત્યાંથી મિત્રોએ એકબીજાને ઘેર પહોંચાડ્યા. બધાંની આગતા સ્વાગતા માણી, જુના દિવસો યાદ કર્યા તેથી મામી મોજમાં હતાં. રવિવારની સવારે ભત્રીજા અને ભત્રીજા-વહુ મામીને Stamford station સુધી કારમાં મૂકવા આવ્યા. પાર્કીંગની તકલીફ હોવાથી ભત્રીજા કારમાં રહ્યા. ભત્રીજા-વહુ મામીને સ્ટેશનની અંદર મૂકવા આવ્યા. પાટિયા ઉપર ટાઈમ ટેબલ બદલાતા હતા. અને તે પ્રમાણે લાઉડ સ્પીકર ઉપર બોલાતું હતું. મામીની ગાડી ચાર મીનીટમાં પહેલા track ઉપર આવે છે તેવી જાહેરાત થઈ. ભત્રીજા-વહુને આવજો કરી મામીએ પગથિયા ઉતરવાના શરૂ કર્યા. નીચે આવ્યા ત્યારે ગાડી ઉભેલી જોઈ. પહેલો જે ડબો જોયો તેમાં મામી ગોઠવાઈ ગયા. તરત એક મીનિટમાં ગાડી શરૂ થઈ.

image: http://i.dailymail.co.uk/i/pix/2015/10/02/07/2CFF9F5900000578-3257233-image-m-27_1443767837123.jpg

ટીકિટ ચેકર આવ્યો. થોડાં જણની ટીકિટ ચેક કરી તેણે જાહેર કર્યું કે હવે પછીના સ્ટેશને ટ્રેઇન ખાલી કરવાની છે. બધાંની સાથે મામી પણ ઉતરી ગયા. Information desk પાસે જઈ મામીએ પૂછ્યું કે તેને Philadelphia જવાનુ છે; હવે કઈ train લેવાની છે? ટીકિટ બતાવી. મામીને કહે તમે ખોટી trainમાં ચડ્યા છો. આતો સબવે સ્ટેશન છે.

તમારે Penn સ્ટેશનથી Philadelphia જવાનુ છે. એટલે પહેલા તમે ન્યુયોર્ક બાજુ જાવ ત્યાથી તમને તમારૂ Amtrakનું connection મળશે.

મામીએ બીજી ટીકિટ ખરીદી Penn સ્ટેશન તો પહોંચ્યા. પુછપરછ કર્યા પછી ખબર પડી કે Amtrak બીજા ટર્મીનલ ઉપર આવે છે. કાં બહાર નીકળીને ટેક્ષી કરો, અથવા અંદરથી ચડ ઉતર કરીને પણ જઈ શકાશે. મામીને New Yorkમાં એકલા ટેક્ષી કરીને જતા બીક લાગી એટલે અંદર જ પૂછતા પૂછતા ચડ ઉતર કરી. સાથે એક નાનકડી સૂટકેઈસ હતી. એટલે એને ખેંચતા ખેંચતા ઉપડ્યા. દાદરા આવે ત્યારે ઉંચકવી પડતી હતી. આમ ગડમથલ કરતાં કરતાં ખરી જગ્યાએ પહોંચ્યા.

દીકરી અગ્યાર વાગે Philadelphia ના સ્ટેશને તેડવા આવવાની હતી. એટલે સેલ ફોનથી થોડી થોડી વારે ટેક્ષ મેસેજ કરતાં હતાં. પરંતુ છેલ્લો ટેક્ષ ભત્રીજાને કરેલો એટલે બધાં મેસેજ તેને પહોંચતા હતાં. થાકને લીધે મામી દીકરીનુ નામ એંટર કરવાનુ ભૂલી ગયેલા.

આટલી ચડઉતર કર્યા પછી મામી ખૂબ થાક્યા હતા. સેલ ફોન કરતાં પણ હાથ ધ્રુજતા હતાં. એટલે પહેલા કોફી અને મફીન ખરીદ્દયા, ઉભા ઉભા લુસ લુસ ખાધું. જરા જીવમાં જીવ આવ્યો…

પછી ક્યા track ઉપર ગાડી આવશે તેની તપાસ કરી. ટીકીટ બારીએ ટીકીટ બતાવી. મામીને પૂછવામાં આવ્યુ કે આ ટીકીટ તો Stamford થી શરૂ થાય છે. તમે અહીં કેમ છો? મામીએ વીગતથી સમજાવ્યું. તેણે જણાવ્યુ કે તમે trainનુ connection ચુકી ગયા છો એટલે ટીકીટ રી ઈસ્યુ કરવી પડશે. તેણે મામીને બીજી બારીએ જવા કહ્યું અને સાથે બીજી એક બાઈ સાથે નોટ લખી મોકલી. મામીના મોતિયા મરી ગયા. Credit card હતું એટલે ચિંતા ન્હોતી. પરંતુ મામીની દયા ખાઈને ફરી ચાર્જ ન કર્યો, અને ક્યાંથી train ઉપડશે તે સમજાવ્યું. મામી ત્યાં જઈ ટોળા સાથે ઊભા રહ્યા. ગાડી આવી ત્યારે તેજ ટીકીટ ચેકર બધાંને ગાઈડ કરતો હતો. તેણે હસીને મામીને દોરીને વિદાય આપી.

ગાડીમાં ગોઠવાઈ ગયા પછી મામીએ દીકરીને ફોન જોડ્યો. દીકરી કહે હું સ્ટેશને જઈ પાછી ઘેર આવી. ટેક્ષ મેસેજ મળ્યા નથી. Trenton (NJ) થી ટ્રેઈન બદલવાની હતી. ટ્રેઈન બદલાવીને પાછો ફોન કરવાની સુચના આપી.

Trenton સ્ટેશન ઉપર થોડી વાટ જોવાની હતી. ત્યાં બાજુમાં બાંકડા ઉપર એક છોકરી આવીને બેઠી. મામી સાથે વાતોએ વળગી. તે પહેલી વાર Philadelphia જતી હતી. તે થોડી ગભરાટમાં હતી. મામીએ નેતા ગીરી સંભાળી. તેને સાંતવન આપ્યુ કે સ્ટેશન આવશે ત્યારે તેને જણાવશે. મામી અહીં ઘણીવાર આવેલા એટલે તેમને બધો ખ્યાલ હતો. આમ અલકમલકની વાતો કરતાં બેઠાં. તે તેના બોયફેન્ડને મળવા જતી હતી. ટ્રેઈન ફાસ્ટ હતી એટલે સમય કપાતા વાર ન લાગી. Philadelphia નુ 30th Street નું સ્ટેશન આવ્યુ એટલે તેઓ બંને સાથે ઉતર્યા. મામીએ તેને ટેક્ષીનુ સ્ટેન્ડ કઈ બાજુ છે તે બતાવ્યુ. ત્યા તો મામીએ તેમના જમાઈરાજને જોયા.

અગાયાર વાગ્યાને બદલે મામી અઢી વાગે Philadelphia પહોંચ્યા હતાં. લંચનુ સ્ટોપ કરીને તેઓ ઘર ભણી ઉપડ્યા.

ઘેર પહોંચીને વીગતે ભત્રીજાને પહોંચનો ફોન કર્યો. ત્યાં દીકરીએ ચાની તૈયારી કરી.

મામી હવે train માં બેસે તે પહેલા ટીકીટ બારીએ પૂછ્યું હોય તો પણ મુસાફરોને ચડતા પહેલા પૂછે છે. દરવાજે ટીકીટ ચેકર હોય તો તેને પણ પૂછે છે. આમ દુધનાં દાજ્યા  ફૂકી ફૂકીને છાશ પીએ છે.


લેખક: કોકિલા રાવળ

મામીની જોય રાઈડ

આ વર્ષે મામી પાછા અમેરિકાથી ભારત જવા ઉપડ્યા. સીધા અમદાવાદ પહોંચ્યા. ત્યાંથી દસેક દિવસ માટે રાજકોટ ગયા. ત્યાંથી પછી બસમાં ભાવનગર ઉપડ્યા. ભાવનગરમાં માંડ ઠરીઠામ થયા ત્યાં પાછાં લગ્ન પ્રસંગે અમદાવાદ જવાનુ થયું. ચારેક દિવસ લગ્ન માણી, મામી પાછાં બસમાં ભાવનગર જવા ઉપડ્યા.

મામી ઉજાગરાથી ખૂબ થાકેલા. બસમાં જોલા ખાતાં ખાતાં બાજુમાં બેઠેલા બેન સાથે વાતો શરૂ કરી. એ પણ ભાવનગર જતાં હતા. પછી વાતો વાતોમાં ભાવનગરની ઓળખાણ કાઢી. મામી તેની સાસુને ગયે વર્ષે જ મળેલા. સાસુજીએ રોટલી સિવાય બધી રસોઈ તૈયાર રાખેલી. વહુએ કામેથી આવી મામીને ગરમ ગરમ રોટલી કરી જમાડેલા. પછી તો બસમાં એમને ઘરોબો થઈ ગયો. અલકમલકની વાતો કરતાં ભાવનગર ક્યારે આવી ગયું તેની ખબરે ય ન રહી.

તેઓ પાણીની ટાંકી આગળ ઉતર્યા. તરત બેન તો મામી માટે રીક્ષાવાળા હારે રકઝક કરતા ઉભા. મામી એક બે મીનિટ બાજુમાં ઉભા. જ્યાં પાછળ જોયું તો મામીની બસ ઉપડી ગયેલી. મામીને યાદ આવ્યું કે એમની સૂટકઈસ તો બસમા જ રહી ગઈ છે…

બેન એ કરેલા ભાવની હા પાડી. મામીએ રીક્ષામાં બેસી રીક્ષા વાળાને જણાવ્યુ કે એમની સૂટકેઈસ બસમા રહી ગઈ છે. મામી ગયે વર્ષે ડાયમંડ ચોકમાં ઉતરેલા જે પછીનુ સ્ટોપ હતું. તેમને બસરૂટનો અંદાજો હતો એટલે એમણે રીક્ષાવાળાને તે રસ્તે લઈ જવાની સૂચના આપી.

રીક્ષાવાળો તો ફુલ પાવરમાં મારંમાર બસના રૂટ ઉપર ઉપડ્યો. બે ત્રણ સ્ટોપ ઉપર તો બસને આંબવા જાય ત્યાં બસ ઉપડી ગઈ હોય. એક બાજુથી મામીનો જીવ ઊડી ગયો હતો. કારણ કે પાસપોર્ટ, પૈસા વગેરે તો સૂટકેઈસમાં હતાં. બીજી બાજુ તેમને ધરપત હતી કે બહુ બહુ તો છેલ્લા બસ ટર્મીનલ સુધી જવુ પડશે.

રીક્ષાવાળો તેના સીસોટી-જેવુ, અવાજવાળુ હોર્ન વગાડતો બધી ગાડી, રીક્ષા, સાયકલ, તથા માણસો; બધાંની વચ્ચેથી રસ્તો કાઢતો ઉપડ્યો…

મામીને સીનેમામાં જોયેલી કારની રેઈસ યાદ આવી ગઈ. પછી તો જોઈ રાઈડના અનુભવનો રોમાંચ અનુભવતા બેઠાં. સરદારનગર આગળ રીક્ષાવાળાએ બસને પકડી પાડી. તેણે સૂટકેઈસ ઉંચકવામાં મદદ કરીને રીક્ષા મામીના ઘર ભણી ઉપાડી. મામીએ તેને મો માગ્યા પૈસા આપ્યા. રીક્ષાવાળાના મોના ભાવ ઉપરથી લાગ્યું કે વધુ માગ્યા હોત તો વધું મળત!

મામી ખો ભૂલ્યા

આ વર્ષે મામી અમદાવાદથી રાજકોટ અને પછી ભાવનગર જવાના હતાં. પૂરતાં પૈસા વટાવી લીધા હતાં, એટલે મામીએ જીવ જેવો વ્હાલો પાસપોર્ટ અને વગર જરૂરી વસ્તુઓ અમદાવાદ રહેવા દીધાં.

photo: Kokila Raval

ભાવનગરમાં થોડાં દિવસ થયા ત્યાં લંડનવાળી ભાણેજનો ફોન આવ્યો. મામીને સાથે જેસલમીર અને જોધપુર જવાનું આમંત્રણ આપ્યું. મામી તો ફરવાના ભારે શોખીન એટલે તેણે હા પાડી દીધી…

ભાણેજ ટ્રેન અને હોટેલનું બુકીંગ કરવાના હતાં તેથી તેણે મામીને સૂચના આપી કે પાસપોર્ટ નંબર ઈ-મેઈલથી મોકલી આપવો. હવે?

મામીએ દીકરીને ઈ-મેઈલથી જણાવ્યું. તેનો જવાબ આવ્યો કે તે બહાર છે અને સાથે કમ્પ્યુટર નથી લાવી. બે કલાક પછી મોકલશે. મામીએ વિચાર્યું કે તાતકાલિક ન મોકલી શકે તો ભારતમાં બાર વાગી જાય સાથે મારા પણ બાર વાગી જાય! મામીએ પ્લાન બી પ્રમાણે દીકરાને જલ્દી પાસપોર્ટ નંબર મોકલવાની અરજ કરી. દીકરાએ તરત બધી વિગત મોકલી આપી. મામીનું કામ થઈ ગયું. તેમણે ભાણેજને નંબર પણ મોકલી આપી. ભાણેજને જણાવવાની જરૂર પણ ન પડી કેપાસપોર્ટ સાથે નથી.

છતાં આગલા અનુભવને કારણે ભાણેજે યાદ કરાવ્યું કે સાથે પાસપોર્ટ લાવવાનું ભૂલતાં નહીં. હોટેલમાં બતાવવો પડશે…

મામી હવે ખો ભુલી ગયા છે. ભવિષ્યની ટ્રીપમાં ન જાણે નારાયણ ક્યારે પાસપોર્ટની જરૂર પડે!


લેખક: કોકિલા રાવળ (મામીના છબરડાં)

મામીની ચીવટ

ત્રણ વર્ષ પહેલાં મામી અમેરિકાથી દીકરી સાથે ભારત ગયા. દીકરી સાથે ભાવનગર થઈ વડોદરામાં લગ્ન માણ્યા પછી હોટેલમાં બે દિવસ સાથે રહી, ત્યાથી બંને છૂટા પડાયા. ત્યાં સુધી તો દીકરી પાસપોર્ટ, પૈસા, ટીકિટ વગેરેનું ધ્યાન રાખતી હતી. દીકરી હજી બે ત્રણ દિવસ રોકાવાની હતી. મામી બે મહિના ભારતમાં વધારે રોકાવાના હતાં. મામીએ એક સૂટકેઈસમાં નજોઈતો બધો સામાન વડોદરામાં ભાઈને ઘેર મૂકી રાખ્યો.પાસપોર્ટની જરૂર ન લાગતા તે પણ સૂટકેઈસમાં મૂકી દીધો…

photo: Kokila Raval

બેનના કુટંબી જનો સાથે કારમાં ફરવા નીકળયા. પહેલા આણંદ થઈને મધુભાન રીઝોર્ટ સેંટરમાં રહેવા ગયા. ત્યાં બે દિવસનો મુકામ હતો. પહેલે દિવસે તો બનેવીએ બધી ફોર્માલીટી પતાવી બે રૂમની વ્યવસ્થા કરી દીધી. આવી ચકાચક જગ્યામાં મામીએ બધાં સાથે મોજ કરી. બીજે દિવસે મેનેજરે મામીને બોલાવી કહ્યુ કે તમારો પાસપોર્ટ જોઈશે. હવે? પાછા વડોદરા જાવુ અને આવવું એમાં તો દિવસ ભાંગે.

મામી એ દીકરીને ફોનમાં વાત કરી. દીકરી કહે તું મુંજામાં. હું મધુભાનમાં મારાં કંમ્પુટરમાંથી તારા પાસપોર્ટની બધી વિગત છે તે મોકલી આપું છું. મામીને હાશકારો થયો. પંદરેક મીનિટ પછી મામી મેનેજરને કહેવા ગયા કે મારી દીકરી તમને મોકલશે. ત્યા તો તેણે મામીને સમાચાર આપ્યા કે દસેક મીનીટ પહેલાંજ બધી વિગત આવી ગઈ છે… you are all set.

લેખક: કોકિલા રાવળ ( મામીના છબરડા )

મામી મુંજાણાં

મામીની આ વર્ષની મુલાકાતમાં અમેરિકાથી અમદાવાદ આવ્યા. ત્યાંથી વોલ્વો  બસ લઈ રાજકોટ ઊપડ્યા. લીમડીમાં દસ મીનિટનો વિરામ હતો. મામીને ખાવુ – પીવુ તો ન્હોતું, પરંતુ બાથરૂમ જવુ હતું. બેસીને પગ ઝકડાઈ ગયા હતાં અને પગ પણ છૂટો થશે તેમ વિચારી ઉપડ્યા.
Photo credit: economictimes.indiatimes.com

બાથરૂમ ગયા તો પુરૂષ પાઈપ છોડી સફાઈ કરતો હતો. પહેલા તો નવાઈ લાગી કે પુરૂષ કેમ સ્ત્રીના બાથરૂમમાં કામ કરે છે! ધીરે ધીરે સાચવીને ભીનામાં ચાલતા બાથરૂમ સુધી પહોંચ્યા. અંદરથી આગળિયો વાસી કામ તો પતાવ્યું. આગળિયો તો ખૂલ્યો પણ બાથરૂમનો દરવાજો જામ થઈ ગયેલો.

મામી તો મુંજાઈ ગયા. પાંચ મીનિટ વીતી ગઈ હતી. એટલે એમણે તો બારણા સાથે ધડબડાટી બોલાવી. આગળિયો ખખડાવ્યો, બૂમાબૂમ કરી મૂકી. ઘણાં પ્રયત્ન કર્યા. અંદર ખેંચ્યો, બહાર ધક્કો માર્યો…અંતે પેલા કામ કરતા હતા તે ભાઈએ દરવાજો ખોલ્યો.

બીજી ટ્રીપમાં બાજુમાં બેસનારને કહીને જવું અને બારણું અટકાવેલુ રાખવું તેવો નીર્ધાર કરી, પાછાં વોલ્વોમાં ગોઠવાઈ ગયા. વિડિયો જોતાં બાકીની સફર આનંદથી પૂરી કરી.

મામી ગભરાણાં

મામી પહેલી વાર એકલા અમેરિકાથી ભારત જવા ઉપડ્યા દીકરી એરોડ્રોમ મૂકવા આવી હતી. તેણે મામીને સીક્યોરીટી સુધી પહોંચાડયા અને સૂચના આપી કે તારે A વીંગમાં જવાનું છે. ભલે કહી મામીએ તેની વિદાય લીધી.

સીક્યોરીટીની વીધિ પતાવી મામી આગળ ઉપડ્યા. A wing તો દેખાયો,પણ તેમા જમણી બાજુ કે ડાબી બાજુ જવુ તેમ વિચારતા જમણી બાજુ વળી ગયા. હજી બે કલાકની વાર હતી એટલે ધરપત હતી. વિંડો શોપીંગ કરતાં કરતાં છેવાડે પહોંચ્યાં. ત્યાં 35 C દેખાણું. તેણે હાથમાં પકડેલા પાસપોર્ટ વચે દાબેલા બોર્ડીગ પાસ પર નજર નાખી તો 35 C છેવાડે મોટા અક્ષરમાં જોયું. એટલે ટોળુ બસમાં ચડતું હતું તેની સાથે બસમાં ચડી ગયા. દરવાજે ઉભેલી બહેને ખાલી પાસપોર્ટનો ફોટો જોયો અને તેને જવા દીધી હતી.
બસ તો બીજા ટર્મીનલ માટે ઉપડી. સૂર્યાસ્ત થઈ રહ્યો હતો, મામી તો આકાશના રંગો જોતા જોતા ભારતના સ્વપના જોતા બેઠા. પંદર મીનિટમાં બસ બીજા ટર્મીનલે પહોંચી. ત્યા ફરી બોર્ડીંગ પાસ અને પાસપોર્ટ ચેક કરવામાં આવ્યા. તેમને કહેવામાં આવ્યું કે તમે ખોટા ટર્મીનલમાં આવ્યા છો. આ બસ પાછી જાય છે તેમાં પાછા જાવ. 35 C તેની સીટનો નંબર હતો!
મામી વીલે મોઢે પાછા ફર્યાં. 35 C માંથી ઉતરી પાછા ફરતા બધી વીંડો શોપીંગની એંધાણીઓ જોતા ચાલતા હતા.ત્યાં જ્યાંથી શરૂઆત કરી હતી ત્યાં પહોંચયા. એટલે ખ્યાલ આવ્યો કે હવે સીધા જવાનું છે A wing ની સાઈન જોઈ. ખાતરી કરવા કોઈ બીજાગેઈટની બાઈને પૂછ્યંુ અને તેને બોર્ડીંગ પાસ બતાવ્યો. તેણે જણાવ્યુ કે તે બરાબર જઈ રહ્યા છેપરંતુ હજી ખાસુ ચાલવાનું છે. ગભરાયેલા મામીને હિંમત આવી ગઈ અને એમણે પગ ઉપાડ્યો..
લેખક: કોકિલા રાવળ, kokila@kesuda.com

મામીની સાચવણી

બે વર્ષ પહેલા મામી ભારત ગયા. તેઓ બરાબર ભાણેજના ઘેર વડોદરામાં પહોંચી ગયા. ત્યાં તેની નાની બેન લંડનથી આવેલી. ભાણેજ સાથે બે અઠવાડિયા પછી રાજકોટ ગાડી કરીને જવું તેવું નક્કી કર્યું.

તે બે અઠવાડિયા દરમિયાન મામી દસ દિવસ માટે આરોગ્ય ભવનમાં રહેવા ગયા. ત્યાં જરૂર કરતાં વધારે પૈસા ન લઈ જવા તેવો વિચાર કરીને મામીએ પૈસા સૂટકેઈસમાં સંતાડ્યા. દસ દિવસ પછી પાછાં આવ્યા ત્યારે સૂટકેઈસમાં પૈસા ક્યાં સંતાડ્યા હતાં તે ભૂલી ગયા….

બંને બહેનોએ મળીને સૂટકેઈસમાંથી બધાં કપડાં કાઢી તેની ઘડીઓ ખોલી. મામીને ખાતરી હતી કે જ્યારે જડશે ત્યારે સૂટકેઈસમાંથી જ મળશે. એટલે તેમણે ધરપત રાખી. બહેન શોપીંગ કરવા જતી હતી. તેણે મામીને સાથે આવવાનો આગ્રહ કર્યો. મામી કહે મારી પાસે પૈસા નથી એટલે મારે શોપીંગ કરવા નથી આવવું.

રાજકોટ જવાની તૈયારી થવા માંડી. બહેન અને ભાણેજ કહે બીજા પૈસા અમેરિકાથી છોકરાંઓ પાસેથી મગાવી લ્યો.

મામી કહે ના, મારે નથી મગાવવા. મને જડીજ જશે. હમણાં તમે આપો પછી અમેરિકા પહોંચતા સુધીમાં નહીં મળે તો હું તમને ત્યાંથી મોકલી આપીશ. મામીએ આરોગ્યભવનમાં પણ ફોન કર્યો. કારણકે તેમણે થોડાં કપડાં ત્યાંની કામવાળીને આપેલા. તે દિવસે કામવાળી રજા ઉપર હતી એટલે જવાબ હતો કે તપાસ કરીને જણાવશે.

તેઓ તો રંગેચંગે રાજકોટ જવા ઊપડ્યા. ત્યાંની હોટેલમાં પાંચેક દિવસ રહ્યાં. બધાં સગા-વ્હાલા અને મિત્રોને મળી લીધું. ત્યાંથી દ્વારકા જવાનુ નક્કી થયું.

મામી પાછાં સૂટકેઈસ ગોઠવવા બેસી ગયા. બધી દવાઓ ગોઠવતા, વિચાર કર્યો કે દવાની બાટલીના ખોખા બહુ જગ્યા રોકે છે એટલે ખોખાઓને ફેંકી દેવા. એક ખોખામાથી રોલ વાળેલા અમેરિકાથી જેટલા ડોલર્સ લઈ ગયેલા તે બધાં ડોલર્સ નીકળ્યા!

મામીના જીવમાં જીવ આવ્યો. યુરેકા યુરેકા કરીને મામીએ પોકાર કરી બહેન અને ભાણેજને જણાવ્યું. પછી તરત આરોગ્યભવનમાં ફોન કરી બધી હકિકત વીગતે જણાવી.

દીકરીને અમેરિકા જઈને વાત કરી તો કહે: મમ્મી, તું મરી જઈશ પછી તારા એકોએક કપડાંની સળ ખોલીશ તો ઘણાં સંતાડેલા પૈસા નીકળશે…

કોકિલા રાવળ, Kokila Raval, kokila@kesuda.com

મામી ખોવાણાં

મામી અમેરિકાથી અમદાવાદ આવ્યા. પહેલે દિવસે કુતરૂં ભસ્યું. પછી તો તે મામીને ઓળખી ગયું હતું. મામી રોજ શાકબજારમાં ઘરના કોઈ જતું હોય તેની સાથે ઉપડે. એ બહાને થોડી ચાલવાની પણ કસરત થઈ જાય.

શાકવાળાના હાકોટા સાંભળે. તાજા શાકના ઢગલા જોઈને ખુશ થાય. સામેથી ગાય દેખાય તો ખસીને એક બાજુ ઉભી રહી જાય. ઉભા કંટાળે તો આગળ આગળ ઉપડે.

mami-aavya
photo: Kokila Raval

એક સાંજે ભાણેજ વહુ સાથે શાક બજારે ઉપાડ્યા. એક બે શાક અને છેલ્લે પોપૈયું લેવું છે તેવી વાત થઈ હતી. ભાણેજ વહુ શાક લેવામાં પ્રવૃત્ત હતા. મામી તો રોજની ટેવ પ્રમાણે આગળ ઉપડ્યા. થોડી થોડી વારે પાછળ જોતા જાય કે ભાણેજ વહુ દેખાય છે કે નહીં. બે ચાર શાકવાળા આગળ થોડી થોડી વાર ઉભા રહ્યા. મનમાં વિચારે દૂધી કૂણી અને તાજી છે. દૂધી-ચણાનું શાક મસ્ત લાગશે. મેથીની ભાજીના ગોટા સારા લાગશે. પાંદડાવાળા મૂળાનું લોટવાળુ શાક ફરસુ સારું થશે. ભાણેજ વહુ આવે એટલે વાત કરું. પરંતુ ભાણેજ વહુ દેખાણાં નહી એટલે મુંજાણાં. પોપૈયું લેવું છે તેવી વાત થઈ હતી. એટલે પોપૈયું શોધતા ઘરની દિશા બાજુ આગળ વધ્યા. ભાણેજ વહુ બીજી દિશામાં પોપૈયું લેવા ગયા’તાં. મામી તો રાહ જોઈ જોઈને થાક્યા.

પોપૈયાની લારી આગળ પહોંચતા મામીએ ભાણેજ વહુનો પોતાના ફોનમાં નંબર શોધ્યો એટલે જડ્યો નહી. અંદર મોબાઇલમાં ફોન કર્યો તો ભાણેજ હરદ્વાર આગળ રૂડકી ગામે IITમાં PHD કરવા ગયા હતા. ફોન ત્યાં લાગ્યો. તેણે મામીને કહ્યું કે તે તેની વહુને શંદેશો આપશે કે મામી ક્યાં ઉભા રહેશે.

તે પહેલા ભાણેજ વહુએ ઘેર જણાવ્યું કે મામી જડતા નથી. ઘેર બીજા મહેમાન બેઠેલા. તેણે પણ તે વાત સાંભળી હતી. તે પણ શાક બજારે જવાના હતા. અમે પાછા ફરતા હતા ત્યારે તે પણ અમારું સામૈયું કરવા આવ્યા.

આમ આખા ફળિયામાં ખબર પડી ગઈ. બધાને હસાવ્યા કે મામી જડી ગયા. મામીને થયું કે હું દાંડાની જેમ બે લારી વચે એક બાજુ બે ત્રણ જગ્યાએ ઉભેલી તે કેમ દેખાણી નહી!  ફળિયાનું કુતરું પોપૈયાની છાલ ખાવા માટે ઊંચું નીચું થઈ રહ્યું હતું…


અમદાવાદની એક ઘટના, કોકિલા રાવળ, જુલાઇ ૨૦૧૬