કબિતિકા ૧

Photo credit: Kokila Raval

પાંખડીઓ ચૂંટવાથી
પુષ્પનું સૌંદર્ય પામી નથી શકાતું.

 

By plucking her petals
You do not gather the beauty of the flower.

 

(Stray Birds)

 


પાષણપથના પગથારે,
એકાંતની મરુભૂમીમાં
મારો સખા એકલવાયો બેઠો છે.

At the end of the stony path,
In the country of virgin solitude,
My friend is sitting all alone.

(Gitanjali)


માત્ર આંખોના અતિથિ લેખે
તેને તારા આવાસમાં ન બોલાવ;
અંતરના ઉંબર પર ઉમળકા ભર્યાં નિમત્રણ પાથરી દે.

Bring him not into your house as
the guest of your eyes;
but let him come at your heart’s invitation.

(Creative unity)


રવિદ્રનાથ ટાગોરના પુસ્તક સપ્તપર્ણીનીકબિતિકા ઈંગલીશમાં લખાયેલી છે.
અનુવાદક: જયંત મેઘાણી
સંપાદક: કોકિલા રાવળ

 

સ્વિચની શોધમાં

watercolor: Kishor Raval c 2001

ચમનને અનિદ્રાનું મોટું દુ:ખ!

ગામ આખાની ચમનને ચિંતા.
એને થાય કે
મને ઊંઘ ચડી જશેને
શેરબજારના ભાવ ગગડી પડશે
કે અમેરિકા ઇરાક પર હુમલો કરી બેસશે
ને ત્રીજું વિશ્વયુધ્ધ ફાટી નીકળશે

…અને આમ ને આમ તે સૂતો રહી જશે
ને બીજે દિવસ સૂરજ નહિ ઊગે તો શું?

 


કવિ: કમલેશ શાહ
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય એકાદમી

યુધ્ધ

image credit: https://fictionandfolly.wordpress.com/tag/cory-booker-isnt-to-blame-in-newark-alone/

અહીં / નેવર્કમાં
હલ્લોની લપડાકો ખાઈખાઈને ચપટાં થઈ ગયાં છે ગાત્રો
‘બાય બાય’ ની સોગઠી ગાંડી થઈ છે.
‘યા’, ‘યૂ આર વેલકમ’, ‘થેંક્યૂ વેરી મચ’ની ભૂતાવળોની
વચ્ચેથી નીકળે છે અલિપ્તતાનો લાંબો રસ્તો.

image credit: https://roofandfloor.com/mumbai/om-sagar-park-ghatkopar-west/pdp-o4u

….ઊઠો હવે, ચાલો આપણા દેશ.

દેશ

ઘાટકોપરની ગલીઓ અળશિયાંની જેમ વીંટળાય.
કીકીમાં બેસી જાય આખ્ખુંય ઘાટકોપર ગામ.

 

 

 

 

 

 


કવિ: શકુર સરવૈયા
પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

વૈષ્ણવ જન

In memory of Gandhi’s death anniversary, here is Vaishnava Jana To, an old hymn made popular again by Gandhi. To see it come alive, see this video commissioned by Narendra Modi this year: ,Gandhi’s favourite ‘bhajan’ goes global, artists from 124 nations pay musical homage.


વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ,
જે પીડ પરાઈ જાણે રે;
પર દુ:ખે ઉપકાર કરે તોયે,
મન અભિમાન ન આણે રે. વૈષ્ણવ ૦

સકળ લોકમાં સહુને વંદે,
નિંદા ન કરે કેની રે;
વાચ, કાછ, મન નિશ્ચળ રાખે;
ધન ધન જનની તેની રે. વૈષ્ણવ ૦

સમ દ્રષ્ટિ ને તૃષ્ણા ત્યાગી,
પર સ્ત્રી જેને માત સમાન રે;
જિહ્હવા થકી અસત્ય ન બોલે ,
પર ધન નવ ઝાલે હાથ રે. વૈષ્ણવ ૦

મોહ માયા વ્યાપે નહિ તેને,
દ્રઢ વૈરાગ્ય જેના મનમાં રે;
રામ નામ શું તાળીરે લાગી,
સકળ તીરથ તેના તનમાં રે. વૈષ્ણવ ૦

વણ લોભી ને કપટ રહિત છે,
કામ, ક્રોધ નિવાર્યા રે;
ભણે નરસૈંયો તેનું દરશન કરતાં
કુળ ઈકોતેર તાર્યા રે. વૈષ્ણવ


લેખક: ઉમાશંકર જોશી ( મારા ગાંધીબાપુ )
સંપાદક: મહેન્દ્ર મેઘાણી ( લોકમિલાપ ટ્રસ્ટ )

સપનામાં

ગઈ કાલે રાતે સપનામાં તમે
મૂકી ગયા હતા મારા ઓષ્ઠદ્વય પર
કુંવારા ચુંબનની એક કુંવારી કળી…!

સવારે ઊઠીને જોઉં દર્પણમાં તો…
પારિજાતની સૌરભના ઢગલે-ઢગલામાં દટાયેલી હું… !


કવિયત્રી: જયશ્રી વિનુ મરચંટ
પુસ્તક અને સંપાદક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

મહાબળેશ્વરમાં રાતે

પ્રકૃતિ
પ્રશાંત.

ગાઢાંધકાર
ઓઢી
રસ્તો સૂનો.

નિબિડે
વિહંગ.

ન કલરવ.

હું જ સુણું
મારો પગરવ.

ગીતપંકતિ
સરે…
અજાણ પર્ણે
તરે…
ન પાછી ફરે.


કવિ : ઇન્દ્ર શાહ
પુસ્તક અને સંપાદક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, મધુસૂદન કાપડિયા, ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

મૂંજવણ

રોજ સવારે / બાગમાં / માલણ મૂંજાય

શું વીણું?

ટહુકો

કે પછી ફૂલ?


કવિ : પ્રીતમ લખલાણી (અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો) મધુસૂદન કાપડિયા

ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

તું પ્રેમ કરે છે ત્યારે

મારામાં સૂકાઈ ગયેલાં કેટલાંય રણ
ખળખળતી નદીઓ બની
કિનારા તોડવાનો પ્રયત્ન કરે છે,

બળતણ માટેનું લાકડું બની ગયેલાં
કેટલાંય ભીતરી વૃક્ષો
મ્હોરેલી મંજરીથી લચી લચી પડે છે,

વિષાદી અંધકાર
ચૈત્રની ચાંદનીનાં વસ્ત્રો પહેરી
ગલી ગલીએ
અભિસારનાં ગીતો ગુંજતાં કરે છે,

અને

મારી કૂખમાં
પુસ્તકને ઊઘડતે પાને શોભે એવું
કાવ્ય જન્મે છે.

તું પ્રેમ કરે છે ત્યારે..


પન્ના નાયક

આજે સાંજે

photo credit: Kokila Raval, June 2018, Seaside Park NJ

સંધ્યા દુલ્હન જેમ ઊતરતી,
ઝાડે-ઝાડે જ્વાળઝબકતી,
જલમાં સોનું ઝળહળ થાતું,
લહરલહર લવથવ નેપુર,

 

બોલી બોલ્યા, રહેવાયું ના,
કહેવાનું પણ કહેવાયું ના;
છૂટા પડતાં જલ-ફુવારે
ફાજલ પેની ફેંકેલી.

 

 


 

કવિ: વિરાફ કાપડિયા, પુસ્તક: અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો
સંપાદક: મધુસૂદન કાપડિયા, પ્રકાશિત: ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી

અમદાવાદ

અમદાવાદ,
તને છોડવા છતાં
ક્યાં છોડી શકાયું છે ?

ને

અહીંયા આટલું રોકાયા છતાં
ક્યાં વસી શકાયું છે !

image credit: https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmedabad

કવિ: ભરત ત્રિવેદી
અમેરિકાવાસી કેટલાક ગુજરાતી સર્જકો, સંપાદક: મધુસૂદન કાપડિયા
પ્રકાશિત: ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી