ઉદાસ રહેવાના

જે ભીતરથી ખલાસ રહેવાના
આદમી એ ઉદાસ રહેવાના

બાદશાહી છે જેને અંતરની
એ ફકીરી લિબાસ રહેવાના

જે રહે છે દિવાને-આમ સદા
એ જ દિવાને- ખાસ રહેવાના

સમજી બેઠા જ રણને દરિયો જે
એને મૃગજળ ને પ્યાસ રહેવાના

જેને મળવું નથી ખરા દિલથી
એને બહાનાં પચાસ રહેવાના

દિલને બદલે બળે છે દીવો જ્યાં
દૂર ત્યાંથી ઉજાસ રહેવાના

આંખથી દૂર હો ભલે ‘ સુધીર’
એ હૃદય આસપાસ રહેવાના

જાણ્યો જેણે જીવનનો લય ‘સુધીર’
હાથમાં એના પ્રાસ રહેવાના


કવિ: સુધીર પટેલ (જળ પર લકીર)

મેંદીના પાંદમાં

Image credit: readmyinsights.blogspot.com/2015/07/benefits-from-henna-mehendi-fragrant.html

મેંદીના પાંદમાં લાલી બેઠી,
એવી કવિઓના ગાનમાં ગુલાલી બેઠી;
મેંદીના પાંદમાં લાલી બેઠી.

આંબાના મોરમાં કેરી બેઠી,
એવી રંકોના હૃદયમાં દિલેરી બેઠી,
મેંદીના પાંદમાં લાલી બેઠી.

દિનડાના તાપમાં રજની બેઠી,
એવી શૂરવીરના સોણલામાં સજની બેઠી;
મેંદીના પાંદમાં લાલી બેઠી.

સંતોની સાનમાં વાણી બેઠી
એવી સૈયરના પ્રાણમાં જુવાની બેઠી;
મેંદીના પાંદમાં લાલી બેઠી.


કવિ : ઝવેરચંદ મેઘાણી, પુસ્તક: કિલ્લોલ

“મારાં થોડાંઘણાં જે ગીતો છે, તેમાં વેણીનાં ફૂલ મોટી બહેનને સ્થાને છે… પીડિતોના અવાજને અને રાષ્ટ્રાભિમાની ભાવનાને છેડતાં મારાં કાવ્યો કરતાં વેણીનાં ફૂલ ને કિલ્લોલ નાં સુકુમાર ભાવગીતો મને પોતાને અધિક પ્રિય છે. મારું પોતાપણું તે ગીતોમાં જ વિશેષ નીતરેલ છે…”

ધૂળ

ફળિયે
ચકલીને ધૂળમાં
નહાતી જોઉં છું
ત્યારે મનમાં થઈ
જાયછે કે
હું પણ થઈ જાઉં
પાંખ ફફડાવતું
પંખી!

 

ફૂલમાં
મહેક છે કે
ધૂળમાં?

જો કોલંમબસને
ધૂળમાં
સોના-ચાંદીને
બદલે
પ્રેમનાં દર્શન થયાં
હોત તો
તેણે અમેરિકાને
બદલે
ભારત વહાણ
લાંગર્યું હોત!

માનવી
પૃથ્વીની ધૂળનું
મૂલ્ય સમજતો નથી
તેથી જ
કદાચ કરે છે
ચન્દ્ર સુધી
હડિયાપટ્ટી!

 


કવિ: પ્રીતમ લખલાણી (સંકેત) ૨-૧૮-૯૯ ગુરુવાર
ચિત્રકાર: કિશોર રાવળ, ૨૦૦૦

અનુબંધ

નવજાત શિશુની
બંધ મુઠ્ઠીને ચૂમતાં,
મુઠ્ઠીમાં બધ્દ
અગણિત સ્વપનોનાં સ્મિત
મારાં અંતરતરને ઝળહળાવી,
સ્થળ-કાળની સીમાઓ વટાવી,
વિરાટ વિશ્વના અણુઅણુમાં
એક એક સૂર્ય બની
ઝળકી રહ્યાં!

 

watercolor: Kishor Raval

 

વસંતની હૂફ
ખુશબોની મહેફિલ બની
છવાઈ ગઈ-
નાના શા હૃદયમાં
આવડા શા ઘરમાં,
વિશાળ વિશ્વમાં!

કવિયત્રી: નિરંજના દેસાઈ ( આવતા રે’જો )

વરસાદ આવે છે

હું સાદી ભાષામાં તમને કહુ? વરસાદ આવે છે.
અદ્લ વરસાદ જેવો હૂબહૂ વરસાદ આવે છે.

બહુ ભારે છે પર્વત, ક્યાં સુધી ટકવાની આ ટચલી?
સહારો છોડીને ચાલો સહુ, વરસાદ આવે છે.

ગગનવાળાની પાસે માગું છું એક વાદળું કે જે
વરસતું હોય ને ગાતો રહું ‘વરસાદ આવે છે.’

સવારી વીજ પર, ઢોલીડા ગર્જન, બારાતી ફોરાં;
બનાવી લેવા અવનીને વહુ, વરસાદ આવે છે.

ન જાઓ, આમ છોડીને આ બાહુપાશની છત્રી!
બહાર આ હૂંફવર્તુળની, બહુ વરસાદ આવે છે!!

image credit: skymetweather.com/content/weather-news-and-analysis/weather-to-remain-mostly-dry-in-gujarat-ahmedabad-may-see-light-rains/

ગઝલકાર: શોભિત દેસાઈ, પુસ્તક: અહમ્ ઓગાળવા આવ્યા, ગઝલ સંગ્રહ

પીપળાનું વૃક્ષ

નદીકિનારે ઊભેલું
પીપળાનું વૃક્ષ
જાણે છે કે:
તેનાં બધાં જ દુ:ખોનો અંત
એક હાથ જેટલો દૂર છે.

પણ,
જમીનમાં ઊંડે સુધી ખૂંપેલાં
મૂળિયાંને
ઉખેડી ન શકવાથી
નદીના વહેતા પાણીમાં
તે
રોજ
એક એક પાન નાંખે છે.

watercolor by Kishor Raval

કવિ: કમલેશ શાહ
પુસ્તક: બરફમાં મેઘધનુષ

જળબિલ્લોરી

આકાશી આંબાને આવ્યો મોર અને છે જળબિલ્લોરી,
ચાંદાની આંખોમાં છલક્યો તોર અને છે જળબિલ્લોરી.

આ વાદળનાં પાનાં ખોલીને કોણ પઢાવે અમને નિશદિન,
ઠોઠ નિશાળી ફોરાં કરતાં શોર અને છે જળબિલ્લોરી.

ઘનઘોર ઘટાના મેળામાં જ્યાં વાગી ઢોલે થાપ જરી, કે-
આકાશી નટ રમતો વીજલ દોર અને છે જળબિલ્લોરી.

ધરતીના ખાંડણિયે નભની નાર ક્યું આ ધાન છડે છે!
ઝીંકાતા આ સાંબેલાનું જોર અને છે જળબિલ્લોરી.

વરસાદે ભીંજાતાં -ન્હાતાં છોરાં શો કલશોર મચાવે,
કે ન્હાવા આવે તડકો થૈને ચોર અને છે જળબિલ્લોરી.

image credit: Alfredo Camba, pbase.com/image/112513634


કવિ: ઉષા ઉપાધ્યાય, પુસ્તક: ઉષા ઉપાધ્યાયનાં કાવ્યો
સંપાદક: કેતન બુંહા

હાઈકુ

 

ઊડ્યું એક જ
પંખી ને કંપી ઊઠ્યું
આખુંય વૃક્ષ
~

ઊપડી ટ્રેન-
ફરફરી ના શક્યો
ભીનો રૂમાલ.
~

અંગ સંકોરી
પોઢ્યું છે પતંગિયું
પુષ્પ પલંગે.
~

કિચૂડકટ-
બારણું ખૂલ્યું,ધસી
આવ્યો તડકો.
~

છાબડીમાંનાં
પારિજાત, વીણેલાં
પરોઢ ગીતો.

watercolor: Kishor Raval

કવિયત્રી: પન્ના નાયક

આમ દંગલ ન કર અમેરિકા

આમ દંગલ ન કર અમેરિકા
વાત કાનેય ધર અમેરિકા

કાલની વાત તો થશે કાલે
આજની કર ફિકર અમેરિકા

ચાંદ એ કોઈ રમકડું તો નથી
ચાંદની હઠ ન કર અમેરિકા

તારા માથેય એ બેઠો છે
તું ય માલિક થી ડર અમેરિકા

તેં ફરીથીય અટકચાળું કર્યું
ચાલ, ઊઠબેસ કર અમેરિકા

આખી દુનિયાને જંપવા દે જરી
ને હવે તુંય ઠર અમેરિકા

ક્યાંક ગબડી પડીશ ઊંચે થી
ચાલ હેઠે ઊતર અમેરિકા

એનું નીકળી ગયું ધનોતપનોત
લાગી તારી નજર અમેરિકા

હા, સોએ સો ટકા સવાર થશે
તારા મરઘા વગર અમેરિકા


ગઝલકાર: અદમ ટંકારવી (અમેરિકામાં હોવું એટલે)