ઇ-મેલમા

photo: Kokila Raval

કોઈ દિવસ ઢાઈ અક્ષર ક્યાં લખે ઇ-મેલમાં
દુનિયાભરના વાયરસ એ મોકલે ઇ-મેલમાં

ખાનગી વાતો બધી કરતા રહે એ ફોરવર્ડ
બેવફાઈમાં નવો રસ્તો મળે ઇ-મેલમાં

હોટ મેલે મળશે અથવા મળશે યાહુ ડોટ પર
મોટાભાગે બે જ સરનામા હશે ઇ-મેલમાં

ચેટરૂમે, સામસામે રાતભર વાતો કરે
પ્રેમીઓનાં આમ પણ સપનાં ફળે ઇ-મેલમાં

જોત જોતામાં તો પડછાયા દિગંબર થૈ જતા
ક્લિક કરો ને આવરણ સૌ ઊતરે ઇ-મેલમાં

રાત દિવસ અક્ષરો ઘૂંટાય છે કી બોર્ડ પર
સ્પર્શ એનાં ટેરવાંઓનો હશે ઇ-મેલમાં

હા વતનની ધૂળ ખાવા જાઉં પાછો દોસ્તો
પ્લેનની જ્યારે ટિકિટ સસ્તી મળે ઇ-મેલમાં

જિંદગીની ખૈર ચાહો તો હવે એક્ઝિટ કરો
કે હવે તો જાસાચિઠ્ઠી નીકળે ઇ-મેલમાં

જોતજોતામાં ગઝલ ઇ-મેલની આવી ચડી
બેઠાં બેઠાં મોકલું તેને બધે ઇ-મેલમાં 

શું કરી શકીએ પછી આદિલ જો સરવર ડાઉન હો
કાગળો હાથે લખ્યા ક્યાં જૈ શકે ઇ-મેલમાં


૯મી સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૨ // ન્યુ જર્સી
ગઝલકાર: આદિલ મનસૂરી // પુસ્તક: ગઝલના આયના ઘરમાં
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

ફૂલો

Photo: Kokila Raval

તું પ્રેમ કરે છે

ત્યારે

મારી ભીતર

વિસ્તરતા વૃક્ષની ડાળીઓ હાલે છે

પાંદડાં ગુસપુસ કરે છે 

અને

આખા વૃક્ષને ફૂલો આવે છે.


કવિયત્રી: પન્ના નાયક ( અરસ પરસ )ના સૌજન્યથી

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ

અધિકાર

પછી માણસે એમ પૂછ્યું કે જન્મ અને મૃત્યુની વચ્ચે
મારા અધિકાર ક્યા ક્યા?

હવા તારો અધિકાર છે,
પાણી તારો અધિકાર છે,
આકાશ પણ તારો અધિકાર,
ને પૃથ્વી તારો અધિકાર છે;
ના, પરંતુ અગ્નિ નહીં.

ત્યારે માણસે એમ પૂછ્યું કે હવામાં મારો શો અધિકાર?
ગાતું એક હવામા ઊડતું પંખી.

અને માણસે એમ પૂછ્યું કે પાણીમાં મારો અધિકાર?
મોજાંઓ ને પરપોટા ને વહેણ.

અને માણસે પૂછ્યું, મારો આકાશે શો અધિકાર?
ભાનુ , ચંન્દ્ર , તારામંડળ ,સ્વપ્ન , અને એક શ્રદ્ધા .

અને માણસે ત્યારે પૂછ્યું , ને પૃથ્વી પર મારો શો અધિકાર?
પ્રેમ,
પ્રદક્ષિણતી પૃથ્વી પર
જેમ રચાયો તેમ;
પ્રેમ લખાયો હકનામામાં સહી ,
નીચે બારીક નોંધ રહી:
કિંતુ એના સંપ્રદાનમાં , સંપાદનમાં નહીં .


 

 

કવિ : વિરાફ કાપડિયા ( આ કવિતા તેમને માટે ) ના સૌજન્યથી
સંપાદક : કોકિલા રાવળ

નવરાત્રીના ગરબા

 

This past week, a lovely book came my way via Whatsapp. Titled “ચાંદો ઊગ્યો ચોકમાં”, the collection of garba songs is delightful. Download the entire book, or order a print copy from the publishers.

 

Here’s a classic one…


Kokila Raval

આયો મેહુલિયો!

આયો, મેહુલિયો આયો! 

         હે જી ધરતીનો ભઈલો આયો:

શી શી વીરપસલી લાયો?

          મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

              લીલૂડી સાડી લાયો;

               ઝરણાંનાં ઝાંઝર લાયો;

એ તો આલી આલીને મલકાયો:

     મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

        બે’નીનો દેશ જુએ;

         જંગલ ને ડુંગર ઘૂમે;

 એના મોરનો કંઠ ટહુકાયો!

        મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!

           બે’ની સાથે કરે વાત,

            ટમટમટમ, ઘણી રાત:

એના હૈયે ઉમંગ એનો ગાયો,

મેહુલિયો આયો, મેહુલિયો આયો!


કવિ: પ્રહલાદ પારેખ (‘બારી બહાર’  સૌજન્યથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

પવનમાં ગૂંચ

આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

એક ઝપાટો એવો આવ્યો કે
ખિજાઈ ગઈ છે સીમ
ભાન ભૂલીને આડીઅવળી
વરસે છે રીમઝીમ
બે-ચાર કાંકરી હોય તો ઠીક આ ઘરમાં ઘૂસ્યો વાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો

કચરા પૂંજા બીકના માર્યા
સાથે ચઢી ગયા આકાશ
પાન ખરેલા ટોળે વળીને ભેગા
કરતા ભાગાનાસ
ભીંતોમાંથી ભાગી જવાના પ્રયાસો કરતી તિરાડો
આજે પવનમાં ગૂંચ પડી છે કોઈ તો છૂટી પાડો


કવિ: શકુર સરવૈયા (ઝળઝળિયાં)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

ભુલાય કેમ?

છોડ્યું ભલે વતન ચાલીસ વર્ષ પ્હેલાં,

ને છો વસું સુદૂર દેશ, પરંતુ જાણો

હું દેશનો બહુ વિચાર કર્યા કરું છું,

જેવી મળી તક મને બસ દોદી જાતો

 ને પ્હોંચીને પ્રથમ ગામ જૂને જઉં છું,

જ્યાં જ્યાં વસ્યો જઈ બધે મળું મિત્ર જૂના,  

જ્યાં નોકરી કપરી કૈંક કરી વખાની,

ને હા જી હા કરી ખુશામત શેઠની મેં 

દિવાળી બોનસ, પ્રમોશન કંઈક લીધાં, 

જ્યાં ઓરડી લઘુકથી ઘર માંડ્યું પ્હેલું,

દાંપત્યના પ્રથમ જ્યાં પગલાં ભર્યાં, ને

દેવે દીધો રતન શો અમ પુત્ર ખોયો,

એ દેશ , ગામ, ઘર, લોક ભુલાય કેમ ?

એ તો રમે રગરગે, ઉર હેમખેમ.


લેખક: નટવર ગાંધી,  ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયા — સોનેટ સંગ્રહ — Natwar Gandhi, India India — Collection of Sonnets

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

આષાઢ

આષાઢ ઉચારં, મેઘ મલારં,

બની બહારં જલધારમં,

દાદૂર ડકારં, મયૂર પુકારંમ,

તડિતા તારં વિસ્તારં;

ના લહી સંભારં, પ્યાસ અપારં,

નંદકુમારં નિરખ્યારી,

કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી,

ગોકુલ આવો ગિરધારી !


[આષાઢમાં મેઘમલાર રાગ ગવાય છે. જળવૃષ્ટિઓની શોભા બની છે.દેડકા ડકાર કરે છે. વિજળી વિસ્તારથી ચમકે છે. પરંતુ તમે મારી સંભાળ ન લીધી. નંદકુંવરને નીરખવાની તૃષા મને અત્યંત છે…… ]


સૌજન્ય કોકિલા રાવળ, લોકસાહિત્યમાં ઋતુ ગીતો, સંપાદક ઝવેરચંદ મેઘાણી

 

આજ્ઞાંકિત

આપ કહો તો યુગ થઈ જીવું, આપ કહો તો પળ થઈ જાવું,
સ્વીકારો તો અગ્રિમ થાવું, તરછોડો, પાછળ થઈ જાવું.

આપ કહો એ સ્થાને બેસું, આપ કહો એ સ્થળ થઈ જાવું;
પટકો તો પાતાળે પહોંચું, ઝીલો તો વાદળ થઈ જાવું.

આ જીવને તો કોઈ પ્રકારે જળ થઈ રહેવું, જળ થઈ જાવું,
સાંનિધ્યે સાગર સમ લહેરું, ઝૂરું તો ઝાકળ થઈ જાવું.

દિવસ-રજની થાક્યાં હો તો આ પથ પરથી પાછાં વળો!

પેટાવો, હું ઝગમગ દીવો, બાળો તો કાજળ થઈ જાવું,
અલગારી મન, આસવ પીધો કોઈ નયનથી સીધેસીધો,
પગ લથડ્યા તો કોઈ રૂપાળી કેશલતામાં વળ થઈ જાવુ.

જાણી જોઈ આ છલનાને જીવ- મૃગે સંતોષી દેવી,
નહીંતર ભવરણ બાળી દેશે મૃગજળનું નિષ્ફળ થઈ જાવું.

પાંપણ સમ અડખેપડખેની હરિયાળીએ રહેવું ઝૂમી;
હૈયા સમ સ્પંદન ઝીલીને ઝરણાએ વિહવળ થઈ જાવું.

સાંજ સુધીનો સથવારો છે પથદર્શકનો,પથ્યાચકનો;
દોસ્તરૂપે જે વર્તે એના દાસ ‘ગની,’ કેવળ થઈ જાવું.


કવિ: ગની દહીંવાળા (મધુરપમાંથી)

સંપાદક: કોકિલા રાવળ

શ્રેયા — દિવ્યાક્ષી શુકલ

છબી તારી

છબી તારી

માવડી,

એકડો ઘૂંટાવતી

મને લાગે

વ્હાલી વ્હાલી, ને

સરી પડે

ટપ ટપ અશ્રુ-બિન્દુ

તારી યાદમાં!


પ્રભાતે સંચરે                                                                                 

પ્રભાતે સંચરે

પ્રવાસે

પંખીગણ

સ્વેચ્છાએ નિજાનંદે,

નિશ્ચિત

નકશા વિના!

watercolor: Kishor Raval

કામણગારું

પર્ણ-વેલીનું

પ્રણય-નર્તન

બની રહે કામણગારું,

સમીર-સાંજનાં

સુમધુર સાથમાં!


   પ્રભાતે પ્રભાતે

થાય

ઉઘાડ

સૌરભ ભર્યો

પ્રભાતે પ્રભાતે,

ને મન

બની જાય વૃંદાવન!


કવિયત્રી: ડો. દિવ્યાક્ષી શુકલ, પુસ્તક:શ્રેયા, લઘુ ક।વ્ય

સંપાદક:  કોકિલા રાવળ