અમે નથી કો’

Photo credit: Kokila Raval, Aug 22 2015

અમે નથી કો’
ઘોડાપૂરે છલકાતી
નેઘુઘવતી ને ઘુમરાતી
મદમાતી ને ગાંડીતૂર
બે કાંઠે ઊભરાતી
નદીનાં
ડહોળાયેલાં ને વેગીલાં
વહેણના અગાધ જળરાશિ!
અમે તો છૈયેં
વહી ગયેલી એ નદીના
વિશાળ ને રેતાળ પટના
પેટાળમાં છુપાઈને વહેતા
નીતરેલાં ને નિર્મળ એવાં
વીરડાની સરવાણી જેવાં
પનિહારીની ગાગર ભરતાં
ને તરસ્યાનો તોષ છીએ એવાં
મીઠાં, શીતળ પાણી!


કવિ: રમેશ એમ. કનોજીઆ ( સંવેદનાનાં સીકરો )

સાંજ ઢળે

સાંજ ઢળે કે આંખની પાળે
વાટ જોયાની વેળા ઉઘડે

 કંઠે કોઈના નામનો ડૂમો

watercolor: Kishor Raval
આખો દિવસ ભડભડ બળતો
પછી સાંજ ઘેરાવા ટાણે
થઈને કોમળ સૂર, પીગળતો
સૂરજ ઝીણું જંપે ત્યારે
રોમરોમમાં મેળા ઉઘડે
અને આવશે કે આવ્યાંની
ક્ષણના પગલાં ટોળે વળતાં
છૂટા પડ્યાથી ફરી મળ્યાની
વચ્ચેનાં સંતાપો ટળતા
રોજિંદી ઘટના થઈ શમણાં
હવે આપણી ભેળા ઉઘડે
કવિયત્રી: નંદિતા ઠાકોર, પુસ્તક: મારામાં તારું અજવાળું

બા ન હોય ત્યારે

બા ન હોય ત્યારે

photo: Kokila Raval, Birmingham UK

આમ તો કશું ન થાય…
બાપુજી ઓફિસે જાય
દાદીમા માળા ફેરવે,
મનુ કોલેજ જાય…
બધું જ થાય,
પણ જાણે મોળું,
ખાંડ વગરની ચા જેવુ.

બા ન હોય ત્યારે
કોઈ ગુસ્સે થાય,
મનુ રાતે મોડો આવે તો
કોઈ વારે ઘડીએ અધીરાઈથી
બારીએ ન ડોકાય,
ઘડિયાળના કાંટા બરછી-ભાલાં જેવા
ન થઈ જાય,
કોઈની વ્યાકુળ આંખે
હમણાં પડ્યા કે પડશે એવાં
અદશ્ય આંસુઓનું તોરણ ન બંધાય,
ગળે બાઝેલા ડૂમા આડે
ઠપકાને ઓગાળી દઈ
કોઈ મનુને પૂછે નહીં-
થાક્યો હોઈશ ભાઈ,
થાળી પીરસી દઉંને?

બા ન હોય ત્યારે
સવાર પડે, પણ પૂજા કરવા બેઠેલાં દાદીને
વાટ જડે નહીં
ઠાકોરજીને મોહનથાળ ને ઠોર મળે નહીં
બાપુજીને ગંજી, પાકીટ, ચાવી મળે નહીં
રસોડામાંથી વઘારની સોડમ તો આવે
પણ એમાં દાઝેલાં શાકની ગંધની
ભેળસેળ થઈ જાય,
પાણીની ઠીબ સુકાઈ જાય,
પંખી ચણ વિના ઊડી જાય,
તુલસી સુકાઈ જાય….

બા ન હોય ત્યારે આમ તો કશું ન થાય,
એટલે કે
કશું જ ન થાય…


લેખક: ઉષા ઉપાધ્યાય
પુસ્તક:
ઉષા ઉપાધ્યાયનાં કાવ્યો, સં. કેતન બુંહા

અજવાસ છે તું

આજનો અજવાસ છે તું
કાલનો વિશ્વાસ છે તું.

એટલે અભરે ભર્યો છું,
છમ્મલીલો શ્વાસ છે તું.

ઊઘડે છે રોમ રોમે,
નીલકંઠી પ્યાસ છે તું.

કોઈની પરવા તને ક્યાં?
ટેવવશ બિંદાસ છે તું.

જિંદગીના જાગરણમાં,
રાત-દિન ને માસ છે તું.

સાત દરિયા પાર તોયે,
સાવે સોલિડ પાસ છે તું.

 

watercolor: Kishor Raval

ગઝલ સંગ્રહ “તું” માથી, લેખક સોલિડ મહેતા

મજધારે કિનારો જઈ બેઠો

મજધારે કિનારો જઈ બેઠો

watercolor by Kishor Raval
watercolor by Kishor Raval

કાંઠાની તો ઓળખ બાકી છે
ભલે જન્મોજનમની થઈવાતો
તારા પ્રેમની ઓળખ બાકી છે

જેની સાખે સપના મહોર્યા’તા
એ પાળ સરોવર બાકી છે
તારા અંતરથી આ અંતરના
અંતરને સમજવું બાકી છે.

તારા નયનોમાં ઉન્માદ હતો
જેનું સ્વપ્નમાં ગુંજન બાકી છે
પગદંડી હતી તારા પગલા હતાં
તારો પગરવ સુણવો બાકી છે.

 

લક્ષ્મણ રાધેશ્વર, ભાવનગર

બાકી જે વરસે તે

સાજનની સંગાથે ભીંજાવું એજ સખી, સાચું લાગે રે ચોમાસું,
બાકી જે વરસે તે આંખોના આંસુ સખી,
બાકી જે વરસે તે આંસુ.

નોખા નોખા તે શું નાહવું સખીરી હવે, ભેળા થઈ લથબથ ભીંજાવું,
સૂર અને તાલ ને એકજ સંગીત પછી, જુદેરું ગીત તે શું ગાવું,
ગરજતા વાદળ તે ચમકતી વીજલડી, કોરા રહેવું ના, ભીંજાવું.

બાકી જે વરસે તે આંખોના આંસુ સખી,
બાકી જે વરસે તે આંસુ.

ભીંજાતી કાયાને નીરખી નીરખીને હું તો, એકલતા પળમાં વિસારું,
હૈયાની પ્રીત સખી વાદળમાં ધરબીને, વરસ્યા કરું રે એકધારું,
એકજ નેવાં નીચે તન-મન ભૂલીને સખી, નહાવું બસ ચોમાસું ખાસું.

બાકી જે વરસે તે આંખોના આંસુ સખી,
બાકી જે વરસે તે આંસુ.

છલછલ અસાઢે સોળ ભવ જેવા વરસોને, કાઢ્યા મન મારીને જેમતેમ,
તનમન ભીંજાતા આ સાંબેલા ધારે હવે, જોબનિયું નીતરે છે તેમતેમ,
તારી સંગાથે હવે ભવભવ ભીંજાવું, ના રહેવાશે એક્કે પળ આઘું

બાકી જે વરસે તે આંખોના આંસુ સખી,
બાકી જે વરસે તે આંસુ.


અખંડ આનંદના સૌજન્યથી, ડિસેંબર ૨૦૧૫, પાનુ ૧૨, હર્ષા ચૌહાણ

રવિશંકર રાવળની પૂણ્ય તીથિ

In loving memory of our Bapu, Ravishankar Raval ravishankarraval_1966

Born 1 August 1892
Bhavnagar, Gujarat, India

Died 9 December 1977
Ahmedabad, Gujarat, India

 

with one of his many portraits,
this one of poet Narsinh Mehta

 

 

portrait of Narsinh Mehta by Ravishankar M Raval
portrait of Narsinh Mehta by Ravishankar M Raval

જન્મની વિગત ૧૪૧૪, તળાજા
મૃત્યુની વિગત ૧૪૮૦, રહેઠાણ જૂનાગઢ, (ગુજરાત, ભારત)

હુલામણું નામ નરસૈયો
વ્યવસાય કવિ
વતન ભાવનગર
ધર્મ હિંદુ
જીવનસાથી માણેકબાઇ
સંતાન શામળદાસ, કુંવરબાઇ
માતા-પિતા કૃષ્ણદાસ (પુરુષોત્તમદાસ), દયાકુંવર

વૈષ્ણવ જન તો તેને રે કહીએ જે પીડ પરાયી જાણે રે
નાગર નરસિંહ ને હારમાળા ના પાવન પર્વ એ કોટી કોટી વંદન આપ સર્વ ને હારમાળા જ્યંતી ની હાર્દિક શુભકામના.

Satish Mehta, Rajkot

કયાં સુધી

વાર – તહેવારે જ મળવું કયાં સુધી?!

photo: Kokila Raval
photo: Kokila Raval

તેલ – પાણી જેમ ભળવું ક્યાં સુધી?!

સ્નેહ – સંમેલન ખરેખર સ્નેહ વશ?!
ના, છતાં પણ ટોળે વળવું કયાં સુધી?!

ફોન -પત્રોનાં સદા સુકાનમાં….
શૂન્ય છોળે પલળવું કયાં સુધી?!

મારી દુનિયા બધ્દ મારામાં જ હો….
અન્યની હૂંફે પીગળવું કયાં સુધી?!

રોજ ઘરમાં પ્રશ્નના વંટોળ ને –
રોજનું ભાગી નીકળવું કયાં સુધી?!

પોત – પોતાની જ તનહાઈ ભલી!
દુખ બીજાનું ચગળવું કયાં સુધી?!

અખંડ આનંદના સૌજન્યથી પાનું ૧૩ ડિસેંબર, ૨૦૧૫
બકુલેશ દેસાઈ

અવાજ

તારા હૃદયનો, બંધ પડવાનો અવાજ,img_2198
સુદની દિશાને અડવાનો અવાજ!

સાગર… નદી…પર્વત… વટીને આવશે,એ કોઈનો ચુપચાપ રડવાનો અવાજ!

છેલ્લી ગલી તક શહેરને શોધી વળો,
ક્યાંથી હવે એ ક્યાંય જડવાનો અવાજ!

આંખો હજારોવાર ખોલો…બંધ કરો;
નહી આવશે બારી ઊઘડવાનો અવાજ!

અવકાશમાં ઊતરી ગયું આખ્ખુંય ઘર;
આવેય ક્યાંથી સીડી ચડવાનો અવાજ!

(સ્વ. પવનકુમાર જૈનની સ્મૃતિમાં)

લખાયેલી કવિતા
નુવનીત સમર્પણ: ડિસેંબર ૨૦૧૫ : પાનુ ૨૬: લેખક: કિસન સોસા

Navratri Garba / નવરાત્રી ગરબા

garba22
photo credit: http://images.indianexpress.com/2014/09/garba22.jpg

પ્રખ્યાત ગરબાઓ

રેખા શુક્લા તરફથી


ઢોલ વાગે સે

હે મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે
વાગે સે, ઢોલ વાગે સે
હે મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે

ગામ ગામનાં સોનીડા આવે સે
એ આવે સે, હુ લાવે સે
મારા માની નથણીયું લાવે સે
મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે

ગામ ગામનાં સુથારી આવે સે
એ આવે સે, હુ લાવે સે
મારી માનો બાજોઠીયો લાવે સે
મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે

ગામ ગામનાં દોશીડા આવે સે
એ આવે સે, હુ લાવે સે
મારી માની ચુંદડીયો લાવે સે
મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે

હે મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે
વાગે સે, ઢોલ વાગે સે
હે મારી મહિસાગરને આરે ઢોલ વાગે સે

blue-line

 અંબા અભય પદ દાયિની રે

અંબા અભય પદ દાયિની રે, શ્યામા સાંભળજો સાદ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય પદ દાયની રે ,
હેમ હિંડોળે હિંચકે રે, હીંચે આરાશુરી માત ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…

સંખીઓ સંગાથે કરે ગોઠડી, આવે આઠમ ની રાત ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
સર્વે આરાશુર ચોક માં રે, આવો તો રમીએ રાસ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
એવે સમે આકાશ થી રે, આવ્યો કરુણ પોકાર ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
કોણે બોલાવી મુજને રે, કોણે કર્યો મને સાદ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
મધ દરિયો તોફાન માં, માડી ડૂબે મારું વહાણ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
વાયુ ભયંકર ફૂંકતો રે, વેરી થયો વરસાદ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
પાણી ભરાણા વહાણ માં રે, એ કેમ કાઢ્યા જાય ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
આશા ભર્યો હું આવીયો રે, વહાલા જોતા હશે વાટ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
હૈયું રહે નહિ હાથ માં રે, દરિયે વાળ્યો દાટ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
મારે તમારો આશરો રે, ધાઓ ધાઓ મમ માત ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
અંબા હિંડોળે થી ઉઠયા રે, ઉઠયા આરાશુરી માત ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
સખીઓ તે લાગી પુછવા રે, ક્યાં કીધા પરિયાણ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
વાત વધુ પછી પુછજો રે, બાળ મારો ગભરાય ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
ભક્ત મારો ભીડે પડ્યો રે, હું થી એ કેમ સેહવાય ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
એમ કહી નારાયાણી રે, સિંહે થયા અસ્વાર ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
ત્રિશુલ લીધું હાથ માં રે, તાર્યું વણીકનું વહાણ ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
ધન્ય જનેતા આપને રે, ધન્ય દયાના નિધાન ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
પ્રગટ પરચો આપનો રે, દયા કલ્યાણ કોઈ ગાય ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…
બધી તેની ભાંગજો રે, સમયે કરજો સહાય ભીડ ભંજની,
અંબા અભય…

અંબા અભય પદ દાયિની રે …

blue-line

આસમાની રંગની ચૂંદડી રે

આસમાની રંગની ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
ચૂંદડીમાં ચમકે ચાંદલા રે, ચાંદલા રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
નવરંગે રંગી ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
ચૂંદડીમાં ચમકે હીરલા રે, હીરલા રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
શોભે  મજાની ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
ચૂંદડીમાં ચમકે મુખડું રે, મુખડું રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
અંગે દીપે છે ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
પહેરી ફરે ફેર ફૂદડી રે, ફેર ફૂદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
લહરે પવન ઊડે ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય
આસમાની રંગની ચૂંદડી રે, ચૂંદડી રે, માની ચૂંદડી લહેરાય

blue-line

garba-4

ચપટી ભરી ચોખા

ચપટી ભરી ચોખા ને ઘીનો છે દીવડો
શ્રીફળની જોડ લઈએ રે…
હાલો હાલો પાવાગઢ જઈએ રે…

માને મંદિરીયે સુથારી આવે,
સુથારી આવે માના બાજોઠ લઈ આવે,
બાજોઠની જોડ લઈને રે… હાલો…

માને મંદિરીયે કસુંબી આવે,
કસુંબી આવે માની ચૂંદડી લઈ આવે,
ચૂંદડીની જોડ અમે લઈએ રે… હાલો…

માને મંદિરીયે સોનીડો આવે,
સોનીડો આવે માના ઝાંઝર લઈ આવે,
ઝાંઝરની જોડ અમે લઈએ રે… હાલો…

માને મંદિરીયે માળીડો આવે,
માળીડો આવે, માના ગજરા લઈ આવે,
ગજરાની જોડ અમે લઈએ રે…. હાલો…

માને મંદિરીયે ઘાંચીડો આવે,
ઘાંચીડો આવે માના દીવડાં લઈ આવે,
દીવડાની જોડ અમે લઈએ રે…. હાલો…

blue-lineઘોર અંધારી રે  રાતલડી

ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર
ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર

sheroલીલે ઘોડે રે કોણ ચડે મા રાંદલનો અસવાર
રાંદલ માવડી રે રણે ચડ્યાં મા સોળ સજી શણગાર
સવા મણનું રે સુખલડું મા અધમણની કુલેર
રમજો રમજો રે ગોરણિયું તમે રમજો સારી રાત

ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર કાળકા માવડી રે રણે ચડ્યાં મા સોળ સજી શણગાર
સવા મણનું રે સુખલડું મા અધમણની કુલેર
રમજો રમજો રે ગોરણિયું તમે રમજો સારી રાત

ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર

ધોળે  ઘોડે રે કોણ ચડે મા બહુચરનો અસવાર
બહુચર માવડી રે રણે ચડ્યાં મા સોળ સજી શણગાર
સવા  મણનું રે સુખલડું મા અધમણની કુલેર
રમજો રમજો રે ગોરણિયું તમે રમજો સારી રાત

ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર

રાતે ઘોડે રે કોણ ચડે મા હર્ષદનો અસવાર
હર્ષદ માવડી રે રણે ચડ્યાં મા સોળ સજી શણગાર
સવા મણનું રે સુખલડું મા અધમણની કુલેર
રમજો રમજો રે ગોરણિયું તમે રમજો સારી રાત

ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર
ઘોર અંધારી રે રાતલડીમાં નીકળ્યા ચાર અસવાર

blue-line

એક વણઝારી ઝૂલણાંgarba-6

એક વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી,
મારી અંબેમાંના ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.

માએ પહેલે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની પાની સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.

માએ બીજે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં ઘૂંટણ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ ત્રીજે પગથીયે પગ મૂક્યો
માનાં ઢીંચણ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ ચોથે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માના સાથળ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ પાંચમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની કેડ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ છઠ્ઠે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માની છાતી સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ સાતમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં ગળાં સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ આઠમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં કપાળ સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

માએ નવમે પગથીયે પગ મૂક્યો,
માનાં માથાં સમાણાં નીર મોરી માત;
વણઝારી ઝૂલણાં ઝૂલતી’તી.
એક વણઝારી…

blue-lineમા તું કાળી ને કલ્યાણી હો માgarba-7

મા તું કાળી ને કલ્યાણી હો મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
માને પાંચ પાંચ યુગમાં જાણી હો મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
માને પાંચેય દેવે વખાણી હો મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

મા કાળી ને કલ્યાણી હો જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

માડી પહેલે જુગ પરમાણી મારી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં જગદંબા
માડી દુર્ગા રૂપ ભવાની મારી  મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
માડી મહિસાસુર સંહાર્યો મારી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

મા  બીજે તે જુગ પરમાણી મારી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
મા રઘુકુળની પટરાણી મારી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
મા રાવણને  સંહાર્યો મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

મા ત્રીજે જુગ પરમાણી મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
મા પાંડવ કુળ પટરાણી મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
મા દુઃશાસન સંહાર્યો મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

તને ચોથે જુગમાં જાણી હો મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
તું શંકર ઘેર પટરાણી હો મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
તું ઉમિયાજી કહેવાણી મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

તું દક્ષ યગ્નમાં સમાણી મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા
તને ચારે વેદમાં વખાણી મોરી મા જ્યાં જોઉ ત્યાં મા જોગમાયા

blue-line