સ્વાર્થ

“કેતુ… એ કેતુ…“

મીરામાસીની બુમ સંભળાઈ. અત્યારે જ પાછા આવ્યા હોવા જોઈએ. એમનુ કાયમ આવું જ. લાંબો સમય એમના એકાદ ભાઈને ત્યાં રહીને આવે. પાછા ફરે ત્યારે એમની જેવુ એકલવાયુ ઘર પણ ખાલીખમ હોય. પાણીનું ટીપુય ન મળે. આવે કે તરત મારા નામની કાગારોળ મચાવે. “એ આવી માસી…“

“પાણીનો જગ લેતી આવજે…“ 

“જગ નહિ, ઘડો જ ભરીને લાવું છું. જરા ઝંપો!“

મીરામાસી મારા પાડોશી. ખાલી ખોળે ચાંદલો ભુંસાયેલો એટલે સાસરેથી પાછા વળાવેલા. પરિવાર એમનો બહોળો, મા-બાપ, ચાર ભાઈ, બે બહેનો. મા-બાપ જીવ્યા ત્યાં સુધી બધુ ઠીકઠાક ચાલેલું. ધીમે ધીમે ભાઈઓ પોતાના સંસારમાં ગુંથાતા ગયા. એમણે કાયમ ટેકો આપવાનું વચન આપેલું તેટલે માસી બીજે ક્યાંય ગોઠવાયેલા નહિ. અઢી દાયકા વિત્યે વચનની અસર આછી તો પડે જ. પાછળ વધ્યા માસી એકલા. એમના સૌથી નાના ભાઈની કમાણી નાની, તોય એમના ટેકે માસીનું ગાડું રગડ્યા કરે. બીજા બધાના ઘરે સારો માઠો પ્રસંગ હોય, દવાખાને હોય કે  ઘરના કામની કંઈ મુશ્કેલી હોય કે તરત મીરામાસીને તેડાવે. માસી પણ મહિનો-દોઢ મહિનો એમનું કામ રોડવી દે. જરૂરિયાત પુરી થાય કે માસી વળતી ગાડીમા પરત. આજેય એમના એક ભાભી બિમાર પડેલા તે દોઢ મહિનો રોકાઈ, ચાકરી કરી પરત થયેલા.

માસીના ઘરનું બારણું અધખુલ્લું હતું. મેં રસોડામાં જઈ માટલુ વીછળી, ઘડામાંથી પાણી એમાં રેડ્યું. માસી પલંગ પર પગ લંબાવીને બેઠેલા. હું સામે જઈને બેઠી. 

“ભાભીને સાજા કરી આવ્યા એમને?“

“હા બેટા, જાવું તો પડેને“

“માસી, બધાને તકલીફમાં જ તમે યાદ આવો છો. મફતમાં સેવા લે છે. તમે ખાટલે પડો ત્યારે કોઈ ભાવ પૂછતું નથી.“

“બેટા ઈ રહ્યાં બધાં સંસારી જીવ. એની માયામાં અટવાતા હોય.  તે હું રહી એકલો જીવ, તે મને બોલાવે.“

“તે તમારા એકલા જીવને કાંઈ તકલીફ નથી પડતી? હવે તો તમારી ઉંમર થઈ. કેમ એકે ભાઈ કાયમ માટે નથી સંઘરતા? કામ પડે ત્યારે તમે યાદ આવો ને અમથા ભારે પડો? બધાય સ્વાર્થના સગા છે, માસી, સ્વાર્થના સગા.“ 

“કેતુ, ગમે એમ તોય મારા. હવે આ જાતી જીંદગીએ હું ક્યાં કામ ગોતવા નિકળુ? ને નાનો એકલો કેટલુ વેંઢારે? બીજા બધા કામ પડ્યે મને તેડી જાય છે ને એવે ટાણે મારા મહિના-દોઢ મહિનાના રોટલા નીકળી જાય છે. ને કેતુ, સાચુ કહું તો આમા સ્વાર્થ તો મારેય છે જ ને, એ એકલા થોડા…“

એમના ચેહરા પરની કરચલીઓમાં મને એમની લાચારી લચી પડતી દેખાઈ. એ વધુ ઓગળે એ પહેલા એમને રોકી બહાર નિકળતાં મેં કહ્યું, 

“માસી, અત્યારે રસોઈ બનાવવાની માથાકુટ નહિ કરતા. હું થાળી આપી જઉં છુ.“


લેખિકા : નસીમ મહુવાકર — ભાવનગર. સંપાદન “ છાલક “ ના સૌજન્યથી

સંપાદક : કોકિલા રાવળ

પ્રેમની પ્રતીક્ષા

પચાસ વર્ષ પહેલાની આ વાત છે, જ્યારે સ્વીડનના એક ગામમાં એક જુવાને ભવિષ્યમાં પોતાની થનાર પ્રિયતમાને આલંગીને ચુંબન આપી કહેલુ કે  “હવે થોડા દિવસમાં જ પાદરીના આશીર્વાદથી આપણે એક થશું અને આપણો ઘરસંસાર શરૂ કરશું.“

તેની પ્રિયાંએ સ્મીત સાથે કહેલુ કે “આપણા સંસારમાં શાંતિનુ સામ્રાજય હશે, કારણકે હું તમારા સિવાય જીવી નહીં શકુ.“

આ જુવાન પાસેની ખાણમા જ કામ કરતો હતો. જ્યારે અવારનવાર તેઓ ચર્ચમાં સાથે જતા ત્યારે પાદરી હંમેશા કહેતો કે ”આ જોડી તો મરતા સુધી જુદા નહીં પડી શકે.“ પરંતુ, મૃત્યુ તો તાબડતોબ આવી પહોંચ્યું…

રોજની માફક જુવાન મજુરનો ગણવેશ પહેરી પ્રિયાની ખડકીએ ગુડ-મોર્નીગ કહી કામે ગયો તે ગયો. તે કારમા દિવસે તેને ગુડ-નાઈટ કહેવા પાછો ન ફર્યો…

તેની પ્રિયાએ જુવાનને ભેટ આપવા માટે કાળા રંગના રુમાલ ઉપર લાલ કિનાર હોંશેથી ગુંથી રાખેલી. તેણે રુમાલને સાચવીને એક ડબામાં યાદગીરી તરીકે મૂકી પછી ખૂબ રડી. તે તેને કદી ભૂલી ન શકી. તેની પાછળ  આખી જિંદગી આંસુ સારતી રહી…

ત્યાર પછી તો દુનિયામાં કેટકેટલી ઘટનાઓ બની. યુધ્ધો થયા. રાજા શાહીઓ બદલાણી. ઘણા રાજ્યો સ્વતંત્ર થયા. ખાણોમાંથી મુલ્યવાન ધાતુઓ ખોદાતી રહી. ખેતીઓ થતી રહી. આમ પચાસ વર્ષ વીતિ ગયા.

એક દિવસ ખાણમાં છસો ફુટનીચે રસ્તો ખોદાતો હતો ત્યારે જુવાન સીસા અને સલફેટથી જડિત મળી આવ્યો. જાણે આરામ કરવા જરા લાંબો થયો છે ને થોડીવારમાં કામે લાગશે…

તે મૃત્યુ દેહને ઓળખવા માટે તેના મા બાપ કે મિત્રો જીવતા નહોતા. અંતમાં પેલી પ્રિયા જે બુઢ્ઢી થઈ ગયેલી તે લાકડીના ટેકે જોવા આવી. જોતાંવેત તેને ઓળખી ગ. મૃતદેહને વળગીને રોતી જાયને ભગવાનનો પહાડ માનતી જાય કે તેને આખરે છેલ્લી વાર દર્શન કરવા મળ્યા. પછી તેણે સૌને પચાસ વર્ષ પહેલા થયેલા પ્રેમ પ્રસંગની વાત કરીને જણાવ્યુ કે લગનને અઠવાડિયાની જ વાર હતી. આ સાંભળી આજુબાજુ ઉભેલા લોકોની આંખ ભીની થઈ. સુંદર જુવાનને જોઈ લોકો કલ્પના કરવા લાગ્યા કે આ બુઢ્ઢી જુવાન હશે ત્યારે કેવી સુંદર લાગતી હશે. બુઢ્ઢી તેના જુના સ્વપનોમાં ગરકાવ થઈ ગઈ. તેના અરમાનો પૂરા થયા નહોતા. ન તો જુવાનના હોટ હલ્યા કે આંખો ખૂલી…

બીજે દિવસે બુઢ્ઢીએ લગન કરવા જતી હોય તેવા કપડા પહેર્યા અને ડબ્બામાંથી લાલ કિનારવાળો કાળો રૂમાલ કાઢી કબ્રસ્તાન ઉપર પહોંચી ગઈ. યુવાનના ગળે રૂમાલ લપેટ્યો અને બોલી, “મારા વ્હાલા; આરામ કરો. થોડા વખતમાં હું તમને મળીશ. ભગવાનની કૃપાથી આપણે આખરે મળી શક્યા તેમ પાછી જરૂર ભગવાન આપણી ઉપર ઉદાર થઈ કૃપા કરશે.” જતા પહેલા એક વાર દર્શન કરી ત્યાંથી નીકળી ગઈ.


ભાવાનુવાદ — કોકિલા રાવળ

વાર્તા — પ્રેમની પ્રતીક્ષા, પુસ્તક — विश्व की 50 संवेदनशील कहानियॉं, रुपानतरकार — ब्रह्मदेव, લેખક — અનામી

                                 

ભૌંદ્

નામ તો એનું હતું ઘનશ્યામ પણ ગામમાં સૌ એને ભૌંદ્ ના હુલામણા નામે ઓળખતા. ગોળમટોળ જાડિયો દેહ, જડભરત જેવો ચહેરો અને જોતાં જ મૂરખ જણાઈ આવે તેવી આંખો. આમતો બાઘ્ઘાે, લોકો ઘણા મળે પણ ભૌંદ્ ની વાત કોઈ ઓર જ લાગતી. એની મૂર્ખામીમાં એનો સ્થૂળ દેહ જાણે વધારો કરતો હતો. બધા વાતો કરતા હોય તો વચ્ચે એકાદ વાક્ય એવું બોલી પડે કે એની મૂર્ખામી છતી થઈ જાય. બધા હસી પડે.

કશું કામ સોંપીએ તો એમાંય છબરડા વાળે. લોચા નોજ માણસ. પણ  ફેરો બધાનો ખાય. હસતું મો રાખે. એની ગમે તેટલી મશ્કરી કરીએ તો કદી ગુસ્સે થાય નહિ. એટલે બધાને ગમતો થઈ ગયેલો. છોકરાંઓ અને યુવાનો માટે તો એ મજાકનું સાધન થઈ ગયેલો. કામ સોંપ્યું હોય તો ક્યારેક ઊંધુ છતું કરી નાખે પણ કામ બધાનાં કરે.

ઉનાળાની બપોરે ખડકીના છોકરા પત્તાં ટીચતા હોય તો ભૌંદ્ પાણી ભરી લાવી પીવડાવે. મોટેરાં ગપ્પાં મારતા બેઠા હોયને ગામના રેલ્વેસ્ટેશનની હોટેલથી નાસ્તો મંગાવે તો ભૌંદ્ દોડતો જઈ લઈ આવે. કોઈનું દૂધ લાવી આપે, કોઈની શાકભાજી લઈ આવે, તો કોઈના નાનાં છોકરાં રમાડે. બપોરના સમયે પોસ્ટઓફિસ, બેંક કે સ્કૂલમાં ધક્કાફેરા ખાતો હોય. 

બધેથી થોડીઘણી બક્ષિસ રોકડમાં મળે તેમાં એનો ગુજારો ચાલે. કોઈ કોઈ જૂનાં કપડાં પેંન્ટશર્ટ વગેરે આપી દે તો વળી રમણમૂખીએ તો એને જૂની કાંદા ઘડિયાળેય ભેટ આપેલી, અને વાડાની ઓરડી રહેવાય આપી હતી!

આવો અમારો ભૌંદ્ એક દિવસ ગામમાંથી અચાનક અદશ્ય થઈ ગયો તે ફરી કદી દેખાયો જ નહીં. ગામની બેંકમાંથી એણે મોટી રકમની ધાપ મારી લીધી હતી અને વ્યક્તિગતેય ગામલોકોનું પચાસેક હજારનું ફુલેકુ ફેરવતો ગયો હતો. આટલું ઓછું હોય એમ તે દિવસથી રમણમુખીની છોડી લીલાનોય આજ દિ લગી પત્તો નથી.


લેખક — ડો. હરબન્સ પટેલ  ( ચોકટનો ગુલામ ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક — કોકિલા રાવળ.

સુખી સંસાર

હું અને મારી બેનપણી વાતો કરતા કરતા કારમાં જઈ રહ્યા હતા. ત્યાં તેણે તેના નણંદની વાત કાઢી એટલે મેં ટપકુ મૂક્યુ, “નણંદ-ભોજાઈ, સાસુ વહુના અણબનાવની વાત તો સદીઓથી ચાલી આવે છે.” ત્યાં તેણે મને જવાબ આપ્યો. “બધાંને તેવુ નથી બનતુ . સાંભળો,મારા જ ઓળખીતાની વાત કહું.” જે હું અહીં ટાંકુ છું.

એક સહકુટુંબમાં સૌ સંપીને રહેતા હતા. સાસુ વહુને દીકરીની જેમ રાખતા હતા. બી-એડ ભણેલી વહુને શાળામાં સારી નોકરી મળી ગઈ હતી. વહુને બે નણંદો હતી. તેઓને ભાભી સાથે સારૂ ભળતું. સાંજ પડે ઘરમાં કિલકિલાટ વાળુ વાતાવરણ હતું. જમવાના સમયે સૌ સૌના આખા દિવસની વાતો ચાલે. રજામાં સાથે હરે ફરે.

નણંદોના નામ અલ્પા અને જલ્પા હતા. તેઓ બંને ભણતા ભણતા ઘરકામમાં મદદ કરતા.

watercolor:Kishor Raval

મા-બાપ આધેડ વયે પહોંચ્યા ત્યાં સાજાં માંદા રહેવા લાગ્યા. બાપને શ્વાસની તકલીફ શરૂ થઈ. દમ ચડે ત્યારે માને તેની તહેનાતમાં રહેવુ પડતુ. એક સાંજે બહાર વરંડામાં બેઠા હતા ત્યાં શેરીમાં કોઈએ ટાયર સળગાવ્યા અને તેની વાસને લીધે તેના શ્વાસ રુધાણાં અને દમનો હુમલો આવ્યો. તે સંધ્યાકાળ તેની છેલ્લી હતી…

બાપને ગયાને હજી એક વર્ષ પણ પૂરુ ન થયુ ત્યાં માને છાતીનુ કેન્સર થયુ. બંને દીકરીઓ ઘરકામમાં હોંશિયાર થઈ ગઈ હતી. અલ્પા તો કોલેજમા પણ જવા લાગી હતી. જલ્પાને આગળ ભણવામાં રસ ન્હતો. તેણે કુકીંગ ક્લાસ ભરવાના શરૂ કર્યા. તંદઉપરાંત ટી.વી. માથી પણ નવી નવી વાનગીઓ શીખે અને જાતજાતની રસોઈ બનાવે.

માને ચિંતા રહેતી એટલે મુરતિયા શોધવાની શરૂઆત કરી. પરંતુ મેળ ખાતો ન્હોતો. ત્યાં મેં મારી બેનપણીની વાતમાં ડબકુ મૂક્યુ કે, “આજકાલની છોકરીઓ તો પરણવાની ઉતાવળમા નથી હોતી. તેઓને પોતાની કારકિર્દીમા આગળ ધપવાની ઈચ્છા હોય છે.”

અને તેમ જ બન્યુ. અલ્પાએ પરણવાની ના પાડી. જલ્પાએ રસોડુ સંભાળી લીધુ હતું. આમ બીજા પાંચેક વર્ષ વીતિ ગયા. અલ્પાએ કમ્પ્યુટર સાયન્સ પૂરૂ કર્યુ અને નોકરીએ વળગી ગઈ. મા હવે કેન્સરના છેલ્લા સ્ટેજમાં પહોંચી ગઈ હતી. માના ગુજરી જવા પહેલા ભાભીએ વચન આપ્યુ કે અલ્પા અને જલ્પાની ચિંતા ન કરો હું તેઓને સાચવી લઈશ.

આમ સૌ સંપીને પ્રેમપૂર્વક રહેવા લાગ્યા. ભાઈ- ભાભીના પ્રયત્નો છતાં જલ્પાનો મેળ ખાધો નહીં. પછી જલ્પાએ પણ આશા છોડી દીધી…જલ્પા જલ-પાનમાં ઓતપ્રોતમાં રહેવા લાગી અને સુખી સંસારમાં ગોઠવાઈ ગઈ.


લેખક: કોકિલા રાવળ, નોવેંબર ૨૦૧૯

લીમડો (લઘુકથા)

અગાસીમાં થતાં સળવળાટથી મોટાની આંખ ઊઘડી ગઇ. એ પથારીમાં બેઠો થઇ ગયો. બાપુજીને એણે હળવે – હળવે દાદરો ઉતરતા જોયા. એનાં હૈયામાં ફાળ પડી. બાપુજીને રોકવા એ ઊભો થઇ ગયો પણ પગ આગળ વધ્યા નહિ. એણે ટોર્ચ હાથમાં લઇ ઘડિયાળમાં જોયું. બરાબર પાંચ વાગ્યા હતા. – બસ એ જ સમય. એ ફફડી ઊઠ્યો. એની નજર બાપુજીને જકડી રહી.

બાપુજી દાદર ઉતરી ફળિયામાં રહેલા લીમડાનાં ઝાડ પાસે ગ્યા. લીમડાના કાળા પડી ગયેલા થડને એમણે જોયું. ધીમે – ધીમે ઊંચે ચડતી જતી એમની નજર લીમડાના બળી ગયેલા પાંદડાઓમાં અટવાતી રહી. એ ક્યાંય સુધી ગુમસુમ ઊભા રહ્યા. 

Image credit: currentkids.in

મોટાની આંખ ઊભરાણી. ત્રણ જ દિવસ થયા’તા એ લીમડા નીચે ઘટેલી ગોઝારી ઘટનાને. સવારમાં પાંચ વાગ્યામાં ઊઠી રસોડામાં સ્ટવ પર પાણી ગરમ કરવા ગયેલી બાને આગની જ્વાળાઓએ ભરખી લીધેલી. અંત ઘડીએય ઘરમાં બીજું નુકશાન ન થાય એવું વિચારી બા બહાર નીકળી આ લીમડા નીચે ઊભી રહેલી. એની ચીસોથી જાગી બધાં નીચે ઉતરે એ પહેલાં લીમડાના પાન મૂરઝાઇ ગયાં હતાં.બાપુજી થોડીવાર એ લીમડા નીચે બેઠાં. બા ઊભેલી એ જગ્યાને એમણે પસવારવી શરૂ કરી.

બાપુજીને જોઇ રહેલ મોટાએ ડૂસકાંને ગળામાં જ દાબી દીધું, ને એમની પાસે જઇ બેઠો. લીમડાને જોતાં – જોતાં એમનું માથું મોટાના ખભા પર ઢળ્યું, ને ત્રણ – ત્રણ દિવસથી થીજેલી એમની આંખો બાને ઠારવા મથતી હોય એમ પીગળવા લાગી. 


લેખિકા: નસીમ મહુવાકર
ડેપ્યુટી કલેક્ટર, જિલ્લા સેવા સદન, અજરામર ટાવર પાસે, સુરેંદ્રનગર
મોબાઇલ: 99 1313 5028 / ઇમેઇલ: nasim2304@gmail.com


 

પળભર 

પળભર — એક લઘુકથા — હરીશ મહુવાકર

આવતાંની સાથે જ સીમાએ રોષથી ચંપલને આમતેમ ફેંક્યા. માથું દુ:ખવા માંડ્યું હતું. કેટલો કંટાળો આવતો હતો! કંઇ જિંદગી છે?! સવારથી સાંજ સુધી કામ, કામ ને કામ. પળભરેય નિરાંત ખરી? એક તો એકલાં જ બધું કરવાનું ને વધારામાં અગિયારથી પાંચ ઓફીસ. ટાઇપ કર્યા કરો. ફાઇલોમાં માથું ભરવી રાખો. મમ્મી-પપ્પા પણ અઠવાડિયાથી બહાર. હજુય બે દિવસ નહિ આવે. ઓ ગોડ! હજુ રસોઇ કરવાની, એ યાદ આવતાં જ ભૂખ મરી ગઇ. માથું વધારે દુ:ખવા માંડ્યું. 

ટી.વી. ઓન કર્યું. ‘ગ્રામીણ મહિલાઓ કે લિએ’ કાર્યક્રમ આવતો હતો. ઓહ ભગવાન! ટી.વી. – ભંગાર ગીતો, બી.બી.સી. ન્યુઝ, કેટલીયે ચેનલ ફેરવી. આ લોકોને મનોરંજન જેવું કંઇ આપતા જ નથી આવડતું. ટેબલ પર પડેલા ફ્લાવરવાઝને જોરથી ફેંકી જ દેત. મનને માંડ કાબૂમાં રાખ્યું. 

ત્યાં નીચે પગમાં પુસ્તક ઠેબે આવ્યું. એનો ગુસ્સો વધારે આક્રમક બન્યો. પુસ્તકનો જોરથી બેડ પર ઘા કર્યો. 

મન ઉદ્વિગ્ન થઇ ગયું. આંખોમાં ભાર લાગવા માંડ્યો. ડ્રેસને ચેન્જ કરવાની દરકાર કર્યા વિના એ બેડ પર પોતાના શરીરને ફેંકવા જતી હતી ત્યાં અચાનક જ ટેલિફોન રણકી ઉઠ્યો. 

“વાઉ! સુમિત?! જુહુ બીચ?!!”

પળભરમાં બધું જ બદલાઇ ગયું.

Photo: Kokila Raval

‘અમે’, 3/ એ, 1929, નંદાલય હવેલી પાસે, સરદારનગર, ભાવનગર 364 002 ગુજરાત, ભારત
+91 9426 2235 22 /  ઇમેઇલ: harishmahuvakar@gmail.com

 

ફૂલના રંગ

અમીત માધ્યમિક શાળામાં શિક્ષક હતો. કામિની પણ એની જ શાળામાં શિક્ષિકા તરીકે કામ કરતી હતી. રોજ મળવાનું થતું, વ્યવસાયની ઓળખાણ સામાન્ય ઔપચારિક્તા ઉપરથી ઢળતી ઢળતી ધીરે ધીરે અમીત પ્રતિ ઢળતી જતી હતી. અમીત યુવાન હતો. કામિની યુવાન હતી. યુવાનીના દિવસો, સાહસો કરી નાખવાના દિવસો, બાગી દિવસો, બેયની ચારે બાજુ ઘૂમરાતા હતા.

આવું કાંઈક હતું અને ત્યાંજ શાળાની દિવાલ પર કોઈએ લખી નાખ્યું ‘અમીત+કામિની’ = અમર પ્રેમ. કોઈની આવી તોફાની પ્રવૃતિ પછી શાળાના વિદ્યાર્થીઓમાં અને શિક્ષકોમાં ચર્ચાને ચગડોળે ચઢી.

અમીત આજ સુધી કામિનીને સહકાર્યકર તરીકે જ જોતો હતો. પણ હૈયાની ધરતીમાં ધીરે ધીરે કાંઈક વવાતું ગયું. અને ફાંકડો, ખુબસૂરત અમીત અણજાણ પણ – દિલના છૂપા ખૂણે – કામિનીને ચાહવા લાગ્યો. દરરોજ બનતા પ્રસંગોને એણે ઝીણવટથી જોવા માંડ્યા તો એને પ્રતિતી થવા માંડી કે સામી બાજુથી પણ સાનુકુળ અણસાર મળતા હતા. હવે તો જરૂર હતી માત્ર પ્રણયના એકરારની. પણ કોણ શરૂઆત કરે? દિવસો વીત્યા.

watercolor: Kishor Raval

શનિવારનો દિવસ હતો. અમીત શાળાએ જવા સવારના નીકળી પડ્યો.

ઘરઆંગણેના બગીચામાંથી એક ગુલાબી રંગનું ગુલાબનું ફૂલ ચૂંટ્યુ પાકા નિર્ણય સાથે કે આજે તો કામિનીને હાથો હાથ આ ફૂલ આપી હૈયાની વાત કહી જ દેવી. શાળા આવી પહોંચી. બધા શિક્ષકો પ્રાર્થના ખંડમાં હતા. પ્રાર્થના ચાલતી હતી. અમીતે ઘડિયાળ તરફ જોયું તો શિક્ષક ખંડમાં પોતે થોડો મોડો પડ્યો હતો.

કામિની પણ શિક્ષકખંડમાં હાજર હતી. પણ એની બાજુમાં ઊભા રહી આ કોણ કામિનીના વાળમાં ઘેરા લાલ રંગનું ગુલાબનું ફૂલ મૂકી રહ્યું હતું?

એ હતાં નિતીનકુમાર, સહ – શિક્ષક. કામિની અર્થભીનું શરમાતી હતી. હાથમાંનું ગુલાબ કોટના ખીસ્સામાં મૂકતાં અમીત શિક્ષકખંડના બારણેથી પાછો વળી ગયો.

લેખક: ડો. હરબન્સ પટેલ ( ચોકટનો ગુલામના સૌજન્ય થી )

સંપાદક : કોકિલા રાવળ

પીંકી

મકાન માલિક ભાડા માટે તકાદો કરીને બકતો બકતો ચાલ્યો ગયો પછી એણે થોડી વાર પથારીમાં પડ્યાં પડ્યાં અનિમેષ નેત્રે છત ભણી જોયા કર્યું. પછી આંખો મીંચી દીધી, પણ ત્યાં જ કરિયાણાવાળા રતિલાલ શેઠનો નોકર કિશન ઉઘરાણીનું કાગળિયું હાથમાં રમાડતો આવી પહોંચ્યો અને એને ઢંઢોળવા મંડ્યો.

લોચા વાળતી જીભે દયામણો ચ્હેરો કરી ‘આવતે અઠવાડિયે ચોક્કસ’ એમ કહી એને જેમતેમ કરી માંડ માંડ વિદાય કર્યો. પણ એય તે જતાં જતાં બબડાટ કરતો ગયો.

અંદરના ઓરડામાંથી લક્ષ્મીનું આછું ડુસ્કું સંભળાયું. એ બેઠો થયો ખૂણામાં લપાઈને શૂનમૂન ઊભેલી પાંચ વરસની પીંકી ભણી નજર ફેંકી એવી જ ઝડપથી પાછી ફેરવી લઈ પથારીમાંથી ઉઠી પાસે જ પડેલી આરામ ખુરસીમાં ફસડાઈ પડ્યો. ફરી પાછી એણે આંખો મીંચી દીધી.

બેચાર પળ વીતી ન વીતી ત્યાં તો હળવેકથી ફરી પાછું કોક એને ઢંઢોળતું હતું. જોયું તો પીંકી એના નાના નાના હાથો વડે પૈસા મૂકવાનું પાકીટ ધરીને ઊભી હતી ! ગયે મહિને પીંકીના જ્ન્મ દિવસે એણે પાંચ રૂપિયા પીંકીને ભેટ આપેલા. લક્ષ્મીએ તે મૂકી રાખવા માટે એને નાનું પાકીટ આપેલું. રોજ રાતે એ પાકીટ પીંકી, ઓશિકે મૂકી સૂઈ જતી. આજે એ પાકીટ પીંકી વગર કશું બોલ્યે ચાલ્યે પપ્પા સામે ધરી રહી હતી. એને બિચારીને ક્યા ખબર હતી કે ઘરમાં બચેલા એ છેલ્લા પાંચ રૂપિયાય પપ્પાએ એના ઓશિકેથી લઈ લીધા હતા ને પાકિટ તો ખાલી હતું!

પીંકીને એકદમ સોડમાં ખેંચી લઈ ચુંબનોથી નવરાવતી વખતે એની આંખોમાં પાણી છલકી આવ્યાં ત્યારે બારણાવચ્ચે ઊભેલી લક્ષ્મીય આંખ આડે પાલવનો છેડો અડાડી રહી.

લેખક: ડો. હરબન્સ પટેલ, ચોકટનો ગુલામ

પરદેશી પ્રીતમ

અમેરિકામાં એક નાગર કુટુંબ રહે. તેઓ તેના એકનાએક દીકરા સાથે રંગે ચંગે રહેતા હતાં. પૈસે ટકે સુખી હતા. દીકરો અશોક એન્જિનીયર થઈને નોકરીએ લાગી ગયો હતો. અશોકને ફરવાનો ભારે શોખ. શનિ-રવીમાં ઘરમાં ટકે જ નહીં. મા-બાપને તેને પરણાવવાના ઓરમાન હતા. ત્રીસેક વર્ષનો થયો હતો પણ પરણવાની ના જ પાડે. મા-બાપ સારા નાગરોના કુટુંબને શોધી છોકરીઓના ફોટા બતાવે.

થાકીને નેઓએ ભારતના સગાઓને પણ વીનંતિ કરી. ત્યાં ભાવનગરથી મામીનો ફોન આવ્યો. તેણે વાત વાતમાં કહ્યું કે: અમારી પાડોશમાં સંસ્કારી નાગર કુટંબ રહે જેની દીકરી અરૂણાં રૂપાળી છે. તેણે હમણાંજ શામળદાસ કોલેજમાં બી-એ નો અભ્યાસ પૂરો કર્યો છે. ઈંગલીશ પણ સારૂ જાણે છે. મા-બાપે દીકરા સાથે પ્લાન કર્યો કે થોડા દિવસ મામાને ઘેર રહી પછી બધા ગોવા ફરવા જશું.

અશોકનો કન્યા સાથે મેળાપ કરાવ્યો. જોતાવેંત અશોકને થયું કે this is it! સાદાઈથી લગ્ન કર્યા અને સાથે ગોવા પણ ફરવા લઈ ગયા. અરૂણાને વીઝા મળે પછી જવાનુ હતુ. મા-બાપ અશોક સાથે અમેરિકા પહોંચી ગયા.

દીકરો અંતે થાળે પડ્યો તેની ખુશાલીમાં સૌ ઓળખીતાઓને મીઠાઈ વહેંચી. અશોક યથાવત શની-રવી ફરવા નીકળી જતો. દસેક મહિનામાં વીઝા મળતાં અરૂણા આવી ગઈ. તેઓએ રીસેપ્શન ગોઠવ્યું.

અરૂણા સારી રીતે કુટુંબમાં ભળી ગઈ. સાસુ વહુને સારૂ ભળતુ. અશોકનુ શનિ-રવીમાં ફરવા જવાનુ અટક્યુ નહી. અરૂણાને સાથે ન લઈ જાય. મા-બાપને નવાઈ લાગી. તેઓએ અશોકને પૂછ્યુ કે અરૂણાને કેમ સાથે નથી લઈ જતો. તો જવાબ મળ્યો કે તમને નાગરાણી વહુ જોઈતી હતી તે મળી. મારે તો બીજી પટેલ ફ્રેન્ડ છે. તમે મને તેની સાથે લગ્ન કરવા ન દેત. હુ શનિ-રવીમાં તેની સાથે રહેવા અને ફરવા જાઉં છું.

લેખિકા: કોકિલા રાવળ, માર્ચ ૨૦૧૯

ચાર ચિનાર

હું નવો સવો કોલેજમાં અધ્યાપક તરીકે જોડાયો તે દિવસોની વાત છે. SYBA નાં વર્ગમાં ગુજરાતી શિખવતો હોઉં ત્યારે હંમેશાં એમ બનતું — તેજલ અમીન મારી સામુ ટીકી ટીકીને જોયા જ કરતી.

શરૂઆતમાં તો મને એમ લાગ્યું કે એ વિદ્યાર્થીની બહું ધ્યાનથી મારું વકતવ્ય સાંભળે છે. પણ બે ત્રણ દિવસ સતત એમ ચાલ્યું એટલે મને કઈંક બીજા જ વિચારો આવવા લાગ્યા. પછી તો વળી એવુંય બનવા લાગ્યું કે હું વર્ગમાં નોટ્સ લખાવતો હોઉં ત્યારે ય તેજલ તો મારી સામું જ જોયા કરતી હોય. બીજાં બધા વિદ્યાર્થીઓ લખવામાં મશગુલ હોય ત્યારે એ લખવાનું કોરે મૂકી મારી સામે ત્રાટક માંડી બેઠી હોય!

નવી નવી નોકરી… અને આવી સરસ નોકરી કોઈ એક કાચી ઉંમરની છોકરી મારી સામે ટીકી ટીકીને જોયા કરે એને જ કારણે ખોવી પડે એ માટે હું તૈયાર નહતો. વળી મારી આર્થિક સ્થિતિય કાંઈ એટલી બધી સારી નહોતી કે મને પરવડે. વળી હું પરણિત હતો અને બે બાળકો તથા પ્રેમાળ પત્નીનો મારો નાનકડો સુખી સંસાર હતો. કાચી ઉંમરની છોકરી પ્રતિ મને કોઈ આકર્ષણ કે પ્રેમાંકૂરો ફૂટી નીકળે એવી કશી ખાસ સંભાવના ન્હોતી. અને નૈતિક રીતેય — આજકાલ મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં બને છે તેમ ભાવુક છોકરીઓની કુમળી લાગણીઓનો ગેર ફાયદો ઉઠાવવાનોય મારો ઈરાદો ન્હોતો. હું તો હતો સીધોસાદો આદમી.‘લફરા’ ની મને સૂગ હતી ત્યાં વળી આ તેજલ અમીન.

કોલેજ તરફથી કાશ્મીરની ‘ટૂર’માં મારે જોડાવું પડ્યુ. મને પાક્કો વ્હેમ હતો કે ‘ટૂર’માં જનારા અધ્યાપકોમાં મારું નામ જોઈને જ તેજલે પોતાનું નામ લખાવ્યું હતું. આ વ્હેમ ખાત્રીમાં ત્યારે પલટાવા માંડ્યો કે આખેયે પ્રવાસ દરમિયાન તેજલે — અને એની આંખોએ — મારો પીછો કર્યા કર્યો. હદ તો ત્યારે થઈ ગઈ કે જ્યારે એક સાંજે ચારેક વાગ્યે અમારા ઉતારા બહાર અલાયદી ઈઝી ચેર નાખી હું સિગાર ફૂંકી રહ્યો હતો. ત્યારે હળવા પગે તેજલ મારી નજીક આવી અને પછી હિંમતભેર મારી સમક્ષ પ્રસ્તાવ મૂક્યો: “સર, આજે સાંજે આપણે ચાર ચિનાર બાજુ ફરવા જઈશું?” પછી તો મને સ્હેજ ગભરામણ પણ છૂટી. જ્યાં સુધી આ વાત મારી અને એની વચ્ચે હતી ત્યાં સુધી તો ઠીક, પણ પછી જો બીજા કોઈના ધ્યાન પર આવે તો?

“કોણ, કોણ?” થીરકતા અવાજે મારાથી પૂછાઈ ગયું.

“આપણે બે” તેજલે ધીમેથી જવાબ આપ્યો.

મને થયું: આ નાદાન છોકરીનો ભ્રમ ભાંગવાની ક્ષણ આવી પહોંચી છે. એટલે મેં એને નીચે બેસવા કહ્યું. પછી મારા સુખી લગ્નજીવન, મારી પત્ની મારાં બાળકો, યુવાનીની લપસણી ધરતી પર એણે રાખવી જોઈતી સાવધાની વગેરેવગેરે કંઈ કેટલુંય એક ટૂંકા પ્રવચનમાં મે એને કહી સંભળાવ્યું. આખોય સમય એ નીચું મોં કરી ધરતી ખોતરતી રહી. મેં મારું વકતવ્ય પૂરું કર્યું. એટલે એણે કહ્યું: ‘સર મારે તો તમને એ જગ્યા બતાવવી હતી જ્યાં બે વર્ષ પહેલાં મારા એકના એક સગા મોટાભાઈનું મૃત્યું થયું હતુ, અને એ જણાવવું પણ હતું કે એ તદન તમારા જેવા માત્ર દેખાવમાં જ નહી બોલવે-ચાલવે, પહેરવે- ઓઢવે, હાઈટ બોડીમાં બધી રીતે તમારા જેવા જ હતા.’


લેખક: ડો. હરબન્સ પટેલ
પુસ્તક: ચોકટનો ગુલામ