શું સમજવું?

 

આકૃતિ મોઢું ચડાવી ગાલ ફૂંગરાવી ઉભી રહી. “મમ્મી…. સાંભળને …” – રસોઈ કરતાં કરતાં તેણે ઉંચે જોયું, પૂછ્યું “શું છે ?” – એને થયું મમ્મીને મારી વાત કેમ સમજાતી નથી? ભાઈની બધી વાત વગર કહયે કેવી સમજી જાય છે?

રીસાતી, વળખાતી આકૃતિ તેની પીઠ પાછળ આવી ઉભી. બંને હાથ તેની કમરમાં પરોવી માથું તેના ખભા પર ઢાળી દીધું ફરીથી, ”મમ્મી… આમ જો ને…”

મમ્મીને ગુસ્સો આવ્યો, ચીડ ચડી એક કલાકમાં રસોઈ તૈયાર કરવાની હતી. મહેમાન જમવાના હતા અને આત્યારે આ છોકરી સાઇકલ લેવાની જીદ પકડી બેઠી હતી. તેણે સમજાવટનાં સૂરમાં કહયું “જો બેટા, ભાઈની સાયકલ તારી કહેવાય કે નહી ? તું વાપર ને… ! આવતાં વર્ષે તને નવી લઈ આપીશું.”

આ સંભાળતા આકૃતિનો મિજાજ છટક્યો તેનો હાથ પકડી, જોરથી હલાવી બોલી, “મને ખબર જ હતી… તને તારો દીકરો લાડકો છે ને….. મારી કંઈ ગણતરી જ નથી… !”

તેનું મોં ઓજ્પાયું… “એવું ન હોય, બેટા. તું અને ભાઈ તો મારી બે આંખો છો. કોઈ વ્હાલું-દવલું થોડું હોય… ?”

આકૃતિની આંખમાં  ભરાયા રડતા રડતા તડાક દઈને બોલી “મને બધી ખબર છે મમ્મી…! એક આંખે બે – નંબર અને બીજી આંખે ત્રણ નંબર હોય, તો સરખું ક્યાંથી દેખાય… ? લે બોલ…. !”

તે આકૃતિને સ્તબ્ધ થઈ જોઈ રહી. તેની બોલતી બંધ થઈ ગઈ…. તે શું સમજાવે …. !

watercolor: Kishor Raval, 2008

લેખક: આરતીબા ગોહિલ ‘શ્રી’, “સુધાતા”, ૯૫/A, રૂપાલી સોસાયટી, તળાજા રોડ, ભાવનગર – ૩૬૪૦૦૨

 

મારું ઘર

રીંગ વાગતી સાંભળી મેં રસોઇ પડતી મૂકી, ઝડપથી ડ્રોઈંગરૂમમાં જઇ ફોન હાથમા લીધો. ફોન મામાનો હતો. હું ખુશ થઇ, એમની સાથે વાતે વળગી. મામા ગઇકાલે મારા ઘરે ન આવી શક્યાનો અફસોસ કરતાં હતા.

“સોરી નિરુ, મેં તને પ્રોમિસ આપેલું, પણ મારાથી આવી ન શકાયું.”

“કંઇ વાંધો નહિ, પણ હવે એક – બે દિવસમાં જરૂર આવજો.” મેં મામાને આગ્રહ કર્યો.  કેમ કે મામા પાંચેક મહિનાથી મારા ઘરે આવેલા જ નહિ.

મામાએ ‘હા’ કહી વાત આગળ વધારી. વળી કંઇક યાદ આવ્યું હોય એમ બોલ્યાં, “નિરુ, મેં તારી દિકરીનો ફોટો જોયો. બિલકુલ ઢીંગલી જ જાણે!”

“ક્યાં જોયો ?” મને નવાઇ લાગી. કેમ કે મારા સિવાય બીજા કોઇ પાસે એનો ફોટો હતો જ નહિ.

“તારા ઘરે.”

“મારા ઘરે? મારા ઘરે તમે પાંચેક મહિનાથી નથી આવ્યા.” સામા છેડે મામા થોડી વાર ચૂપ થઇ ગયા.

“તારા ઘરે એટલે કે તારા મમ્મીના ઘરે.”

મને યાદ આવ્યું. મારી છ મહિનાની દિકરીનો ફોટો થોડા સમય પહેલા જ મમ્મી એની સાથે લઇ ગઇ હતી.

‘મમ્મીના ઘરે’ શબ્દ સાંભળ્યા પછી મારાથી કંઇ બોલી શકાયું નહીં. બસ વિચારી રહી. મારા માટે ‘મારું ઘર’નો સંદર્ભ કેટલો બદલાઇ ગયો! જ્યાં વીસ વરસ ગાળ્યા એ ઘર મને યાદ પણ ન રહ્યું કે ‘મારું’ છે; ને પાંચ વરસથી ‘મારા’ બનેલા આ ઘરની દિવાલો મને ઘેરી રહી.


લેખક: નસીમ મહુવાકર
તા. ૭/3/૨૦૦૦ (અપ્રગટ)
“અમે”, 3/A, 1929, નંદાલય હવેલી પાસે, સરદાર નગર, ભાવનગર – 364002
મો.: 94262.23522
ઇ મેઇલ: harishmahuvakar@gmail.com

 

ઘંટડીના નાદે

રાતના બે વાગ્યાના સુમારે દરવાજાની ઘંટડીનો નાદ સાંભળી હું ઝબકીને જાગી. મેં કિશોરને ઢંઢોળ્યા,અને કહ્યું કે કોઈ દરવાજાની ઘંટડી વગાડે છે.

અમે બંને જણાં બે ગોદડાં ઓઢી હુંફાળી પથારીમાં સૂતેલા. તે વખતે બહાર ચાર ઈંચ સ્નો પથરાયેલો હતો. કિશોર પરાણે ઉઠ્યા. મેં બારીનો પદડો ખસેડી ડોકિયું કર્યું તો એક ડોશીમાં ઉભેલા. બારી ખોલીને તેની સાથે વાત કરી. તો કહે, “હું ભૂલી પડી છું. મારા ઘરનો નંબર 3480 છે.” ડોશીએ આગળ ચલાવ્યું. “ત્રણ ચાર ઘેર ઘંટડી વગાડી પણ કોઈ ખોલતું નથી.”

એટલે મેં દરવાજો ખોલ્યો. “અંદર આવો. બહાર બહુ ઠંડી છે.”

દરવાજા પાસે પડેલી ખુરશી પર તેને બેસાડી. તેની ગલ્લીનું નામ પૂછ્યું. મેં કહ્યુ “તે તો સામેની ગલ્લીનું નામ છે”. મેં ઠંડીના રક્ષણ માટે નાઈટી ઉપર જ કોટ પહેરતાં પહેરતાં પ્રશ્નોતરી શરૂ કરી અને તે દરમિયાન મારી નજર તેની ઉપર પડી તો તેણે કોટ પહેરેલો નહીં બીચારી ધોળી પૂણી જેવી થઈ ગયેલી. ખંભે બગલ થેલો હતો. મેં પૂછ્યું, “આ થેલામાં શું છે ” મને કહે, “મારી બીલાડી છે.”

“તું શું અત્યારે બીલાડીને શોધવા નીકળી હતી?” મને કહે,”હું મારા સગા સાથે ચર્ચની પ્રેયર સર્વીસમાં ગઈ હતી. મને દરવાજા બહાર મળવાનું કહેલું. ત્યાં રાહ જોતાં પગથિયે બેઠી હતી ત્યાં મને ઊંઘ ચડી ગઈ. તેઓ મને મૂકીને જતાં રહ્યા.”

કિશોર અમારી વાતો સાંભળતાં હતાં. મને ગુજરાતીમાં કહે “દાળમાં કાંઈ કાળુ છે. આપણે ૯૧૧ ને બોલાવીએ”. મને એમ કે એમને ઠંડીના બહાર જવાનો કંટાળો આવતો હશે. અને બહુ ડીટેક્ટીવ વાર્તાઓ વાંચે છે એટલે તેવું વિચારે છે. મેં કહ્યું, “થોડી દયા ખાવ. ક્યા દૂર છે?” અમે ત્રણે બહાર નીકળ્યા.

મેં ડોશીમાને પાછલી સીટનો દરવાજો ખોલી બેસાડ્યા. જ્યાં હું આગલી સીટમાં બેસવા જતી હતી ત્યાં પોલીસની કાર પાછળ આવીને ઊભી રહી. ચાર ઘેર તેણે ઘંટડી વગાડેલી એટલે કોઈએ પોલીસને ફોન કર્યો હશે. હું બહાર નીકળી. પોલીસે મને પૂછ્યું, “Where are you going?” મેં કહ્યું “આ ડોશી ભૂલી પડી છે અને તે સામેની ગલ્લીમાં જ રહે છે. ત્યાં અમે મૂકવા જઈએ છીએ.” પોલિસ મને કહે, “Don’t worry, l will take care of her. She is a night wanderer. So many times I’ve taken care of her. You are a good Samaritan. Thanks, have a good night.”

અમે ઘરમાં આવી અને અમારી ગરમ પથારી ભેગાં થઈ ગયા. એટલે કિશોર આસ્તેકથી મને કહે, “It could have been a setup, you know.” હું સમજી ગઈ કે તેને આજે રાતે ડીટેક્ટીવના સપના આવશે.


લેખીકા:કોકિલા રાવળ

ડાઉનલોડ

કાવેરી હળવો ગુસ્સો કરી રહી હતી. ‘સવાર સવારમાં આજે તમારું ફટકી ગયું છે કે શું?’ કારણ એ હતું કે મેં એને મારો ફોટો લેવાનું કહ્યું – એ પણ વળી મોબાઇલથી.

સવારના હીંચકે બેસીને બીજી વાર ચા પીઉં. વર્તમાનપત્ર વાંચવાનું હોય. થોડીવાર એમ સમાચારોથી હૈયાને અને હિંચકાથી શરીરને હિલ્લોળાવી લઉં. પછી મોબાઇલથી વાઇબ્રન્ટ કરી લઉં.  પરંતુ આજે મેં સવાર સવારમાં એને કહ્યું કે હું ઝૂલતો હોઉં તેવો ફોટો લઇ દે, એટલે એનું ફટક્યુ. પાલવથી હાથ લૂંછતી રસોડામાંથી બહાર આવીને મારી સામે ઉભી રહી.

‘એક ક્લિક ઓન્લી.’

‘ પણ આવા ફોટાનું શું કરશો ?’

‘ અપલોડ કરીશ. બધું સમજાવું તને પણ પહેલા એક ફોટો લે.’ એણે મારો ફોટો લીધો.

મોબાઇલ મારા હાથમાં પકડાવતા કહ્યું, ‘પત્યું?’

‘ના. મારી બાજુમાં બેસ.’

‘પણ ઘરકામ કોણ પતાવશે?’

‘અરે બાબા, એ રોજનું છે. આ બૈઠ મેરે પાસ, તુજકો દેખતા રહું.’ કહી મેં હળવું સ્મિત કર્યું.

એ બેઠી. મેં ફેઇસબુક ખોલ્યું. વચ્ચે વચ્ચે મેં એને કહ્યું, ‘આપણે મિતેશની ચિંતા કર્યાં કરતા હતા ને?’ પાલનપુર વરસાદી આફતોથી જળબંબાકાર થઇ ગયેલું. મને મારા જીગરી દોસ્ત મિતેશની ચિંતા થયા કરતી હતી. એના સંપર્કના તમામ પ્રયત્નો નિષ્ફળ ગયા હતા. હૃદય પર ભાર વધી રહ્યો હતો. કાવેરીને પણ એની ખબર હતી એટલે એણે તરત પૂછ્યું, ‘હાં તો?’

ફેઇસબુક ખુલ્યું. મેં એક ફોટો દેખાડ્યો. ‘ઓહહો…મિતેશભાઇ!!!’ એના ચહેરા પર રાજીપો આવ્યો.

મિતેશ ચા પીતો ઝૂલતો હતો. કાવેરીએ હમણાં લીધેલો મારો ફોટો મેં અપલોડ કર્યો ને મેં કોમેન્ટ લખી ‘બકા… લવ યુ… હૃદય મારું ડાઉનલોડ થયું છે, હોં?’


લઘુકથા લેખક: હરીશ મહુવાકર, તારીખ: 30/7/17
મોબાઇલ:  94262.23522   ઇ-મેઇલ: harishmahuvakar@gmail.com
“અમે”, 3/A, 1929, નંદાલય હવેલી પાસે, સરદાર નગર, ભાવનગર 364 002

પત્નીનું મોત

અમારાં વૃધ્ધ પોસ્ટમાસ્તરની જુવાન અને સુંદર પત્નીનુ અકાળે અવસાન થયું. રિવાજ મુજબ પત્નીને દફનાવ્યા પછી અમને સૌને તેના ઘેર જમવાનું આમંત્રણ મળ્યું.

ટેબલ ઉપર સામે ગુલાબી રંગની કેઈક પડી હતી. કેઈક સામે નજર પડતા પોસ્ટમાસ્તર વિલાપ કરવા લાગ્યો. “કેટલી સુંદર કેઈક છે. મારી પત્ની આવીજ ગુલાબી અને સુંદર હતી.”

“હા બહુ સુંદર હતી,” ટેબલને ફરતે બેઠેલા મિત્રોએ માથું ધુણાંવી હાજિયો પૂરાવ્યો.

પોસ્ટમાસ્તર બોલ્યો, “હા. તે અતિ સુંદર હતી પરંતુ હું તેની ખાલી સુંદરતાને લઈને પ્રેમ ન્હોતો કરતો. તેનામાં બીજા સારા ગુણો પણ હતાં જે સારી પત્નીઓમાં જોવા મળે છે. બીજું કારણ તે પતિવૃતા પણ હતી. હું સાંઈઠ વર્ષનો બુઢો અને તે વીસ વર્ષની ચંચળ, છતાં તે મારી સાથે વફાદાર હતી.”

watercolor: Kishor Raval

આ સાંભળી ત્યાં એક મિત્રને ઉધરસ આવી. પોસ્ટમાસ્તર બોલ્યો, “મને લાગે છે કે તમને મારી વાતમાં વિશ્વાસ નથી આવતો.”

જેને ઉધરસ ચડી હતી તે મિત્રએ કહ્યું, “ના ના, એવું નથી. અમને તમારી વાતમાં વિષ્વાસ છે. પરંતુ આજકાલ એવી પત્નીઓ જ ક્યાં રહી છે! આ તો સામાન્ય વાત છે. સુંદર પત્નીને ક્યાંક ને ક્યાંક…”

પોસ્ટમાસ્તર વચમાંજ બોલી પડ્યો, “તો તમારૂં કહેવું એવું છે કે મારા જેવા બુઢાની જુવાન પત્ની વફાદાર કેવી રીતે હોઈ શકે. પરંતુ તેને વફાદાર રાખવા માટે મારે એક તરકીબ કરવી પડી હતી, જેથી હું ચેનથી સુઈ શકતો હતો.”

“એ વાત શું હતી?” બધાં મિત્રોમાંથી એક બોલી પડ્યો.

“સાવ સાધારણ વાત હતી. મેં એવી અવફા ફેલાવી દીધી હતી કે મારી પત્ની પોલીસ અધિકારીની પ્રેમિકા છે. આ શબ્દો પૂરતાં હતાં, મને ખાત્રી છે કે તમે લોકોએ પણ આ અવફા સાંભળી હશે. તમે બધાં પોલીસ અધિકારીને ઓળખો છો,જો તેની કાને વાત જાયકે કોઈતેને શંકાની નજરથી જુએ છે તો તેના છોતરા કાઢી નાખે. એ પોલીસ અધિકારીની ધાકથી મારાં બધાં મિત્રો મારી પત્ની થી ઘણાં દૂર રહ્યા.”

વાત પૂરી કરીને પોસ્ટમાસ્તર ખડખડાટ હસી પડ્યો. જેને ઉધરસ આવી હતી તેણે પૂછ્યું, “તો પછી પોલીસ અધિકારી સાથે તમારી પત્નીને કોઈ સબંધ ન્હોતો?”

આ સાંભળીને પોસ્ટમાસ્તર ફરી જોરદાર હસ્યો, અને બોલ્યો, “તેણે તો મારી પત્નીને જોઈ પણ નથી. મારી આ યુક્તિને કારણે મારી પત્ની મને વફાદાર રહી. એટલે જ હું તેને પ્રેમ કરતો હતો.”

ત્રણેક મિનિટની શાંતિ પછી બધાં મિત્રો વિચારમાં પડી ગયા કે પોસ્ટમાસ્તરની ચાલાકીને કારણે આપણે કોઈએ સરખી રીતે તેને નીરખી પણ નહીં.

પોસ્ટમાસ્તરે શાંતિનો ભંગ કર્યો અને સૌને વાઈન પીવાનો આગ્રહ કર્યો. વાઈન પીતા પીતા ઉધરસ ખાનાર મિત્રથી કહેવાઈ ગયું કે, “ભગવાનની દયાથી તમારાં જલ્દી બીજા લગ્ન થાય!”


અનુવાદક: કોકિલા રાવળ, Hindi to Gujarati

पुस्तक: विश्व की संवेदनशील कहानियाँ, रुपान्तरकार: ब्रह्मदेव, रुस अंतोन चेखव, English to Hindi, from Russian Anton Chekhov

 

હૂંફ

હાથ-મોં લૂછી દેવિકાએ પથારીમાં લંબાવ્યું. આખા દિવસના કામના થાકથી શરીર કળતું હતું. માથું ભારે-ભારે થઈ ગયું. કામની હાડમારી તો દરરોજ રહેતી; પણ આજે હદ થઈ ગઈ. છેક સાંજ પડ્યે નિરાંતનો શ્વાસ લેવા મળ્યો.

ગઈ રાતના ઉજાગરાને લીધે સવારે મોડે સુધી સૂઈ રવેવાની ઈચ્છા હતી; પરંતુ સાત ન વાગ્યા કે બહાર ગામથી ‘અતિથિ’ આવીને ઊભા રહ્યાં. સવારથી જ સરભરા શરૂ. ગરમ પાણી, દૂધ, ચા, નાસ્તો…

શાક-ભાજીવાળો સમયે જ ન આવ્યો. છેક શાક માર્કેટ ચાલીને ગઈ અને આવી. રીક્ષા તો મળે પણ…

ગેસના એકના એક સિલિન્ડરને આજે જ ખાલી થવાનું સૂઝ્યું. પ્રાયમસ પર રસોઈ કરી પરવારી ત્યાં સુધીમાં જમવાના હોંશ પણ ન રહ્યા. મહેમાનો તો જમીને વિદાય થયા. પાછળ કામનો ઢગલો છોડતા ગયા. એક તો અણઘડ હાથ ને એકલે પંડે બધું કરવાનું.

અરે! ક્યાં મમ્મીનું ઘર ને ક્યાં… ? થાક અને પૈસાની હાડમારીની ઓળખાણ જ ક્યાં હતી? અહીં તો…! એની આંખો ઉભરાવા માંડી.

‘ દેવી.’

watercolor: Kishor Raval

સુધાંશુનો અવાજ સાંભળી પથારીમાંથી ઊભા થઈ, દોટ મૂકી એણે બારણું ખોલ્યું. નોકરીથી થાકીને આવેલા પતિનું સ્મિત મનને પ્રફુલ્લિત કરી ગયું. એ એને વળગી પડી.

સુધાંશુ એના માથા પર હાથ પસવારવા લાગ્યો. એ હેતાળ સ્પર્શથી જાણે બધો જ થાક ઉતરી ગયો.

પતિના હૈયાની હૂંફને શ્વાસમાં ભરી લેતા એણે કહ્યું, ‘સુધાંશુ, બહુ થાકી ગયો છે ને! ચાલ હાથ-મોં ધોઈ લે. હું ચા બનાવીને લાવું છું.’


૨૫.૧૧.૯૫ – શામળદાસ આર્ટસ કોલેજના મુખપત્ર ‘ શ્યામલ’માં પ્રકટ, સમગ્ર ગુજરાત લઘુકથા સ્પર્ધામાં તૃતીય ક્રમે વિજેત કૃતિ

લેખિકા: નસીમ મહુવાકર
પુસ્તક: અમે

પરમ 

રોઝી ઘરે આવી તેને વધૂ દિવસ થયા ન હતાં. આખો પરિવાર તેની આગળ પાછળ. રોઝી ત્યાં બેઠી, રોઝી સૂઈ ગઈ, તેણે પાણી પીધું કે નહીં? ‘મમ્મી, રોઝી મારું મોં ચાટે છે. જો ઢીંગલી લઈ બગીચામાં ભાગી.’

Image: vcahospitals.com

કોઈ બિસ્કીટ ખવરાવે, કોઈ કેક. કોઈ વળી મોઢા આગળ દૂધ મુકે. દૂધ-બ્રેડ ભેગા કરી ખવરાવવાની સલાહ પણ આપે. મારી ડોક્ટર પત્ની મીતાને ચિંતા થતી. તે કહેતી – ‘તમે બધા ખવરાવી ખવરાવી રોઝીને મારી નાંખશો.’

રોઝીના વાળ કથ્થઈ, મટમેલા રંગના. તેમાં ગુલાબી-સોનેરી ઝાંપ. ગોળમટોળ પેટનો ભાગ ઢળતો. ભરાવદાર લાંબુ મોં. આંખો ઊંડી, હંમેશા અધમીચી. તેના રેશમી વાળ પર હાથ ફરે અને લસરપટ્ટી ખાવા મજબુર થઈ જાય.

મીતાનું ડોકટરી જ્ઞાન રોઝી પાછળ લાગતું. કેટલા વાગે છોડવી, બાંધવી? ખોરાક કેવો, કેટલો આપવો. રસી ક્યારે મુકાવવી. હું રોઝીને મારી રીતે તૈયાર કરતો. એક વખતે સમજાવેલી વાત, રોઝી હંમેશા યાદ રાખતી. એકવાર કરેલી ભૂલ ફરીને ન કરતી.

એક સાંજે ફરીને પાછા આવ્યાં. નોકરે ડરતા ડરતા કહ્યું ‘રોઝી હાથમાં આવતી નથી. સાંકળે કેમ બાંધવી?’ – અમે બધાએ ખૂબ પ્રયત્નો કર્યા પણ રોઝી હાથ ન આવી તે ન જ આવી. દોડતી ગેરેજમાં ભરાઈ ગઈ. મેં કહ્યું, તેને બોલાવવાનું બંધ કરો. એકલી છોડી દો.’ –

બધા પોતપોતાના કામમાં લાગ્યા. જમવાનો સમય થયો, પણ તે જમવાના વાસણ નજીક ફરકી સુદ્ધા નહી. રોઝીની બેસવાની જગ્યા ખાલી….. ખાલી….. રોઝી ફરાર હતી.

નોકર કામ કરીને ગયા. મીતા અને બાળકો નિંદ્રાધીન થયો. વાંચતા-વાંચતા મારી આંખ પણ મળી ગઈ, તે છેક અડધી રાતે નીંદર ખુલી.

મારી સામેની બારીમાંથી ચાંદની ઉછળતા મોજાંની જેમ ઘસી આવી હતી. પલંગ પર સુતેલી મીતાની સુડોળ કાયા પર અથડાતી, ઓળઘોળ થઈ હસી ઉઠતી હતી. ચંદ્ર પૂરબહારમાં શીતળતા લુંટાવતો હતો, હું મીતાની મોહિનીમાં ઘેરાઈ ગયો હોત કે, અચાનક મને રોઝી યાદ આવી. ચિંતા થઈ, મારા પગ બગીચા તરફ વળ્યા.

બગીચામાં ફૂલ, પર્ણ, લતા-વેલ બધું રૂપેરી ચાંદનીમાં નહાઈ રહ્યું હતું. ચમેલીના ફૂલ, મહેંદીના પાંદડા… બધે ચાંદનીનો ઉન્માદ સળવળતો હતો. મારી નજર બગીચાના ખૂણામાં પડી. રાતરાણીના છોડ નજીક, આગળના પગ પર હડપચી ગોઠવી રોઝી મસ્તીમાં બેઠી હતી. તેની અડોઅડ પડોશીનો ‘પરમ’ મોં લાંબુ કરી, અધમીંચેલી આંખે રોઝીને જોતો નિરાંતથી બેઠો હતો. તે આનંદમાં હતો.

હું બંને ને એકી ટસે જોઈ રહયો, અને પછો મીતા તરફ વળ્યો…


લેખિકા: આરતીબા ગોહિલ ‘શ્રી’, ૯૫/A, રૂપાલી સોસાયટી, તળાજા રોડ, ભાવનગર – ૩૬૪૦૦૨. Mobile: +91 94277 54207

મામીની જોય રાઈડ

આ વર્ષે મામી પાછા અમેરિકાથી ભારત જવા ઉપડ્યા. સીધા અમદાવાદ પહોંચ્યા. ત્યાંથી દસેક દિવસ માટે રાજકોટ ગયા. ત્યાંથી પછી બસમાં ભાવનગર ઉપડ્યા. ભાવનગરમાં માંડ ઠરીઠામ થયા ત્યાં પાછાં લગ્ન પ્રસંગે અમદાવાદ જવાનુ થયું. ચારેક દિવસ લગ્ન માણી, મામી પાછાં બસમાં ભાવનગર જવા ઉપડ્યા.

મામી ઉજાગરાથી ખૂબ થાકેલા. બસમાં જોલા ખાતાં ખાતાં બાજુમાં બેઠેલા બેન સાથે વાતો શરૂ કરી. એ પણ ભાવનગર જતાં હતા. પછી વાતો વાતોમાં ભાવનગરની ઓળખાણ કાઢી. મામી તેની સાસુને ગયે વર્ષે જ મળેલા. સાસુજીએ રોટલી સિવાય બધી રસોઈ તૈયાર રાખેલી. વહુએ કામેથી આવી મામીને ગરમ ગરમ રોટલી કરી જમાડેલા. પછી તો બસમાં એમને ઘરોબો થઈ ગયો. અલકમલકની વાતો કરતાં ભાવનગર ક્યારે આવી ગયું તેની ખબરે ય ન રહી.

તેઓ પાણીની ટાંકી આગળ ઉતર્યા. તરત બેન તો મામી માટે રીક્ષાવાળા હારે રકઝક કરતા ઉભા. મામી એક બે મીનિટ બાજુમાં ઉભા. જ્યાં પાછળ જોયું તો મામીની બસ ઉપડી ગયેલી. મામીને યાદ આવ્યું કે એમની સૂટકઈસ તો બસમા જ રહી ગઈ છે…

બેન એ કરેલા ભાવની હા પાડી. મામીએ રીક્ષામાં બેસી રીક્ષા વાળાને જણાવ્યુ કે એમની સૂટકેઈસ બસમા રહી ગઈ છે. મામી ગયે વર્ષે ડાયમંડ ચોકમાં ઉતરેલા જે પછીનુ સ્ટોપ હતું. તેમને બસરૂટનો અંદાજો હતો એટલે એમણે રીક્ષાવાળાને તે રસ્તે લઈ જવાની સૂચના આપી.

રીક્ષાવાળો તો ફુલ પાવરમાં મારંમાર બસના રૂટ ઉપર ઉપડ્યો. બે ત્રણ સ્ટોપ ઉપર તો બસને આંબવા જાય ત્યાં બસ ઉપડી ગઈ હોય. એક બાજુથી મામીનો જીવ ઊડી ગયો હતો. કારણ કે પાસપોર્ટ, પૈસા વગેરે તો સૂટકેઈસમાં હતાં. બીજી બાજુ તેમને ધરપત હતી કે બહુ બહુ તો છેલ્લા બસ ટર્મીનલ સુધી જવુ પડશે.

રીક્ષાવાળો તેના સીસોટી-જેવુ, અવાજવાળુ હોર્ન વગાડતો બધી ગાડી, રીક્ષા, સાયકલ, તથા માણસો; બધાંની વચ્ચેથી રસ્તો કાઢતો ઉપડ્યો…

મામીને સીનેમામાં જોયેલી કારની રેઈસ યાદ આવી ગઈ. પછી તો જોઈ રાઈડના અનુભવનો રોમાંચ અનુભવતા બેઠાં. સરદારનગર આગળ રીક્ષાવાળાએ બસને પકડી પાડી. તેણે સૂટકેઈસ ઉંચકવામાં મદદ કરીને રીક્ષા મામીના ઘર ભણી ઉપાડી. મામીએ તેને મો માગ્યા પૈસા આપ્યા. રીક્ષાવાળાના મોના ભાવ ઉપરથી લાગ્યું કે વધુ માગ્યા હોત તો વધું મળત!

મામીની ચીવટ

ત્રણ વર્ષ પહેલાં મામી અમેરિકાથી દીકરી સાથે ભારત ગયા. દીકરી સાથે ભાવનગર થઈ વડોદરામાં લગ્ન માણ્યા પછી હોટેલમાં બે દિવસ સાથે રહી, ત્યાથી બંને છૂટા પડાયા. ત્યાં સુધી તો દીકરી પાસપોર્ટ, પૈસા, ટીકિટ વગેરેનું ધ્યાન રાખતી હતી. દીકરી હજી બે ત્રણ દિવસ રોકાવાની હતી. મામી બે મહિના ભારતમાં વધારે રોકાવાના હતાં. મામીએ એક સૂટકેઈસમાં નજોઈતો બધો સામાન વડોદરામાં ભાઈને ઘેર મૂકી રાખ્યો.પાસપોર્ટની જરૂર ન લાગતા તે પણ સૂટકેઈસમાં મૂકી દીધો…

photo: Kokila Raval

બેનના કુટંબી જનો સાથે કારમાં ફરવા નીકળયા. પહેલા આણંદ થઈને મધુભાન રીઝોર્ટ સેંટરમાં રહેવા ગયા. ત્યાં બે દિવસનો મુકામ હતો. પહેલે દિવસે તો બનેવીએ બધી ફોર્માલીટી પતાવી બે રૂમની વ્યવસ્થા કરી દીધી. આવી ચકાચક જગ્યામાં મામીએ બધાં સાથે મોજ કરી. બીજે દિવસે મેનેજરે મામીને બોલાવી કહ્યુ કે તમારો પાસપોર્ટ જોઈશે. હવે? પાછા વડોદરા જાવુ અને આવવું એમાં તો દિવસ ભાંગે.

મામી એ દીકરીને ફોનમાં વાત કરી. દીકરી કહે તું મુંજામાં. હું મધુભાનમાં મારાં કંમ્પુટરમાંથી તારા પાસપોર્ટની બધી વિગત છે તે મોકલી આપું છું. મામીને હાશકારો થયો. પંદરેક મીનિટ પછી મામી મેનેજરને કહેવા ગયા કે મારી દીકરી તમને મોકલશે. ત્યા તો તેણે મામીને સમાચાર આપ્યા કે દસેક મીનીટ પહેલાંજ બધી વિગત આવી ગઈ છે… you are all set.

લેખક: કોકિલા રાવળ ( મામીના છબરડા )

મિત્રતા

સેરા અને ડેવીડ ખાસ મિત્રો હતાં. કોલેજ કેંપસમાં બધે સાથેને સાથે ફરતાં. ડેવીડને મા-બાપની આર્થીક મદદ ન હોવાથી દરેક સેમીસ્ટરમાં બે વિષયના ક્લાસ ભરતો. બાકીના સમયમાં કેંપસ ઉપર જ લાઈબ્રેરીમાં કામ કરી ભણવાની ફીના પૈસા કમાતો. તે સેરા કરતા ભણવામાં પાછળ રહી ગયો. સેરાને માબાપની આર્થીક મદદ હોવાને કારણે ફુલ ટાઈમ કોર્સ કરવાથી તેનો અભ્યાસ જલ્દી પૂરો થયો.

watercolor: Kishor Raval

સેરાને કોલેજમાં પ્રોફેસરની પદવી મળી ગઈ. આ ચાર પાંચ વર્ષમાં તેવોનો સબંધ ઘનીષ્ટ થયો.

લગ્ન કરવાનુ નક્કી કર્યુ. સેરાએ તેનો ખર્ચો ઉપાડી લીધો. ડેવીડ તેની નાની નોકરી છોડી ફુલ ટાઈમ કોલેજ જવા લાગ્યો.

લગ્ન કર્યા પછી કોલેજની નજીકમાં એપાર્ટમેંટ રાખી તેઓએ નવો સંસાર શરૂ કર્યો. બંનેને કોલેજની નજીક રહેવાનુ ફાવી ગયું હતું. રોજ કેંપસ ઉપર હાથમાં હાથ પરોવી ફરવા લાગ્યા. શનીરવીમાં આજુબાજુ ફરવા જતાં. ઝાડ નીચે અઢેલીને બેસતાં. પીકનીકનો સામાન લઈ નદી કિનારે પથારા નાખતાં. બહાર જૂદીજૂદી રેસ્ટોરંટમાં જમવા જતાં. ક્યારેક મૂવી જોવા પણ ઉપડી જતાં. આમ આનંદથી દિવસો પસાર થતાં હતાં….

ટુંક સમયમાં ડેવીડનું ભણતર પૂરૂ થયું. નોકરી શોધવાના ઘણાં પ્રયાસ કર્યા પરંતુ ઈકોનોમી ખરાબ હોવાને કારણે કંયાય પત્તો ખાતો ન્હોતો. સેરાને થયું બીજી લાઈન લ્યે તો જોબ મળવાની વધારે શક્યતા હતી. એટલે તેણે આગ્રહ કરી ડેવીડને મદદ કરી બીજી ડીગ્રી લેવરાવી. બંનેએ નક્કી કર્યું કે ડેવીડ કમાતો થાય પછીજ બાળકો થવા દેવા. આમ તેઓનો સંસાર ચાલ્યે જતો હતો…

નોકરી મળી પણ ગઈ. હવે હાશકારો થતાં ફેમીલી પ્લાનીંગના વિચારો શરૂં કર્યાં. જાત જાતના નુસ્ખા કર્યા પછી પણ સેરા ગર્ભવતી ન્હોતી થતી. ધીરે ધીરે ડેવીડને સેરા સાથે સેક્સમાં વાંધા પડવા માંડ્યા. તેનો સ્વભાવ પણ બદલાવા લાગ્યો. વડક-છડક ગુસ્સા શરૂ થઈ ગયા. સેરાએ મેરેજ કાઉન્સીલરને મળવાની ઈચ્છા દર્શાવી. સેરાને બાળકની મા થવાના બહુ કોડ હતાં. પોતે દાકતર પાસે જઈ આવી. સેરા બાળક ધારણ કરી શકે તેમ હતી. હવે દાકતર પાસે જવાનો ડેવીડનો વારો હતો.ડેવીડે ઘસીને ના પાડી કે તે દાકતર પાસે નહીં જાય.

ચૌદ વર્ષના લગ્ન પછી તેઓએ છૂટાછેડા લેવાનુ નક્કી કર્યું. ઝગડા કર્યા વગર શાંતિથી છૂટાછેડા લીધાં. ડેવીડ સાથે મિત્રતાનો સબંધ ચાલુ રહયો.

બંનેના રસ્તા અલગ થઈ ગયા. ડેવિડને bisexualમાં રસ પડયો અને તે મોજમાં છે… સેરાને બેચાર સાથે ડેટીંગ કર્યા પછી કાંઈ જામ્યું નહીં. આમ થોડાં વર્ષ નીકળી ગયા…

આજકાલ સેરા કોઈ તરંગમાં રહેવા લાગી છે. તેનાથી ચાર વર્ષે નાનો બોયફ્રેન્ડ મળ્યો. તે પણ લગ્ન જીવનથી દાઝેલો. હમણાં તો તેની સાથે હરેફરે છે અને મજા કરે છે. ફક્ત તેને બાળક નથી તેનો અફસોસ રહી ગયો છે. અત્યારે તે બાળકની મા બનવાની ઉમર પણ વટાવી ચૂકી છે. રીટાયર થવાની ઉમર થઈ ગઈ છે પરંતુ થઈ શક્તિ નથી. ડેવીડને મદદ કરવામાં તે પૈસા બચાવી શકી નથી. તે પણ એક બીજી સમસ્યા છે…


લેખક: કોકિલા રાવળ, જુલાઇ ૨૦૧૭