રોલ નંબર પાંચ

કોઈ બોલ્યું નહિ એટલે મેં જરા મોટે અવાજે રીપીટ કર્યુ, ‘રોલ નંબર પાંચ…?’

‘એ નથી આવ્યો સાહેબ… રોજ મોડો જ આવે છે.’ બીજા બાળકો બોલ્યા.

મને યાદ આવ્યું. થોડા મહિના પહેલા પણ આવું જ થયેલું. હું ત્રણ-ચાર વાર રોલ નંબર પાંચ ની બૂમ મારી પણ એ આવ્યો નહોતો. થોડી વાર રહીને ધીમે પગલે એ વર્ગમાં આવેલો.

મેં તરત જ રોક્યો, ‘કેમ આટલા મોડા મારા સાહેબ ?’

એ કંઈ બોલ્યો જ નહિ.

‘જા તારા મમ્મીને બોલાવી આવ.’ મેં કહ્યું. એનું ઘર નજીક જ હતું.

‘હું ઊઠ્યો ત્યારે મમ્મી ઘરે નો’તી.’ આટલું બોલી એ રડવા લાગ્યો.

‘અરે? મમ્મી નહોતી એમાં રોવા માંડવાનું ભાઈ? જા પપ્પાને લેતો આવ.’

‘ઈ પણ સવારથી રોવે જ છે સાયેબ…’ આંસુ લૂછતા એ બોલ્યો. આખા ક્લાસરૂમની સાથે મારાથી પણ હસી પડાયું, ‘પપ્પાયે રોવે છે? તારી જેમ?’

એ મારી સામે જોઈ રહ્યો, ‘હું બોલાવા નહિં જાઉં સાયેબ.’ એના દયામણા અવાજથી હું વધુ નારાજ થયો. ‘રહેવા દે, હું જ ફોન કરીને બોલાવું છું… જા બેસી જા.’

મેં ટેબ્લેટમાંના એના પિતાના કોન્ટેકમાંથી એનો નંબર કાઢ્યો ને ફોન કરી એના પપ્પાને આવી જવા કહ્યું. જોકે છેક રીસેસના સમયે એ આવ્યા એ મને ગમ્યું નહોતું.

નાસ્તો કરવાનું મુલતવી રાખી મેં તેમની સાથે વાત શરૂ કરી, ‘જુઓ તમારું ઘર નિશાળની સાવ સામે છે, અને તોયે તમારો છોકરો આમ મોડો આવે? એટલે તમને બોલાવ્યા છે.’

ક્લાસમાં બાળકો નહોતા એટલે મારા સવાલને સાંભળ્યા વગર જ એ માણસ ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા માંડ્યો. હું અચંબામાં પડી ગયો. આ પરિવારને રડવાનો આવો કોઈ માનસિક રોગ હોવાનું મારી જાણમાં નહોતું.

મેં પૂછ્યું, ‘થયું છે શું?’ મેં એને ખુરશી પર બેસાડ્યા. મારી વૉટરબૅગનું પાણી આપ્યું. એ હળવા પડ્યા.

‘તમારાથી શું છુપાવું સાહેબ.. મહેશની મમ્મી..’

‘કેમ? તેની મમ્મીને શું થયું? ફરી ચોથી ડીલીવરી? કે પછી કોઈ બીમારી?’

‘ના સાહેબ, એ તો તમે કહેલું એમ નાના કુટુંબની વાત મેં બરાબર યાદ રાખી છે.’

‘તો? તો થયું શું?’

‘એની મમ્મી રાતે જ.. ભાગી ગઈ છે.. ધનસુખ સાથે.. એની સાથે હીરા ઘસતો.. નવી બાઈક લઈ રખડતો.. એની સાથે.. સાહેબ.. મેં સગ્ગી આંખે..’ એ ફરી ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડવા લાગ્યો. હું એના દર્દને સમજવા કોશિશ કરવા લાગ્યો. એની આંખમાંથી કચડાયેલા સપનાઓનો કાટમાળ ખરી રહ્યો હતો. મેં એને સાંત્વના આપી શાંત પાડ્યો.

જતા જતા કહેતો ગયો, ‘સાહેબ મહેશને આ વાત કરતા નહિ. હું થોડા દિવસમાં એને મનાવી પાછી લઈ આવીશ. નાનકાને સાથે લઈને ગઈ છે. મને એની ફિકર છે. હું મહેશને રોજ તૈયાર કરીને મોકલી દઈશ, જરા મોડું થાય તો સાચવી લેજો.’

તરછોડીને ચાલી ગયેલી પત્નીને મનાવી લાવવાના એના ભરોસાને મનોમન સલામ કરતા મેં એને ખાતરી આપી કે ‘મહેશની ચિંતા કરતા નહિ. હું તેનું ધ્યાન રાખીશ.’

તેના ચહેરા પર એક બેબસ બાપ અને એક લાચાર પતિની રેખાઓ આપસમાં જ ટકરાઈ રહી હતી. એ મેં જોઈ હતી.

બસ એ દિવસે એની આંખોમા મેં આપેલા ભરોસાને યાદ કર્યો અને આજે હજુયે ક્લાસમાં પહોંચી ન શકેલા ગેરહાજર મહેશની હાજરી પૂરી દીધી.


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

રોલ નંબર ચાર

યસ સર. આ વંદના હતી. એનો ફોટો પણ અનોખો હતો, બે આંગળીઓનો ‘વી’ બનાવી વિનિંગ પ્રોફાઈલમાં હસતી હતી.

પહેલા જ્યારે ટેબ્લેટમાં એનો ફોટો નહોતો ત્યારે મેં એને બોલાવી. એ હળવે રહી પાસે આવી, મે કહ્યું, ‘તારો ફોટો નથી, ટેબ્લેટમાં પાડવો પડશે. અહિ ઊભી રહી જા, આ દીવાલ પાસે.’

એ દીવાલને અડકીની ઊભી રહી. હું ફોટો પાડવા જતો હતો ત્યાં કહે, ‘ઊભા રહો સાહેબ, એમ બધાના જેવો નહિ, આમ… આ રીતે પાડો મારો ફોટો.’ કહીને એણે જમણા હાથની બે આંગળીઓનો ‘વી’ બનાવી વી ફોર વિક્ટરીની પોઝીશનમાં ઊભી રહી.

એકવાર અમે બે શિક્ષકો બાળકોને સાથે લઈ સંગીત-ખુરશી રમાડતા હતા. સાથે અમે પણ રમતમાં જોડાયા. એ વખતે વંદના દોડતી પાસે આવી અને કહે, સાહેબ તમારે પેલા સાહેબને હરાવી દેવાના છે હો… જો જો, હારી ન જતા.’

photo credit: miraclefoundationindia.in

પણ રમતના અંતે હું હારી ગયેલો. એ નિરાશ થઈ અને ગુસ્સામાં પાસે આવી ને વંદના બોલી, ‘મેં કહ્યું એમ કેમ ન કર્યું? શું કામ હારી ગયા? હવે બીજી વાર ધ્યાન રાખજો, હારી ગયા તો કટ્ટી!’ એ ખરેખર ખૂબ ગુસ્સામાં હતી. પહેલી વાર એની વાત ધ્યાનમાં નહોતી લીધી પણ આ વખતે મને થયું કે હારી જઈશ તો એ રડવા જ માંડશે.

સંગીત-ખુરશી નો બીજો રાઉન્ડ શરૂ થયો. જેમ જેમ રમત આગળ ચાલી તેમ તેમ વંદનાની બૂમો અને સૂચનાઓ વધતી જ ગઈ. મને હારવા કરતા એની ચિંતા થવા લાગી. હારીશ તો એને કેમ સમજાવીશ એ વિચારતો હું રમતો હતો. અંતે એની પ્રાર્થના ફળી ને હું જીત્યો. એ પળે એ દોડતી આવી ને જોરથી મને વળગી ગઈ, ‘મેં કહ્યું તું ને સાહેબ, તમારે જીતવાનું જ હતું… મેં કહ્યું તું ને… મેં કહ્યું તું ને…’ મને જ નહિ બીજા બાળકોને પણ એ આ વાત મોટેમોટેથી કહેવા લાગી. મેં પણ વી ફોર વિક્ટરી માટે બે આંગળીઓ ઊંચી કરી.

એ વખતે એની આંખોમાં છલકાતી ખુશી જોઈ મને લાગ્યું કે હા, આજે તો હું જીતી ગયો છું!


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

રોલ નંબર ત્રણ

યસ સર.. કહેતોક ને નીતેશ ઊભો થયો. ક્લાસમાં સૌથી હોશિયાર અને ચપળ વિદ્યાર્થી. એક સવાલ પૂછો તો ત્રણ ત્રણ જવાબ આપે. રમતગમતમાં પણ આગળ અને ભણવામાં પણ આગળ. શરૂઆતમાં જોકે મેં એના પર ખાસ ધ્યાન નહોતું આપેલું પણ ધીરે ધીરે એની હરકતો મારું ધ્યાન ખેંચતી રહેલી.

એનું પ્રોફાઈલ પિક્ચર અનોખું રાખેલું. તેના ફોટામાં એક હાથે પ્લાસ્ટર હતું. એ વખતે શેરીમાં નિકળેલ એક રીક્ષાની પાછળ ટીંગાવા જતા પડી ગયેલો. પડોશમાં રહેતા છોકરાઓએ સમાચાર આપેલા કે નીતેશ એક મહિનો નહિ આવે. હાથ ભાંગ્યો છે એટલે સાજા થતા વાર લાગશે.

પણ થોડા દિવસ પછી મને એમ થયું કે રૂબરૂ નીતેશને જોઈ આવું તો સાચી પરિસ્થિતિ નો ખ્યાલ આવે.

એટલે મેં એમના પડોશમાં રહેતા છોકરાવને કહ્યું, ‘મને એમને ઘેર લઈ જશો?’

છોકરાઓએ ના પાડી, મેં કારણ પૂછ્યું તો કહે, ‘એના ઘર પાસે એક કૂતરું કરડે છે. અમને બીક લાગે.’

પણ દૂરથી મને એનું ઘર બતાવવાની શરતે એ લોકો મને લઈ ગયા. એ રીતે હું ગયો ત્યારે પ્લાસ્ટરવાળા હાથ સાથે નીતેશ શેરીની બહાર મારી સામે મને લેવા આવ્યો ને કહે, ‘હુ કેમ સામે આવ્યો ખબર છે સાહેબ? હું આવું તો શેરીનું કૂતરુ તમને કરડવા દઊં નહિ, એટલે આવ્યો.’

મને ઘરે આવેલો જોઈને એ ખુશ થયેલો. મેં એને સમજાવ્યું કે પ્લાસ્ટર તો ડાબા હાથે છે, વળી ચાલવામાં કઈં તકલીફ નથી, તો નિશાળે તો આવી શકાય. તને ફાવે તેવું કામ આપીશ. એ સમજી ગયેલો, બે દિવસ પછી નિશાળે આવવા લાગ્યો. અને બમણા ઉત્સાહથી ભણવા લાગ્યો. જો કે જમણા હાથથી લખવામાં એને મુશ્કેલી પડતી હતી ત્યારે મને ખ્યાલ આવ્યો કે એ ડાબેરી હતો!


આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

રફુચક

તરલાબેન બહુ સુખેથી રહેતા હતાં. તેના વર તનસુખભાઈને ધમધમતો હોટેલનો ધંધો ચાલતો હતો. તરલાબેન તેમના ધંધામાં માથુ ન મારતા. બંનેને ભળતું પણ સારૂં. બંને તેના આવનાર બાળકની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. તરલાબેનને આઠમો માસ ચાલી રહ્યો હતો.

watercolor: Kishor Raval

એક રાતે તનસુખભાઈ ઘેર જ ન આવ્યા. રફુચક થઈ ગયા. બીચારાં તરલાબેન આખી રાત પડખા ઘસતા, રડતાં પડી રહ્યા. જાતજાતના વિચારે ચડ્યાં. કોઈ કારણ દેખાણું નહીં. બીજી કોઈ ખરાબ ટેવ પણ નહોતી. સુવા જતાં પહેલા પોતાના ભાઈને પણ ફોન કરી જણાવ્યું. ભાઈએ કહ્યું સવાર સુધી રાહ જો. હું સવારે બધી તપાસ કરાવું છું. પણ સવાર કેમ પાડવી! તેને કોઈ કારણ ન દેખાતા તનસુખભાઈના અકસ્માતના સમાચાર મળશે તેવા જ વિચાર આવતાં હતાં….

સવારે ભાઈ આવે તે પહેલા તો દરવાજાની બેલ વાગવી શરૂ થઈ ગઈ. એક પછી એક તકેદાર આવવા લાગ્યા. તનસુખભાઈએ ધંધામાં મોટી ઉધારી કરેલી અને ખોટ ખાધેલી. તેમનુ ઘર ડેલામાં હતું. સોસાયટીના મેનેજરને ખબર પડી, તરલાબેનની દયા આવી. તેણે ઘર ઉપર નોટીશ મૂકી દીધી કે ઘરમાલિક બહારગામ ગયા છે. અને બહારથી તાળુ મારી દીધું. અને તેમને ધરપત આપી કે ભાઈ આવશે ત્યારે તાળુ ખોલીશ. ભાઈને ફોન કરજો કે તમને મોડેથી આવીને તેડી જાય.

પછી તો ભાઈ આવીને તેડી ગયા. ટાઈમ થતાં તેની સુવાવડ પણ કરી. બાબો થોડો મોટો થયો એટલે તેને અલાયદુ ઘર પણ લઈ આપ્યું. આગલા ઘરને સમયસર તાળુ મારેલું એટલે ઘરવખરી બચી ગયેલી. ભાઈ તેને નીયમિત મદદ કરતાં રહેતાં.

તરલાબેન ભણેલા હતા એટલે તેણે ટ્યુસન શરૂ કરી દીધાં. મનને કામમાં પરોવ્યું. આમ સ્વતંત્ર જિંદગી શરૂ થઈ. ધીમે ધીમે તેમને હિંમત પણ આવતી ગઈ. બાબો પણ મોટો થવા લાગ્યો.

થોડાં વર્ષ પછી તનસુખભાઈ કોઈ સગાના લગ્ન પ્રસંગે ગયા હશે ત્યારે તે તેના સાઢુભાઈને મળ્યા. તરલા કયાં રહે છે તે પૂછ્યું તો સાઢુભાઈ કહે ઘેર આવો એટલે બધી વિગત આપીશ.

થોડાં દિવસમાં તો તનસુખભાઈએ સાઢુભાઇને ઘેર બેલ મારી. શાળીએ ઘર ખોલ્યું. તનસુખભાઈને જોઈ દરવાજા વચ્ચે ઉભી રહી અને તાડુકી: “શું મોઢું લઈને આવ્યા છો? ખબરદાર મારા ઘરમાં પગ મૂક્યો છે તો!” સાઢુભાઈ દરવાજા આગળ આવીને બોલ્યા “ઓફિસે મળવા આવજો. અત્યારે જાવ.”

બીજે દિવસે તનસુખભાઈ ઓફિસે પહોંચી ગયા. સાઢુભાઈ વ્હાલા થઈ બધું ભખભખી ગયાં. તેને એમ કે શાળીને પાછું સુખ મળે.

તનસુખભાઈ એક સાંજે તરલાબેનને ઘેર પહોંચી ગયા. ઘણી માફી માગી. તરલાબેન એકના બે ન થયા. અને કહ્યું કે તમારામાંથી હવે મને વિષ્વાસ ઉડી ગયો છે. હું તમારી સાથે નહીં રહી શકુ. 

તનસુખભાઈ દીકરાને જોઈ ખુશ થયા. દીકરાને બોલાવ્યો, “આવ બેટા.” દીકરો શરમાઈને માના ખોળે ભરાયો. તનસુખભાઈ ઉઠ્યા અને જતાં જતાં કહેતા ગયા…”આપણાં બાબાની ભણાવવાની જવાબદારી હું લઉ છું.” તરલાબેને બાબાના ઉજળા ભવિષ્ય માટે વિચાર કરી કહ્યું, “ભલે”.

તનસુખભાઈએ બેંગલોરમાં તરલ નામની ફાઈવ સ્ટાર હોટેલ ખોલી અને પાછાં તેના ધંધામાં ડૂબી ગયા. દીકરો મોટો થયો ત્યાં સુધી તરલાબેન તેને તેના પપ્પા સાથે વેકેશનમાં મેળાપ કરાવતા. કોલેજમાં ગયો ત્યારે તનસુખભાઈએ તેને દસ લાખનો ચેક લખી આપ્યો.

આજે છોકરો એન્જિનિયર થઈ ગયો છે. અને સારી નોકરીએ લાગી ગયો છે. તરલાબેન હજી ટ્યુશન કર છે અને આનંદથી રહે છે.


લેખક: કોકિલા રાવળ, જાન્યુઆરિી ૨૦૧૮, ભાવનગર

રોલ નંબર બે..

‘યસ સર…’ લકી ઊભી થઈને જરા મોટેથી બોલી. આમેય એનો અવાજ મોટો ને બોલકી પણ ભારે. હાજરી પત્રકે તો એનું નામ લક્ષ્મી જ હતું પણ ઘરમાં બધા એને લખી કહેતા, હું એને જરા વધારે સુધારીને લકી કહેવા માંડયો!

એકવાર બાજુના વર્ગવાળા શિક્ષિકા બહેને મને પૂછેલું પણ ખરું, ‘તમે એને લકી કેમ કહો છો?’

દરેકને આપતો એ જ જવાબ મેં તેમને પણ આપેલો, ‘એ મારા માટે લકી છે. એ જ્યારથી મારા વર્ગમાં આવી ત્યારે આપણને પગારપંચનો લાભ મળેલો ને? એટલે આપણા બધા માટે એ લકી જ ગણાય!’

ટેબ્લેટમાં એનું પ્રોફાઈલ પિક્ચર જોતાં મને હસવું આવ્યું. તેણે ચશ્મા સાથે ફોટો પડાવેલો. કેવી ભદ્દી લાગતી હતી! હા, એ વખતે એ ચશ્મા પહેરતી. જો કે હવે એને ચશ્માથી આઝાદી મળી ગઈ છે.

મારા વર્ગમાં એ અરધા સત્રથી આવી હતી. આમ તો તેનો વર્ગ ઉપરના માળે હતો પણ એને પગની કોઈ કાયમી તકલીફ હતી એટલે તેના વર્ગશિક્ષકે મારા વર્ગમાં બેસડવા વિનંતી કરી અને ભલામણ પણ કરી, ‘ત્રણ મહિના આને પગમાં પાટો રહેવાનો છે ત્યાં સુધી એનું નામ તમારામાં રાખો. પછી જોઈએ. અને હા, ચશ્માના કૅમ્પમાં એને મફત ચશ્મા મળ્યા છે. આ છોકરી જરા આળસુ છે, જો તમે ઢીલા રહેશો તો એ ચશ્મા પહેરશે નહિ.’

watercolor: Kishor Raval

‘બરાબર.’ કહી મેં એનું નામ મારા રજીસ્ટરમાં લઈ લીધું.

બીજે દિવસે એ ચશ્મા વગર જ આવી. મેં પૂછ્યું, ‘લકી, ચશ્મા ક્યાં?’

‘મારે ચશ્મા નથી પહેરવા સાયબ.’ જરા પગ પછાડતા એ પહેલે જ દિવસે મારાથી રીસાણી. મને થયું એક દિવસ જવા દઉં. 

‘ચાલ આજે તારે સૌથી આગળ બેસવાનું, કાલે ચશ્મા લાવજે હોં.’ મેં તેને આગળ બેસાડી. પણ થોડી વાર પછી મેં જોયું કે કોઈ કારણસર એ પાછળ જઈને બેસી ગઈ.

મેં પૂછ્યું, ‘કેમ પાછળ બેઠી? આજે તારી પાસે ચશ્મા નથી એટલે મેં તને આગળ બેસાડી છે.’

‘સાયબ મને તો આઘેથીયે બધું બરાબર દેખાય છે.’ એ બોલી.

મને થયું એને ભણવામાં જ રસ નહિ હોય એટલે પાછળ બેસવા આમ બોલે છે. નિશાળમાંથી મફત મળ્યા છે એ ચશ્મા એને પહેરવા જ નથી. એને બરાબર દેખાય છે કે નહિ એની મેં મારી સૂઝ પ્રમાણે કસોટી કરવાનું ચાલુ કર્યું. મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે હું ખોટો સાબિત થયો. એણે તો દૂરથી પણ બધું સ્પષ્ટ વાંચી બતાવ્યું ત્યારે મને નવાઈ લાગી. આંખની તપાસમાં ડૉક્ટરલોકો પણ સ્ટુડન્ટ્સને ભરોસે બધું છોડી દે તો જ આવું થાય. જોકે સામાન્ય આરોગ્ય તપાસ માટે મેડીકલ સ્ટુડન્ટ્સ આવતા હોય છે પણ આંખ માટે?

મને વધુ એક ઝબકાર થયો ને હું તરત લક્ષ્મીના જૂના વર્ગશિક્ષક પાસે ગયો. તેમના વર્ગમાં તપાસ કરતા મારી શંકા સાચી પડી. એ વર્ગમાં બીજી એક લક્ષ્મી નામની વિદ્યાર્થિનિ હતી અને તેની તપાસ કરતા તેને જ દૂરનું ઓછું દેખાતું હોવાનું જણાયું. તેને નામે આવેલા ચશ્મા એ વર્ગશિક્ષકે આ લક્ષ્મીને છ મહિના ધરાર પહેરાવ્યે રાખ્યા! 

ખેર, મેં એ ભૂલ સુધારી નાખી. પણ એ ભૂલ ભૂલાય નહિ એ માટે ચશ્માવાળો ફોટો જ ટેબ્લેટમાં તેના પ્રોફાઈલમાં મેં રાખ્યો છે.

આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

અનુબંધ

કલ્યાણીને વિદેશમાં સાસરે વળાવ્યા પછી સૌથી વધુ ચિંતા અમને ઇશાનની રહેતી. કલ્યાણી વગર ઇશાનને સંભાળવો મુશ્કેલ. કલ્યાણી મારા મોટાભાઇની દિકરી, ને ઇશાન મારો દિકરો. બંને વચ્ચે વયગાળો ખૂબ વધારે. ઇશાન જન્મ્યો અને એકલી ઊછરેલી કલ્યાણીને સંગાથી મળી ગયેલો. ભઇલાને માટે દીદી જ બધું.

ઇશાનને નવડાવવો, જમાડવો, સુવડાવવો, રમાડવો એવા દરેક અધિકાર કલ્યાણીના. એ એકાદ દિવસ ક્યાંક જાય ને અમે ચારેય જણા સાંજ પડ્યે હાંફી જઇએ. 

કલ્યાણીની વિદાય પછી જન્મેલી ચિંતા સમય પસાર થતાં હળવી બનતી ગઇ. અનહદ તોફાની ઇશાન ધીમે ધીમે શાંત થતો ગયો. પોતાનું કામ એણે જાતે જ સંભાળી લીધેલું. હવે એ સ્કૂલમાં જવા માંડેલો. આખો દિવસ અભ્યાસમાં રહે, ને નવરો પડે ત્યારે એકલો – એકલો રમે. એ કલ્યાણીને ભૂલી ગયો ને અમે સૌએ હાશકારો અનુભવ્યો. 

આજે રવિવાર. ઇશાન એનો નિત્યક્રમ પતાવી પોતાનાં રૂમમાં જતો રહ્યો. મને થયું જોઉં તો ખરો એ શું કરે છે? હું એના રૂમમાં ડોકાયો. એ એકલો – એકલો ચેસ રમતો હતો. બંને બાજુની ચાલ એ પ્રમાણિકતાથી ચાલતો હતો. એની રમત પૂરી થવા આવી. કાળા પ્યાદાઓને સફેદ પ્યાદાઓએ મહાત આપી. ઇશાન માથું પકડી ‘ઓહ નો’  બોલી ઊઠ્યો.

મેં પાછળથી એના ખભા પર હાથ મૂકીને કહ્યું,

“કેમ ઇશાનભાઇ! હાર્યા તોય તમે ને જીત્યા તોય તમે. એમાં શું અફસોસ?”

એણે માથું ધુણાવી ના પાડતા કહ્યું, “પપ્પા, હું હારી ગયો.”

“ તો કોણ જીત્યું ?”

“કલ્યાણી દીદી.”

હું ચૂપચાપ એની સામે જોઇ જ રહ્યો – જોઇ જ રહ્યો. 


નસીમ મહુવાકર, ડેપ્યુટી કલેક્ટર, જિલ્લા સેવા સદન, ખસ રોડ, બોટાદ (સૌરાષ્ટ્ર)
99 1313 5028 / 9426 22 35 22 / ઇમેઇલ : nasim2304@gmail.com


 

વાવણી 

આખરે રૂઠેલો રાજા માંડ માંડ માન્યો. ગઇ કાલે આખી રાત અનરાધાર વરસાદ વરસ્યો હતો. 

રામજી બે વેંત ઊંચો હવામાં હળવા માંડ્યો. 

ધોળિયા ઢાંઢાને શિંગડે ઘી ચોપડ્યું. ચાંદલા કર્યા. 

રામજી ગળે ચડ્યો. ગુણીએ રામજીને ચાંદલો કર્યો. ઢાંઢાને અને રામજીને ચૂરમાનો લાડવો ખવડાવ્યો. 

photo: Kokila Raval, Bhavnagar

ડેલામાં સાથિયો કર્યો ને રામજી નીકળ્યો. પાણીની હેલ ભરીને આવતી નાની ગૌરી હામે મળી ને હકન પણ હારા થૈ ગયા.

ઇ ખેતરે આવીને ઊભો ર્યો.

પોર –

કાજળ છાર્યું આકાશ હતું. રહકાબોળ ખેતરે બેયને આવકાર્યા’તા. જોતજોતામાં બપોર સુધીમાં તો મોટા ભાગની વાવણી થઇ ગઇ’તી. 

દમુ બપોરે લપસી લઇને આવતી’તી. 

ભાઇ ઢાંઢાને વોંકળેથી પાણી પાઇને પાછો ફરતો’તો. ભાઇને એરું આભડ્યો ને દમુને લાપસી અભડાઇ ગઇ. 

આજે –

ઘેરું કાળું આકાશ જાણે ધરતીને આંબતું’તું. ચોમેર ભીની માટીની સોડમ હતી. પડખે વે’તું વોકળું ખળખળ આવાજ વધાર્યે જતું હતું. 

રામજીની આંખમાં હરવડું આવી ગ્યું. ઇ આંખ્યુંફાટ ખેતરને જોઇ ર્યો. 

ઘડીક રઇને ‘હાલ્ય ભાઇ, હાલ્ય !’ કરતાંક એણે ઢાંઢાને ડચકારો કરી પૂછડું આમળ્યું. જાણે ભાઇ એનામાં આવીને વસ્યો હોય એમ એણે બેવડા જોરથી વાવણી શરૂ કરી. 


લેખક: હરીશ મહુવાકર
“અમે”, 3/A, 1929, નંદાલય હવેલી પાસે, સરદાર નગર, ભાવનગર 364002
મો. : 9426223522,
ઇ મેઇલ : harishmahuvakar@gmail.com

રોલ નંબર એક

રોજના ક્રમ પ્રમાણે મેં મારા ૭ ઈંચના ટેબ્લેટમાં વર્ગની હાજરી પૂરવાનું ચાલુ કર્યું.

‘યસ્સ સર.’

રોલ નંબર એક બોલ્યો કે તરત જ મેં તેના નામની સામેના ખાનામાં તેની હાજરી નોંધી. મારા ક્લાસરૂમની ઍપમાં તેના નામ સામે બધી જ વિગતો દેખાય અને ફૂટડો ને નિખાલસ ચહેરાવાળો તેનો ફોટો પણ. મેં તેના પર ટચ કર્યું ને ફોટો ઝૂમ થયો.

બાળકોના ચહેરા કેટલા નિર્દોષ હોય છે…નહિ ! આજકાલ આટલા નિર્દોષ ચહેરા બહુ ઓછા જોવા મળતા હોય છે, એટલે એમ થાય કે જોયા જ કરીએ.

આટલા વર્ષોના અનુભવે બાળકોની ખુશીનું કારણ મેં શોધી કાઢ્યું હતું. યુવાનો ભવિષ્યની ચિંતામાં હોય છે એટલે ખુશ નથી હોતા, વૃદ્ધો ભૂતકાળ વાગોળતા હોય છે એટલે ખુશ નથી હોતા. પણ બાળકો હંમેશા વર્તમાનમાં જ ઓતપ્રોત થઈ જીવતા હોય છે માટે જ તેઓ આટલા ખુશ હોય છે ! આ રોજેરોજ મારી નજરે જોવાતું સત્ય છે !

હું રોલ નંબર એકનું પ્રોફાઈલ ખોલી બેઠો. વિવિધ સ્કીલ્સની કસોટીએ મેં એને ચડાવ્યો છે ને એની ક્ષમતા પ્રમાણે ગ્રેડ પણ આપ્યા છે. થોડો આડો અવળો, ઉપર-નીચે ફંટાતો, તેની જેમ જ નાચી રહેલો તેનો વિકાસ ગ્રાફ નોર્મલ છે, જે હવે આ વર્ષે પાંચમાં ધોરણમાં જરા જરા ઉપરની તરફ જતો જણાય છે. પ્રોગ્રેસ સાધારણ દેખાય છે, એની શીખવાની ગતિ સામાન્ય રહી છે. પહેલા ધોરણમાં દાખલ થયો ત્યારે તેનો ચહેરો આજના કરતા પણ વધુ માસૂમ હતો. આજે પાંચમાં ધોરણમાં પણ એનામાં બહુ મોટો ફેરફાર થયો નથી.

ટચસ્ક્રીનના ફાયદા ગણો તો ફાયદા અને સમયની બરબાદી ગણો તો એમ, પણ જૂઓ મેં બનાવેલા તેના કેટલાક વિડીયો પણ ખોલી બેઠો. આ વિડીયો તેની વિલક્ષણતાઓને કેદ કરવા અને તેના અભ્યાસના ભાગરૂપે મેં બનાવ્યા છે. મારી ઍપની મદદથી કેટલાક સાચા દૃશ્યો સાથે મેં એની તાસીરને મારી કલ્પનાના એનીમેશનમાં પણ ઢાળવા કોશીશ કરી છે. મારી આંખ સામે પાંચ વરસની નાની નાની પગલીઓ પડતી આવે છે જેના પર રોલ નંબર એક લખેલું છે.

એ પગલીઓ પર ક્યાંક સહેજ અમથો દફતરનો ભાર આવે ને આડીઅવળી પડવા માંડે, તેમ છતાં જાતને અને ચાલને એવી રીતે સંભાળે જાણે કોઈ જ ભાર નથી. પાટી પર એકડો માંડતા તો એના ચહેરા પર અનેક ખુશીઓ દોડી જાય. એક્ડા, શબ્દો, જોડકણાં, વાર્તા અને ગમ્મતોમાં ગોઠવાઈ જતા એને વાર લાગી જ નથી.

એક્વાર પેંડો લઈને પરાણે મારા મોંમાં મૂકતા કહે, ‘જલમદિન છે મારો, માએ તમારા હારુ જ મોકલ્યો તો, તમે મોડા આયા તે જરાક મે ચાખી લીધો…હી…હી…!’

એની લાગણી ચોક્ખી હતી. આખા ક્લાસરૂમમાં ‘હેપી બર્થ ડે’ ગવાયું ત્યારે એના ચહેરા પરની અપાર ખુશીઓ હું જોતો જ રહી ગયેલો.

‘જરાય તોફાન કરે તો તમતમારે આને મારજો, લેશન નો કરે તોયે ઠપકારજો, મારી ફરિયાદ નહિ આવે.’ એની મમ્મીએ પહેલા જ દિવસે મને ભલામણ કરતા કહેલું, ‘ઘરમાં મારા સાસુએ જરા લાડકો વધારે કર્યો છે તે જરા બગડી ગયો છે, હવે તમારે સુધારવાનો બીજું શું !’

પણ એ માસૂમને ક્યારેય ઠપકારવાની જરૂર જ નહોતી પડી. પોતાની ક્ષમતા અનુસાર તો એણે મને પરિણામ લાવી બતાવ્યું એટલે મને એના માટે કશી ફરિયાદ નહોતી. આમ પણ આટલા વરસના અનુભવે મને એટલું શિખવ્યું છે કે ક્યારેય કોઈ કોઈને કશુંયે શિખવી શકતું નથી હોતું, માત્ર દિશા બતાવી શકે છે, એ દિશામા જઈ શિખવાનું તો માણસે જાતે જ હોય છે. એટલે મારું કામ માત્ર અંગૂલિનિર્દેશ પૂરતું જ હોય છે જે હું સંતોષપૂર્વક કરું છું.

આની સિરિઝ કેનેડાનાં ગુજારાત ટાઇમ્સમાં શરુ થઇ છે.
લેખક: અજય ઓઝા, ભાવનગર ગદ્યસભા

પ્રલય

mother & child, watercolor Kishor Raval

“પ્રલય આવવાનો છે,” વાતો ચાલતી હતી: “બહુ ખતરો છે, કોઈક સુરક્ષિત જગ્યા શોધવી પડશે.”
 સાંભળીને એક 3 વર્ષનો છોકરો માઁના ખોળામાં છુપાઈ ગયો.

લઘુકથા લેખક: ભાર્ગવ રાવલ, ભાવનાગર, કલરફુલ કલમ

બારી બહાર

watercolor by Kishor Raval

એ મને ક્લાસમાં જોવા આવતો, ને હું ચહેરો છુપાવવા બારી બહાર જોઈ જતી, શરમાળ નજરે.
 આજે પણ કોઈ મને જોવા આવ્યું છે ને હું ચહેરો છુપાવવા બારી બહાર જોઈ રહી છું, ભીની નજરે.

 

લઘુકથા લેખક: ભાર્ગવ રાવલ, ભાવનાગર, કલરફુલ કલમ