અનુબંધ

નવજાત શિશુની
બંધ મુઠ્ઠીને ચૂમતાં,
મુઠ્ઠીમાં બધ્દ
અગણિત સ્વપનોનાં સ્મિત
મારાં અંતરતરને ઝળહળાવી,
સ્થળ-કાળની સીમાઓ વટાવી,
વિરાટ વિશ્વના અણુઅણુમાં
એક એક સૂર્ય બની
ઝળકી રહ્યાં!

 

watercolor: Kishor Raval

 

વસંતની હૂફ
ખુશબોની મહેફિલ બની
છવાઈ ગઈ-
નાના શા હૃદયમાં
આવડા શા ઘરમાં,
વિશાળ વિશ્વમાં!

કવિયત્રી: નિરંજના દેસાઈ ( આવતા રે’જો )

વરસાદ આવે છે

હું સાદી ભાષામાં તમને કહુ? વરસાદ આવે છે.
અદ્લ વરસાદ જેવો હૂબહૂ વરસાદ આવે છે.

બહુ ભારે છે પર્વત, ક્યાં સુધી ટકવાની આ ટચલી?
સહારો છોડીને ચાલો સહુ, વરસાદ આવે છે.

ગગનવાળાની પાસે માગું છું એક વાદળું કે જે
વરસતું હોય ને ગાતો રહું ‘વરસાદ આવે છે.’

સવારી વીજ પર, ઢોલીડા ગર્જન, બારાતી ફોરાં;
બનાવી લેવા અવનીને વહુ, વરસાદ આવે છે.

ન જાઓ, આમ છોડીને આ બાહુપાશની છત્રી!
બહાર આ હૂંફવર્તુળની, બહુ વરસાદ આવે છે!!

image credit: skymetweather.com/content/weather-news-and-analysis/weather-to-remain-mostly-dry-in-gujarat-ahmedabad-may-see-light-rains/

ગઝલકાર: શોભિત દેસાઈ, પુસ્તક: અહમ્ ઓગાળવા આવ્યા, ગઝલ સંગ્રહ

પીપળાનું વૃક્ષ

નદીકિનારે ઊભેલું
પીપળાનું વૃક્ષ
જાણે છે કે:
તેનાં બધાં જ દુ:ખોનો અંત
એક હાથ જેટલો દૂર છે.

પણ,
જમીનમાં ઊંડે સુધી ખૂંપેલાં
મૂળિયાંને
ઉખેડી ન શકવાથી
નદીના વહેતા પાણીમાં
તે
રોજ
એક એક પાન નાંખે છે.

watercolor by Kishor Raval

કવિ: કમલેશ શાહ
પુસ્તક: બરફમાં મેઘધનુષ

જળબિલ્લોરી

આકાશી આંબાને આવ્યો મોર અને છે જળબિલ્લોરી,
ચાંદાની આંખોમાં છલક્યો તોર અને છે જળબિલ્લોરી.

આ વાદળનાં પાનાં ખોલીને કોણ પઢાવે અમને નિશદિન,
ઠોઠ નિશાળી ફોરાં કરતાં શોર અને છે જળબિલ્લોરી.

ઘનઘોર ઘટાના મેળામાં જ્યાં વાગી ઢોલે થાપ જરી, કે-
આકાશી નટ રમતો વીજલ દોર અને છે જળબિલ્લોરી.

ધરતીના ખાંડણિયે નભની નાર ક્યું આ ધાન છડે છે!
ઝીંકાતા આ સાંબેલાનું જોર અને છે જળબિલ્લોરી.

વરસાદે ભીંજાતાં -ન્હાતાં છોરાં શો કલશોર મચાવે,
કે ન્હાવા આવે તડકો થૈને ચોર અને છે જળબિલ્લોરી.

image credit: Alfredo Camba, pbase.com/image/112513634


કવિ: ઉષા ઉપાધ્યાય, પુસ્તક: ઉષા ઉપાધ્યાયનાં કાવ્યો
સંપાદક: કેતન બુંહા

હાઈકુ

 

ઊડ્યું એક જ
પંખી ને કંપી ઊઠ્યું
આખુંય વૃક્ષ
~

ઊપડી ટ્રેન-
ફરફરી ના શક્યો
ભીનો રૂમાલ.
~

અંગ સંકોરી
પોઢ્યું છે પતંગિયું
પુષ્પ પલંગે.
~

કિચૂડકટ-
બારણું ખૂલ્યું,ધસી
આવ્યો તડકો.
~

છાબડીમાંનાં
પારિજાત, વીણેલાં
પરોઢ ગીતો.

watercolor: Kishor Raval

કવિયત્રી: પન્ના નાયક

આમ દંગલ ન કર અમેરિકા

આમ દંગલ ન કર અમેરિકા
વાત કાનેય ધર અમેરિકા

કાલની વાત તો થશે કાલે
આજની કર ફિકર અમેરિકા

ચાંદ એ કોઈ રમકડું તો નથી
ચાંદની હઠ ન કર અમેરિકા

તારા માથેય એ બેઠો છે
તું ય માલિક થી ડર અમેરિકા

તેં ફરીથીય અટકચાળું કર્યું
ચાલ, ઊઠબેસ કર અમેરિકા

આખી દુનિયાને જંપવા દે જરી
ને હવે તુંય ઠર અમેરિકા

ક્યાંક ગબડી પડીશ ઊંચે થી
ચાલ હેઠે ઊતર અમેરિકા

એનું નીકળી ગયું ધનોતપનોત
લાગી તારી નજર અમેરિકા

હા, સોએ સો ટકા સવાર થશે
તારા મરઘા વગર અમેરિકા


ગઝલકાર: અદમ ટંકારવી (અમેરિકામાં હોવું એટલે)

પાનખર

 

  1. અરે, મને
    photo: Kokila Raval

    કમળો નથી થયોને ?
    આ પર્ણ
    કેમ પીળા લાગે છે ?

  2. ઊડી જતો
    ટહુકો
    એવું તો શું કહી ગયો
    કે
    પર્ણ
    પીળા થઈ ગયાં !
  3. કોયલ
    પૂછે ડાળને,
    જોઈએ છે ટહુકો ?
    બોલો, ખરેલાં પાનની
    કઈ ઢગલીમાં હશે ?

કવિ: પ્રીતમ લખલાણી, કાવ્યસંગ્રહ ‘દમક’ માં થી

દ્વાર કોઈ ખટખટાવી જાય છે

દ્વાર કોઈ ખટખટાવી જાય છે,

photo: Kokila Raval

આખા ઘરને હચમચાવી જાય છે.

જિંદગીભર કોણ સાથે રહી શકે?
બહુ એકલતા નિભાવી જાય છે.

ખાલીપાથી હું ડરું છું એટલે,
વેદનાઓ ઘર સજાવી જાય છે .

જિંદગીથી થઈ ગયા છે જે વિદાય,
આંખમાં ક્યારેક આવી જાય છે.

નહીં જિવાયેલી ક્ષણોના બોજને,
ચાર જણ અંતે ઉઠાવી જાય છે.

મોડી રાત્રે શેરીમાં રખડે ‘રઈશ’,
રોજ કોઈ ઘર બતાવી જાય છે.


કવિ: રઈશ મનીયાર, પુસ્તક: સ્પર્શી શકાય પુષ્પને ઝાકળ થયા પછી

વતનની ધૂળ

વતનની ધૂળના એકેક કણને સાચવજો
ને આરપાર આ વિસ્તરતા રણને સાચવજો

હવાને, બાગને, વહેતા ઝરણને સાચવજો
ને હેમખેમ આ વાતાવરણને સાચવજો

યુગોના ભારેલા અગ્નિની રાખ ખંખેરી
સમયના ચોકમાં એકેક ક્ષણને સાચવજો

બધું જ ખૂંપી રહ્યું છે ક્ષણે ક્ષણે ઊંડે
તમારો પગ ન પડે ત્યાં, કળણને સાચવજો

watercolor: Kishor Raval

બધાં જ એક યુગલમાંથી જન્મ તો પામ્યાં
કુટુંબમાં હવે અંતિમ મરણને સાચવજો

ક્યહીં ન હાથથી છટકીને આપને વાગે
હવામાં ઊંચે ઉગામેલા ઘણને સાચવજો

આ દુનિયા જાય જહન્નમમાં તો જવા દેજો
કોઈના નામના પ્રાત:સ્મરણને સાચવજો

બીજા બધાને ઉપરવાળો સાચવી લેશે
બની શકે તો તમે એક જણને સાચવજો

“કશો જ અર્થ નથી” કહેવુંયે નિર્થક છે
આ ભૂંડી ભાષાના પોપટરટણને સાચવજો

સુંવાળા ચર્મનાંવસ્ત્રોનો મોહ છોડીને
સુવર્ણ ભાસતાં પીળાં હરણને સાચવજો

તિમિર ને તેજના મિશ્રણ ઉપર બધો આધાર
સિતારા ચાંદને સૂરજકિરણને સાચવજો

પછી તો કર્મના ઘેંટાઓ આવશે પાછળ
પ્રથમ બને તો વિચારોનાં ધણને સાચવજો

કશુંય ધૂંધળું રહેવા નપામે ભાષામાં
દરેક શબ્દના સ્પષ્ટીકરણને સાચવજો

તિરાડમાંથી ન ટપકી પડે અમીઝરણું
હૃદયના કેન્દ્રના પાષણપણને સાચવજો

વતનની ધૂળ વિખેરાઈ જાય તે પહેલાં
વતનની ધૂળના સૌ સંસ્મરણને સાચવજો

દબાઈ જાય ના કીડીના કાફલા આદિલ
વિજયની કૂચમાં ધસમસ ચરણને સાચવજો.


વતનની ધૂળને ગઝલાંજલિ
૧૮મી માર્ચ, ૨૦૦૨. ન્યૂ યોર્ક
ગઝલકાર: આદિલ મન્સૂરી
( ગઝલના આયનાઘરમાં )

પ્રેમ જેવું

photo: Kokila Raval

પ્રેમ જેવું શું હશે એ ધારવાની છે મજા,
ને પછી એથી વધારે પામવાની છે મજા.

સૂર્ય થાવાની નથી અમને લગન કે લાલસા;
એકબે ક્ષણ છાંયડામાં ગાળવાની છે મજા.

રાતરાણીની સમી યાદોની ચાદર પાથરી,
રાતની ફૂટપાથ પર આ જાગવાની છે મજા.

એ મળે તો કોણ જાણે શું થવાનું આપણું?
જે મળે કે ના મળે, પણ માગવાની છે મજા.

જ્યાં સુધી એની તને પણ વેદના થાતી હશે,
ત્યાં સુધી આ ઘાવને પંપાળવાની છે મજા.

હોય મન અંકબંધ કે તૂટેલ, એનો રંગ છે,
તૂટવાની બાદ પાછું જોડવાની છે મજા.

ભીતરે અવસર સમું ને બારણે ઓવારણાં;
તોરણોથી નેજવાં શણગારવાની છે મજા.


કવિ : અસરફ ડબાવાલા ( ધબકારાનો વારસ )